Kalıcı yaz saatinin zararı büyük: Uzmanı çok net uyardı, risk giderek artıyor Sözcü Gazetesi

Türkiye’de gün ışığından daha fazla yararlanmak amacıyla uzun yıllardır her yıl mart ayının son pazar günü saatlerin bir saat ileri, ekim ayının son pazar günü ise bir saat geri alınması uygulaması yürürlükteydi. 1973’ten bu yana devam eden bu sistem, 2016 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla kaldırıldı ve kalıcı yaz saati uygulamasına geçildi.

BERAT ALBAYRAK DÖNEMİBDE BAŞLADI

Dönemin Enerji Bakanı Berat Albayrak tarafından kalıcı hale getirilen bu uygulamanın gerekçesi olarak “enerji tasarrufu sağlamak ve gün ışığından daha fazla faydalanmak” gösterilmişti. Ancak bu kararla birlikte Türkiye ile Orta Avrupa ülkeleri arasındaki saat farkı 1 saatten 2 saate, İngiltere ile fark 3 saate yükseldi. Türkiye, bu düzenlemenin ardından Suudi Arabistan ile aynı saat dilimini kullanmaya başladı. Uzmanlara göre bu durum, borsa işlemleri, bankacılık, uçuş planlamaları gibi alanlarda senkronizasyon sorunlarına yol açtı.

KARANLIKTA BAŞLAYAN GÜN SAĞLIĞI TEHDİT EDİYOR

Kalıcı yaz saati uygulamasının özellikle doğu ve batı bölgeleri arasındaki saat farkını artırdığına dikkat çekiliyor. Van gibi doğudaki şehirlerde yaşayanlar güneş doğduktan sonra işe veya okula giderken, İstanbul ve İzmir gibi batı şehirlerinde milyonlarca kişi hâlâ karanlıkta güne başlıyor.

Sabah 08.00 civarında başlayan mesailer, özellikle büyükşehirlerde uzun yol süreleriyle birleştiğinde insanların çok erken kalkmasına neden oluyor. Uzmanlar, biyolojik saatin yalnızca zamanı değil; ruhsal durum, enerji, iştah, dikkat ve konsantrasyon üzerinde de etkili olduğunu belirtiyor. Bu nedenle karanlıkta güne başlayan bireylerin gün boyu yorgun ve verimsiz hissettiği ifade ediliyor.

Ayrıca gün ışığı alamadan işe giden, gün boyunca kapalı ortamlarda çalışan ve akşam yine karanlıkta evine dönen bireylerde D vitamini eksikliği görülme riskinin arttığı belirtiliyor. Uzmanlara göre bu durum hem ruhsal hem de fiziksel sağlık üzerinde olumsuz etkilere yol açıyor.

GÜVENLİK VE TOPLUMSAL ETKİLER

Kalıcı yaz saati uygulaması sadece sağlık açısından değil, güvenlik bakımından da eleştiriliyor. Özellikle kadınlar ve çocuklar için sabahın karanlık saatlerinde işe veya okula gitmenin güvenlik riski oluşturduğu vurgulanıyor. Uzmanlar, “Karanlıkta evden çıkmak insanlarda güvensizlik duygusunu artırıyor. Bu durum toplum genelinde huzursuzluk yaratıyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

ENERJİ TÜKETİMİNDE TASARRUF SAĞLAMADI

Cambridge Üniversitesi’nden Dr. Sinan Küfeoğlu’nun BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamaya göre, yaz saatinden kış saatine geçilmemesinin elektrik tüketimi üzerinde ölçülebilir bir etkisi bulunmuyor. Küfeoğlu, “Bu uygulama elektrik şirketlerine daha fazla kazanç sağlamak için değil; ancak aynı şekilde enerji tasarrufu da sağlamıyor. Elektrik tüketiminde artış da azalma da yok” ifadelerini kullanmıştı.

“DNA TAMİR MEKANİZMASI BOZULUYOR”

Prof. Dr. Taner Demirer, biyolojik saatin insan sağlığı açısından hayati öneme sahip olduğunu vurguladı.
“Kalıcı yaz saati uygulandığında hücredeki DNA tamir mekanizması bozuluyor” diyen Demirer, DNA’nın kendini onaramadığı durumlarda hücrelerin kanserleştiğini belirtti.

Yetkililere çağrıda bulunan Demirer, “Kalıcı yaz saati uygulaması kanseri artırdı. Lütfen bu uygulamadan vazgeçilsin, insanların biyolojik ritmiyle oynanmasın” ifadelerini kullandı.

“KANSER VAKALARI 160 BİNDEN 250 BİNE ÇIKTI”

Prof. Dr. Demirer, katıldığı bir televizyon programında yaptığı açıklamada, Türkiye’de son yıllarda kanser vakalarının belirgin şekilde arttığını söyledi.
“Biyolojik ritmin bozulması nedeniyle Türkiye’de kanserlerde önemli ölçüde artış oldu. 5-6 yıl önce yılda 160 bin olan vaka sayısı, şu anda 250 bine çıktı” dedi.

Demirer, biyolojik saatin hücresel düzeydeki etkilerini ortaya koyan çalışmalarıyla 2017 yılında Nobel Ödülü alan üç ABD’li bilim insanının bulgularını hatırlatarak, kalıcı yaz saati uygulamasının insan sağlığı üzerindeki tehlikelerini bilimsel olarak da doğruladıklarını belirtti.

“KALICI YAZ SAATİ İNSAN SAĞLIĞINI TEHDİT EDİYOR”

Türkiye’de kalıcı yaz saati uygulaması 8 Eylül 2016 tarihinde yürürlüğe girdi ve o tarihten bu yana tartışmalara rağmen değiştirilmedi.
Prof. Dr. Taner Demirer, “Kalıcı yaz saati insan sağlığını tehdit eden bir uygulamadır. Biyolojik ritmi bozan bu sistemden bir an önce vazgeçilmesi gerekiyor” dedi.