Kırk yıl önce İstanbul Gezi yazıları: Erenler Kahvesi Mustafa Kutlu

Sahafların Kapalıçarşı’ya açılan kapısından çıkıp “Yugo Pazarı”ndan geçiyorum. Yugoslav, Rumen, Bulgar, Macar, Polonyalı otobüsler sıra sıra dikiliyor. Bu “bavul turizmcileri” en çok deri eşyaya rağbet ediyor. Böylece dericiler, tıpkı halıcılar gibi gelişe gelişe diğer esnafı yerlerinden etmeye çabalıyor. Bir gün bakıyorsunuz eski bir ciğerci kepenkleri indirmiş, öbür gün bir fukara manav pes etmiş. Turizmin getirdikleri için söyleyeceklerimi ileriye, daha çok Sultanahmet yazılarına bırakarak, Çarşıkapı’dan

Sahafların Kapalıçarşı’ya açılan kapısından çıkıp “Yugo Pazarı”ndan geçiyorum. Yugoslav, Rumen, Bulgar, Macar, Polonyalı otobüsler sıra sıra dikiliyor. Bu “bavul turizmcileri” en çok deri eşyaya rağbet ediyor. Böylece dericiler, tıpkı halıcılar gibi gelişe gelişe diğer esnafı yerlerinden etmeye çabalıyor. Bir gün bakıyorsunuz eski bir ciğerci kepenkleri indirmiş, öbür gün bir fukara manav pes etmiş. Turizmin getirdikleri için söyleyeceklerimi ileriye, daha çok Sultanahmet yazılarına bırakarak, Çarşıkapı’dan geçip Çorlulu Ali Paşa Medresesi’ndeki Erenler Kahvesi’ne giriyorum.

“Erenler”den çıkıp bu resmi çektirmişiz. Soldan: Ali Bulaç, Nurettin Albayrak, Durali Yılmaz, Mustafa Kutlu, Cumali Ünaldı, Beşir Ayvazoğlu. Oturanlar soldan: Mustafa Uzun, Mustafa Ruhi Şirin, İsmail Kara, Muhsin Mete. (Fotoğrafı çeken: Ahmet Kot, 1986)

Burası dediğimiz gibi bir medrese. Hücrelerin bir kısmı halıcı derici olmuş. Sıbyan Mektebi veya dershane olarak kullanıldığı söylenen geniş tek kubbeli oda ise nargile kahvesi. İşletmeci burada oldukça emek çekti. Bahçeyi düzenledi, döşemeye tuğla renkli altıgen taşlar yerleştirdi. Şadırvanı boyadı, masayı, sandalyeyi yeniledi. İncirin, ayvanın, cevizin gölgesinde şirin bir mekân çıktı ortaya. Saçaklarda kumrular oynaşmaya başladı. Bitişikteki caminin ezan sesi kumruların sesine karıştı.

İstanbul’da bu medrese bahçelerinin garip bir sükûneti var. İşte burası. İki adım dışarıda trafikten, motor sesinden, korna gürültüsünden kıyametler koparken, kendinizi bu yeşillik gölgesine atıverince ses seda aniden kesiliyor.

Çemberlitaş, Çarşıkapı, Beyazıt civarında en iyi çay burada yapılıyor. Öyle her istenildiğinde getirilen cinsten değil. Çay demini alınca dağıtılıyor, bir daha demleninceye kadar. Eğer tiryaki iseniz benim gibi bekleyeceksiniz. Sabır gerek.

Sonra esnaftan nargile tiryakileri var. Ama kahveye özelliğini kazandıran sanıyorum buradaki genç sanatçılar grubu. Çeşitli düşünce ve inançtaki kişiler ve gruplar burada kendilerine bir yer buluyor. Aynı zamanda karşıt görüşlü arkadaşları ile tartışma, görüşme imkânına kavuşuyor.

Gün geçmiyor ki bir “dergi” kotarılmasın. Kapağına kadar her şeyi hazırlansın da son anda çıkamasın. Aylarca süren hayaller bir anda yıkılsın, yerine yenileri filiz versin. Genç umutlar burada pişiyor, kendini deniyor, sigaranın ve çayın gölgesinde serpilip gelişiyor. Erenler Kahvesi yeni olmasına rağmen, Çınaraltı’ndan sonra bu semtlerin genç deyimi ile “entel mekânı”.

Kahvenin karşısında Kara Mustafa Paşa Medresesi yer alıyor. Burada öteden beri faaliyetlerini sürdüren İstanbul Fetih Cemiyeti, Yahya Kemal Enstitüsü ve Kubbealtı Cemiyeti var. Cemiyetin çalışmaları yaz tatili dışında devam ediyor, haftanın belli günlerinde konferanslar, cumartesileri ise musiki faslı var. Hat ve tezhip kursları da oldukça ilgi görüyor.

Ancak şurasını önemle vurgulamak istiyorum: Kubbealtı’nın kuruluşunda Türk edebiyatına, kültürüne emeği geçmiş pek çok yazar ve şair vardı. Nihad Sami Banarlı, Faruk Nafiz Çamlıbel, Orhan Seyfi Orhon, Faruk Kadri Timurtaş, Tahsin Banguoğlu vb. gibi.

Bu yazar ve şairlerden bir kısmı vefat etti, bir kısmı da artık eser veremeyecek yaştalar. Gönül isterdi ki, bu feyizli çalışmalar geriden gelen genç nesillere devredilebilsin; o kubbelerin altından yeni şair ve yazarlar fışkırsın. Kubbealtı “muhafazakâr” bir cemiyet ve dergi olarak başarılı, ancak yeniye doğru açılmasını aynı oranda sürdürüyor denemez.