Kişi başına 2,42 kitaba kadar düştü

Geçtiğimiz gün bir yayınevinde editör olarak çalışan yakın bir arkadaşımla kahve içip sohbet ediyorduk. Laf döndü dolaştı, her kitapseverin eninde sonunda uğradığı o meşhur durağa geldi: Dijital kitaplar fiziki kitapların sonunu mu getiriyor?

YAYFED ve Türkiye Yayıncılar Birliği'nin son 10 yıllık verilerini önüme serdiğimde, dijitalleşmenin fiziki kitabı öldürmediğini ama bir hayli hırpaladığını fark ettim.

Peki, nüfusa oranladığımızda fiziki kitap üretiminde ne aşamadayız?

COVID-19 pandemisi nedeniyle kısıtlamaların gölgesinde geçen 2020 ve 2021'i dışarıda tutalım. Öğrenciler için hazırlanan bandrollü eğitim yayınları ile Millî Eğitim Bakanlığı'nın ücretsiz dağıttığı bandrolsüz ders kitaplarını da bu verilerden muaf tuttuğumuzda karşımıza çıkan tablo oldukça çarpıcı.

2016-2025 ARASINDA ÜRETİLEN KİTAP SAYILARI

• 2016: 200.964.753 (2,51)

• 2017: 215.937.745 (2,67)

• 2018: 195.270.918 (2,44)

• 2019: 209.090.358 (2,51)

• 2020: 202.049.180 (2,41)

• 2021: 204.474.958 (2,41)

• 2022: 209.730.675 (2,47)

• 2023: 219.991.443 (2,57)

• 2024: 221.415.241 (2,58)

• 2025: 208.374.192 (2,42)

* Parantez içindeki rakamlar, kişi başına düşen kitap oranını gösteriyor.

* Öğrenciler için hazırlanan bandrollü eğitim yayınlarıyla Millî Eğitim Bakanlığı'nın ücretsiz dağıttığı bandrolsüz ders kitapları yukarıdaki verilere dâhil değildir.

Bu rakamlardan da anlaşılacağı üzere, dijital kitapların ve platformların iyice yaygınlaştığı 2025, bir önceki yıla oranla %6,2'lik bir düşüşle son 10 yılda kişi başına düşen kitap açısından - pandemi dönemi hariç- en zayıf yıl oldu. Üstelik editör arkadaşımın da dediği gibi dijital kitap kültüründe henüz yolun başındayız.

İçinde bulunduğumuz 2026'nın ilk 9 ayında ise şu ana kadar 184.882.727 adet kitap üretildi. Sektörün önündeki en büyük sınav ise tam olarak burada başlıyor. Eğer yılın son 3 ayında en az 23.491.465 adet daha kitap üretilmezse, pazar geçen yılın da gerisinde kalacak ve fiziksel kitap üretimindeki düşüş trendi daha da derinleşecek.

HANGİ KATEGORİDE NE KADAR KİTAP ÜRETİLDİ?

• Yetişkin Kurgu Edebiyat: %15,7

• Çocuk Kitapları: %12,2

• Yetişkin Kültür Yayınları: %6,2

• İnanç Yayınları: %3,5

• Akademik Yayınlar: %2,1

• Gençlik ve İthal Kitaplar: %1,3

* Geri kalan %58,9'luk kısım, derslere yardımcı ve sınav kitapları olmak üzere eğitim yayınlarına ait.

Bu oranların içinde okur en çok neye rağbet etti?

2026 yılında 'Yetişkin Kurgu Edebiyatı türünde İngiliz yazar Matt Haig'in 'Gece Yarısı Treni' listeleri domine eden isim oldu. Çağdaş Türk edebiyatında ise Ayfer Tunç'un 'Annemin Uyurgezer Geceleri' ile Çağan Irmak'ın "Artuçkule'nin Tepegöz'ü" adlı eserleri öne çıktı.

Ayfer Tunç

Yapay zekâ rüzgârı okur tercihlerini doğrudan şekillendirirken, teknoloji ve etik ekseninde kaleme alınan eserler raflarda öne çıktı. Bu dönemde özellikle Yuval Noah Harari'nin yapay zekâ, algoritma ve insanlığın geleceğini masaya yatıran kitapları büyük bir ilgi gördü.

Çağan Irmak