Kaşınmak için sopa kullanan inek bilim dünyasına damga vurdu

Sevimli inek Veronika, karla kaplı dağlar ve buzul gölleriyle çevrili, Avusturya'nın tablolara tema olacak güzellikte doğal bir kasabasında yaşıyor. Üretim hayvanı olmaktan çok, sevilen bir aile evcil hayvanı ve günlerini ağaçlıklı otlaklarda dolaşarak geçiriyor. Kaşıntısı olduğunda ise, ustaca bir sopayı kullanarak kaşınıyor.

13 yaşındaki Veronika, vücudunun farklı bölgelerini kaşımak için tahta süpürgenin farklı uçlarını kullanarak gelişmiş kaşınma becerileri sergiliyor.

Viyana Veterinerlik Üniversitesi'nden çalışmanın yazarı bilişsel biyolog Alice Auersperg, "Onları aptallık ve salaklığın eşanlamlısı olarak kullanıyoruz ama öyle değil. Veronika'nın yetenekleri bize biraz durup düşünmemizi ve belki de çiftlik hayvanlarına farklı bir gözle bakmamızı sağlamalı" yorumunu yapıyor.

Önemli olan 'fırsat verilmesi' mi?

Veronika ayrıca daha kışkırtıcı bir olasılığı da gündeme getiriyor: İneklerin hafife alınmasının bir nedeni, çok azının bilişsel yeteneklerini geliştirme veya gösterme fırsatı bulması olabilir.

Dr. Auersperg, "Veronika'yı diğer ineklerden ayıran şey, belki de onun sığırların Einstein'ı olması değil, bir evcil hayvan olarak bakılıyor olmasıdır" diyor.

Veronika, fabrika çiftliğinde değil, uyarıcı ve zengin bir ortamda yaşıyor ve birçok ineğin asla ulaşamadığı bir dönüm noktası olan 13. doğum gününü kutladı: "Çevresiyle etkileşim kurma ve çevresi hakkında bilgi edinme fırsatı var ve bu belki de en büyük fark."

Dr. Auersperg, hayvanların inovasyonunu veya kendi ifadesiyle "hayvanların sorunlara yeni çözümler bulma" sürecini inceliyor. Bazen bu çözümler, sofistike düşünme becerisi gerektiren ve şempanzeler, filler, kargalar, yunuslar ve ahtapotlar dahil olmak üzere nispeten az sayıda hayvanda belgelenmiş olan alet kullanımıyla ilgili olabiliyor.

Tesadüfen çekilen bir görüntü, araştırmanın kaynağına dönüşüyor

Bir film yapımcısının, çekim yeri ararken Veronika'nın eski, yıpranmış bir tırmıkla sırtını kaşıdığını görüntüleyen bir video çekmesine Dr. Auersperg'in şahit olması, araştırmanın başlangıcı oluyor.

Dr. Auersperg ve laboratuvarındaki post-doktora araştırmacılardan biri, Veronika'nın sahibi Witgar Wiegele ile hemen iletişime geçiyor. Wiegele, bir tahıl değirmeni ve fırın işleten bir çiftçi.

Wiegele araştırmacılara, Veronika'ya alet kullanmayı hiç öğretmediğini söylüyor. Ancak yaklaşık on yıl önce, Veronika'nın çubukları alıp kendini kaşımak için kullandığını fark etmeye başladığını da ekliyor. Yıllar geçtikçe, Veronika tekniğini geliştiriyor.

Veronika'nın yeteneklerini araştırmak için araştırmacılar ona uzun tahta saplı, sert kıllı bir güverte temizleme süpürgesi sunmaya karar veriyor.

Geçen yaz, araştırmacılar süpürgeyi Veronika'nın önüne defalarca yerleştiriyor. Veronika süpürgeyi hemen alıyor, dilini kullanarak sapını tutuyor, dişleriyle sabitleyip süpürgeyi vücudunun arka yarısına doğru yönlendiriyor. Araştırmacılar, birkaç gün boyunca yapılan deneme sırasında Veronika'nın süpürgeyi 76 kez kendini kaşımak için kullandığını tespit ediyor.

Bilim insanları, bu davranışın amacının, yaz aylarında yapılan testler sırasında her yerde görülen at sineği ısırıklarının neden olduğu kaşıntı ve tahrişi yatıştırmak olduğunu düşünüyor. Dr. Osuna-Mascaró, "Bu yüzden, bu aleti kendini kaşımak için kullanmak, onun gerçekten çok istediği bir şeydi" diyor.

Bilim insanlarının tahmin ettiği gibi, Veronika çoğunlukla süpürgenin kıllı ucuyla kendini kaşıyarak vücudunu ileri geri ovuşturuyor. Ancak zaman zaman, araştırmacıların başlangıçta hata olduğunu düşündükleri şekilde, süpürgenin tahta sapıyla da kendini dürtüyor.

Ancak zamanla, bilim insanları bu hareketin içinde de bir düzen fark ediyor.

Veronika sırtındaki kalın ve sert deriyi kaşırken, genellikle süpürgenin kıllı ucunu kullanıyor. Ancak memeleri veya karın derisi gibi alt tarafını kaşarken, genellikle süpürgenin tahta sapını kullanarak bu bölgeleri kaplayan daha yumuşak ve hassas deriyi nazikçe dürtüp iterek kaşıyor.

"Bu açık bir örnek"

Almanya'daki Çiftlik Hayvanları Biyolojisi Araştırma Enstitüsü'nde çiftlik hayvanlarının bilişsel yeteneklerini inceleyen Christian Nawroth, bunun hayvanların alet kullanımı konusunda açık bir örnek olduğunu söylüyor.

Dr. Nawroth, çiftlik hayvanlarının bilişsel yetenekleri üzerine küçük ama giderek büyüyen bir literatürün parçası olan bu çalışmanın, insanların çiftlik hayvanlarına bakış açılarını yeniden gözden geçirmelerine vesile olmasını umduğunu belirtiyor ve ekliyor:

"Onların duyguları olduğunu biliyoruz. Karmaşık problem çözme davranışları olduğunu biliyoruz. Ancak, bu hayvanların yapabileceğini düşündüğümüz şeyler ile gerçekte yaptıkları şeyler arasında hala büyük bir uyumsuzluk var."