Japonların ahşabı servete dönüştüren tekniği, Da Vinci nin 500 yıllık notundan çıktı Sözcü Gazetesi

Japon mimarisinde ahşabı sudan, ateşten ve zararlılardan korumak için yüzeyinin yakılmasını içeren "Yakisugi" (veya Shou Sugi Ban) tekniği, günümüzde biyo-mimari alanında oldukça popüler. Bu teknik Japonya'da ilk kez 17. ve 18. yüzyıllarda yazılı kaynaklara geçmişti. Ancak AB destekli araştırmaların yer aldığı Zenodo platformunda yayınlanan yeni bir makale, Leonardo da Vinci'nin bu yöntemi 1500'lerin başında zaten tanımladığını gösteriyor.

Floransa UNESCO Kulübü’nden Leonardo uzmanı Annalisa Di Maria, moleküler biyolog Andrea da Montefeltro ve sanat tarihçisi Lucica Bianchi’nin yürüttüğü çalışmada, da Vinci’nin Codex Madrid II (1503-1505) adlı el yazmalarına odaklanıldı.

Araştırmacılar, 87r numaralı yaprakta, ahşabın korunmasına dair neredeyse gözden kaçacak kadar küçük bir not tespit etti. Leonardo, kendi el yazısıyla şöyle not düşmüştü:

"Kabukları soyulup yüzeyleri yakılırsa, diğer yöntemlere göre daha iyi korunacaklardır."

Araştırmacılar bu bulguyu, "Bu sadece bir halk hikayesi değil, kültürel kodlamadan çok önce gelen teknik bir sezgidir" şeklinde yorumluyor.

Leonardo’nun notları, Yakisugi tekniğinin Japonya’da bilinen ilk yazılı kurallarından bir asır öncesine dayanıyor. Ancak uzmanlara göre, o dönemde Rönesans Avrupa’sı ile Japonya arasında bu tekniğin aktarılmasını sağlayacak doğrudan bir temas olduğuna dair kanıt yok. Bu durum, bilim dünyasında "yakınsak buluş" (farklı kültürlerin birbirinden habersiz olarak aynı teknolojiyi geliştirmesi) olarak nitelendiriliyor.

Leonardo’nun gözlemleri, modern bilim tarafından da destekleniyor. Ahşabın yüzeyinin yakılması (karbonizasyon), gözenekleri kapatarak su emilimini engelliyor, yangına karşı doğal bir yalıtım sağlıyor ve böcekleri çeken besinleri yok ederek ahşabın ömrünü uzatıyor.

Makale yazarlarına göre Leonardo, ahşabı sadece bir inşaat malzemesi olarak değil; çevresiyle denge içinde olan, "yaşayan bir organizma" olarak görüyordu. Bu bakış açısı, onu günümüz modern biyo-mimarisinin öncülerinden biri yapıyor.

Leonardo da Vinci'nin 13.000 sayfayı aşan notları (günümüze sadece üçte biri ulaşmıştır), onun sadece sanatta değil, mühendislikte de çağının çok ötesinde olduğunu kanıtlayan örneklerle dolu:

Yerçekimi yasası: 2023 yılında Caltech araştırmacıları, Leonardo'nun Codex Arundel'deki notlarında, Isaac Newton'dan çok önce yerçekimi ve ivme arasındaki ilişkiyi kurduğunu keşfetti. Leonardo'nun kum taneleriyle yaptığı deney modellemeleri, yerçekimi sabitini (G) %97 doğrulukla hesaplamıştı.

İlk sentetik plastik: 2003 yılında Alessandro Vezzosi, Leonardo'nun notlarındaki gizemli tarifleri deneyerek, 20. yüzyılın başlarında kullanılan "Bakelit"e şaşırtıcı derecede benzeyen sentetik bir malzeme elde etti.

Modern tıbbın temelleri: Leonardo'nun kalp kapakçıkları üzerine çizdiği detaylı anatomik eskizler, kan dolaşımı sisteminin keşfinden 150 yıl önce kan akışının nasıl kontrol edildiğini doğru bir şekilde açıklamıştı. Hatta İngiliz kalp cerrahı Francis Wells, 2005 yılında bu çizimlerden yola çıkarak hasarlı kalpleri onarmak için yeni bir cerrahi yöntem geliştirdi.

Teleskop öngörüsü: Codex Atlanticus'ta (1490) yer alan notlarında, teleskobun icadından bir asır önce "Ay'ı büyütülmüş olarak görmek için gözlük yapmaktan" bahsetmişti.