İZSU açıkladı: Geçen yaz musluklara, bu yıl barajlara bakılıyor

İzmir, 2025 yılını ciddi bir su kriziyle kapattı. 30 Aralık’ta Tahtalı Barajı’nın doluluk oranı yüzde 0,13’e kadar geriledi, barajda yalnızca 360 bin metreküp su kaldı. Kentin en büyük içme suyu kaynağındaki bu tablo, kuraklığın boyutunu gözler önüne serdi.

Ancak 2026’nın ilk aylarında etkili olan yağışlar tabloyu tersine çevirdi. Ocak ayında 223,7, şubat ayında ise 300,3 kilogram yağış düşerken, kısa sürede geçen yılın toplam yağışı geride bırakıldı.

İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) verilerine göre 3 Nisan 2026 itibarıyla Tahtalı Barajı’ndaki kullanılabilir su miktarı 129 milyon metreküpü aştı. Doluluk oranı ise yüzde 44,97’ye yükseldi. Aynı tarihte geçen yıl bu oran yalnızca yüzde 15 seviyesindeydi.

Benzer bir toparlanma Gördes Barajı’nda da görüldü. Geçen yıl mart sonunda yüzde 5,23 olan doluluk oranı bu yıl yüzde 35,57’ye çıktı. Kullanılabilir su hacmi bakımından Gördes, Tahtalı’yı geride bıraktı.

Tüm bu iyileşmeye rağmen uzmanlar temkinli. İzmir’in içme suyunun yaklaşık yüzde 44’ünü karşılayan Tahtalı Barajı’nda doluluk oranı, yaz öncesi kritik eşik olarak kabul edilen yüzde 50’nin biraz altında. Bu durum, geçen yıl yaşanan kesintileri yeniden gündeme getiriyor. Nitekim 6 Ağustos 2025’te 13 ilçede başlayan gece kesintileri aylarca sürmüştü.

“Su bitti” deniyordu, İZSU açıkladı: Rekor artışlar peş peşe geldi

Yılın ilk haftalarındaki veriler, İzmir’de yağışların alışılmışın üzerine çıktığını ortaya koydu. Ocak ayında metrekareye düşen yağış 223,7 kilogram olurken, şubatın ilk 13 gününde 212,6 kilograma ulaşıldı. Böylece yaklaşık 45 gün içinde, geçen yılın toplam yağış miktarı aşılmış oldu.

Uzmanlara göre yağışlardaki artış geçici olabilir. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nden Dr. Ufuk Özkan, Akdeniz havzasında kurak ve yağışlı dönemlerin döngüsel olduğunu vurgulayarak, “Yağışlar iyi gidiyor ancak bu durum kalıcı değil. Önümüzdeki yıllarda yeniden kuraklık riskiyle karşılaşabiliriz” uyarısında bulundu.

Uzmanlar, mevcut tabloya rağmen yağmur suyunun yer altı kaynaklarını besleyecek şekilde değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Baraj doluluk oranı rezervuarda biriken suyun, barajın tam kapasitesinin yüzde kaçına denk geldiğini gösterir. Mevcut su hacmi toplam kapasiteye bölünüp yüzle çarpılır. Bu orana göre yağmur mu yağıyor, buharlaşma mı artıyor, şehir ne kadar su tüketiyor görebiliriz. Büyük şehirlerde baraj doluluk oranı, musluktan akan suyun güvencesini gösteren en özet ve en somut rakamdır.

İZSU tablolarında iki farklı rakam dikkat çekiyor: toplam su hacmi ve kullanılabilir su hacmi. Toplam hacim rezervuardaki her damlayı sayar. Kullanılabilir hacim ise şehre gerçekten verilebilecek suyu oranını yansıtıyor.

Fark olarak görünen miktar "ölü hacim" denen kesitten kaynaklanıyor; barajın alt bölümünde biriken bu su, fiziksel ve teknik nedenlerle şebekeye aktarılamıyor. Su yönetimi söz konusu olduğunda toplam rakam göz yanıltıcı olabilir; gerçek tablo her zaman kullanılabilir hacimdir.

İzmir'de tek bir barajın oranına bakarak sistemi değerlendirmek yanıltıcı olabiliyor. Ürkmez yüzde 100, Balçova yüzde 87'de olsa bile Tahtalı kritik eşiğin altındaysa şehir risk altında demektir.

Uzmanlar Tahtalı için yüzde 50'yi yaz öncesi asgari güvenlik eşiği olarak çiziyor. Bu seviyenin altında yaz aylarının tüketim yüküyle baş etmek güçleşiyor; 2025 deneyimi bunu acı biçimde kanıtladı.

Alaçatı Kutlu Aktaş Barajı için ise Çeşme yarımadasında turizm sezonuyla birlikte nüfusun 3-4 katına çıktığı düşünüldüğünde yüzde 50'nin altı ayrı bir alarm noktası sayılıyor.

İzmir bunun cevabını geçen yaz fiilen yaşadı. Tahtalı önce yüzde 13'e geriledi, ardından tek haneli seviyelere indi. 6 Ağustos'tan itibaren 13 ilçede her gece 23.00 ile 05.00 arasında kesintiler başladı ve bu uygulama aylarca sürdü.

Barajlarda doluluk oranı düştükçe sırasıyla suyun tazyiğinin azalması, planlı dönüşümlü kesintiler ve tarımsal sulama kısıtlamaları devreye giriyor.

Kritik noktanın çok altına inildiğinde ise son çareler gündeme geliyor; İZSU geçen yıl Gördes'in ölü hacminden su çekti, 20 yıldır kullanılmayan Güzelhisar hattını onararak sisteme bağladı, yer altı kuyularını yenileyerek kapasitelerini artırdı. (AA)