Kalıcı maddi sıkıntılar beyin yaşlanmasını hızlandırıyor Haberler

UCL araştırmacılarının liderliğinde yürütülen yeni bir araştırma, uzun yıllar devam eden maddi sıkıntılar ve düşük gelirin, yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi hızlandırdığını ortaya koydu. Bulgular, kronik yoksulluğun yalnızca ekonomik değil, beyin sağlığı açısından da uzun vadeli etkileri olabileceğine işaret ediyor.

2 BİN 759 KİŞİNİN VERİLERİ İNCELENDİ

Innovation in Aging dergisinde yayımlanan araştırmada, İngiltere'de yaşayan 2 bin 759 kişinin verileri incelendi. Katılımcılar, MRC Ulusal Sağlık ve Gelişim Araştırması (1946 Britanya doğum kohortu) kapsamında yaşamları boyunca düzenli olarak anket doldurdu.

Araştırma ekibi, erken ve orta yetişkinlik döneminde uzun süreli maddi sıkıntı yaşayan veya sürekli düşük gelir grubunda yer alan kişilerin, 53 yaşına geldiklerinde yapılan bilişsel testlerde daha düşük performans gösterdiğini belirledi.

BEYİN HACMİNDE KÜÇÜLME TESPİT EDİLDİ

Beyin görüntüleme verileri bulunan katılımcıların incelenmesi ise, sürekli düşük gelirle yaşayan bireylerin 69-71 yaşlarında daha kötü beyin sağlığına sahip olduğunu ortaya koydu. Bu kişilerde beyin hacminde küçülmenin (atrofi) daha fazla olduğu görüldü.

Araştırmacılar, çocukluk dönemindeki bilişsel düzey, eğitim seviyesi ve çocuklukta yaşanan sosyoekonomik dezavantaj gibi sonuçları etkileyebilecek faktörler hesaba katıldıktan sonra da bu ilişkinin devam ettiğini belirtti.

ARA SIRA YAŞANAN EKONOMİK ZORLUKLAR BİLİŞSEL SAĞLIĞI OLUMSUZ ETKİLEMİYOR

Araştırmanın sorumlu yazarı Dr. Jacques Wels, bilişsel yaşlanma üzerine yapılan çalışmaların çoğunun maddi sıkıntıyı yalnızca tek bir zaman noktasında değerlendirdiğini belirterek şunları söyledi: "Onlarca yıla yayılan veriler sayesinde, bilişsel sağlığı en olumsuz etkileyen unsurun ara sıra yaşanan ekonomik zorluklar değil, yıllar boyunca biriken maddi sıkıntılar olduğunu görebildik."

Araştırmanın kıdemli yazarı Prof. Praveetha Patalay ise şu değerlendirmeyi yaptı: "Maddi sıkıntı yaşayan kişilere destek olmak ve kronik yoksulluğu azaltmak, gelecekte bilişsel gerileme ve demans vakalarının önlenmesine de katkı sağlayabilir."

ERKEKLERDE BU ETKİ DAHA BELİRGİN

Araştırmada, maddi sıkıntı ile kötü beyin sağlığı arasındaki ilişkinin özellikle erkeklerde, çocukluk döneminde dezavantaj yaşayanlarda ve Alzheimer hastalığı riskini artıran APOE-ε4 gen varyantını taşıyan kişilerde daha güçlü olduğu belirlendi.

Sürekli maddi sıkıntı yaşayan erkeklerin, 53 yaşındaki bilişsel testlerde kadınlara göre daha düşük performans gösterdiği saptandı. Araştırmacılar, bunun nedenleri arasında erkeklerde sigara ve alkol gibi sağlıksız davranışların daha yaygın olması ile özellikle 1946 doğumlu kuşakta erkeklerin ailenin temel geçim kaynağı olması nedeniyle ekonomik baskıyı daha yoğun yaşamalarının bulunabileceğini ifade etti.

KRONİK STRES DE BEYNİ ETKİLİYOR

Araştırmacılara göre maddi sıkıntı ile bilişsel yaşlanma arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek mekanizmalardan biri kronik stresin yol açtığı iltihaplanma (inflamasyon). İnflamasyonun beyin yaşlanmasını hızlandırdığı biliniyor.

Bunun yanı sıra, sürekli para kaygısı yaşamanın zihinsel yükü artırarak beynin diğer bilişsel görevler için kullanabileceği kapasiteyi azaltabileceği belirtildi.

İlginç bir bulgu olarak, 53 yaşında bilişsel testlerde daha düşük puan alan bu grubun, 53 ile 69 yaş arasındaki hafıza performansındaki düşüşünün daha yavaş olduğu görüldü. Araştırmacılar bunun, söz konusu kişilerin 53 yaşına geldiklerinde zaten önemli ölçüde bilişsel kayıp yaşamış olmalarından kaynaklanabileceğini ifade etti.

ARAŞTIRMA NASIL YAPILDI?

Katılımcıların hane gelirleri 26, 43 ve 53 yaşlarında değerlendirildi. Bu ölçümlerin en az ikisinde gelir düzeyi grubun en düşük yüzde 20'lik diliminde bulunanlar kalıcı düşük gelir grubuna alındı. Bu grup, katılımcıların yaklaşık yüzde 16'sını (her altı kişiden biri) oluşturdu.

Maddi sıkıntı ise kişilerin gelirleriyle geçinmekte zorlanıp zorlanmadıkları ve faturalarını ödemekte güçlük çekip çekmedikleri gibi sorularla değerlendirildi. 36 ile 53 yaş arasında yapılan değerlendirmelerin en az ikisinde belirlenen eşik değerin üzerinde puan alanlar kalıcı maddi sıkıntı yaşayanlar olarak sınıflandırıldı. Bu grup katılımcıların yaklaşık yüzde 12'sini (her sekiz kişiden biri) oluşturdu.

Araştırmada sözel hafıza ve işlem hızını ölçen bilişsel testlerin yanı sıra manyetik rezonans görüntüleme (MRG) kullanılarak beyin küçülmesi (atrofi) ve beyin içindeki sıvı dolu boşlukların genişlemesi gibi beyin sağlığını gösteren yapısal değişiklikler de incelendi.

1946 Britanya doğum kohortu çalışması, UCL tarafından yürütülen ve dünyada doğumdan itibaren kesintisiz devam eden en uzun süreli doğum kohortu araştırması olma özelliğini taşıyor. Doğumdan itibaren takip edilen katılımcılar bu yıl 80 yaşına girdi.