İşverenle anlaşıp ayrılan işsizlik maaşı alabilir mi? Sosyal Güvenlik Haberleri

KENDİ İSTEĞİYLE VEYA İŞVERENLE ANLAŞARAK İŞTEN AYRILAN İŞSİZLİK MAAŞI ALABİLİR Mİ? Sigorta başlangıcım 29 Nisan 2008. Toplam prim günüm 3516. Altı yıldır aynı iş yerinde çalışıyorum. SGK’dan yazı alarak tazminatımı alma şansım var mıdır? Varsa bu iş yerinde 10 yılımı doldurmam mı gerekiyor? Kendi isteğimle işten ayrıldığımda işsizlik maaşı alma imkanı olabiliyor mu? Bir arkadaşım karşılıklı fesih yaparsanız oluyor dedi ama sizinle teyit etmek istedim. (Burak C.) SORULARINIZ İÇİN: [email protected]

Sosyal Güvenlik Kurumundan kıdem tazminatı yazısı almak suretiyle işverenden kıdem tazminatı talep edebilmek için sigortalı çalışmaya başlama tarihine göre değişen yaş dışındaki emeklilik koşullarının yerine getirilmesi gerekir. Yaş dışındaki emeklilik koşulu ilk defa sigortalı çalışmaya 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayanlar için 3600 gün, 8 Eylül 1999 – 30 Nisan 2008 tarihleri arasında çalışmaya başlayanlar için 7000 gün veya 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü, 30 Nisan 2008 tarihinden sonra başlayanlar için ise 5400 prim günüdür. Ancak, 30 Nisan 2008 tarihinden sonra başlayanlarda prim günü koşulu ilk yıl 4600 gün, sonraki her yıl da 100 gün artırılarak uygulanır.

İlk defa sigortalı çalışmaya 29 Nisan 2008 tarihinde başlamış olduğunuzdan SGK’dan yazı alarak kıdem tazminatı talep edebilmeniz için ya 7000 prim gününü tamamlamanız ya da 25 yıl sigortalılık süresi ve 4500 prim günü koşulunu birlikte sağlamanız gerekir. Bu koşullardan hangisini önce sağlarsanız o tarihten itibaren SGK’dan yazı almak suretiyle son iş yerindeki kıdem tazminatınızı isteyebilirsiniz.

Kıdem tazminatını alabilmek için son iş yerinde 10 yılı doldurma şartı bulunmamaktadır. Anlattığım koşulları yerine getirenler bir yılı çalıştıkları iş yerinden de kıdem tazminatı alabilirler.

Kendi isteğinizle işten ayrıldığınızda işsizlik ödeneği alamazsınız. Kendi isteğiyle işten ayrılan işçi sadece istisnai durumlarda işsizlik ödeneği alabilir. Bunun için işçinin iş sözleşmesini işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davranışı nedeniyle veya sağlık gibi zorunlu nedenle feshetmesi gerekir. Aksi takdirde kendi isteğiyle işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamaz.

Kanunen işçi ve işverenin anlaşması halinde kıdem tazminatı ödenmez. Ancak, uygulamada kimi işveren işçisine yardımcı olmak için işçisinin işten çıkışını SGK’ya (04) koduyla bildirebiliyor. Yani iş sözleşmesi haklı sebep olmadan işverence feshedilmiş gibi gösterebiliyor. Bu durumda işsizlik ödeneği alınabilir. Fakat, bu hülle herhangi bir şekilde tespit edilirse işsizlik ödeneği faiziyle geri alınır.

KIDEM TAZMİNATI BORDRO ÜZERİNDEN Mİ ELDEN ÖDENEN GERÇEK ÜCRETTEN Mİ HESAPLANIR? Çalışmakta olduğum firmaya 09.07.2008 tarihinde başladım. Artık ayrılmak istiyorum. Almış olduğum ücret 45.000 TL ama hesaba asgari ücret yatırılıyor. Geri kalanı elden alıp hesabıma yatırıyorum. Kıdem tazminatım asgari ücretten mi hesaplanmalı yoksa aldığım ücret üzerinden mi? (Tahsin S.)

Öncelikle sizi uyarmayı görev kabul ediyorum. Bordroda gösterilen ücretinizin gerçek ücretinizden düşük olması nedeniyle emekli olduğunuzda ömür boyu alacağınız aylığınız hak ettiğiniz tutardan düşük olacaktır. Büyük bir mağduriyet yaşayacaksınız. Muhtemelen hep en düşük emekli aylığına mahkum olacaksınız. Bu nedenle, çalışırken hakkınızı arayamasanız bile bu iş yerinden ayrılır ayrılmaz hizmet tespit davası açarak gerçek ücretinizin Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilen prime esas kazancınıza yansıtılmasını sağlayınız. Davayı, iş yerinden ayrıldıktan sonra beş yıl içinde açmalısınız. Elden aldığınız paraya hiç dokunmadan her ay bankaya yatırmanız, açtığınız davayı kazanmanızı kolaylaştırır.

Şimdi gelelim kıdem tazminatı konusuna. İşveren kıdem tazminatınızı bordroda görünen brüt ücret üzerinden, yani asgari ücretten öder. Ama sizin hakkınız 45 bin liralık net ücrete karşılık gelen brüt ücrettir. İşveren kıdem tazminatınızı 45 bin liralık ücreti esas alarak öderse açacağınız davada bunu da delil olarak kullanırsınız. İşveren kıdem tazminatını asgari ücret üzerinden öderse, eksik ödenen kıdem tazminatı için iş mahkemesinde ayrıca dava açmanız gerekir.

18 YAŞ ÖNCESİ SİGORTA BAŞLANGICI KABUL EDİLİR Mİ? 01.01.1974 doğumluyum. Sigorta başlangıcım 15.12.1990. O dönem 70 gün prim yatırıldı. Daha sonra 2000 yılında 4/b (BAĞ-KUR) sigortam başladı. Toplam 9027 gün BAĞ-KUR’um var. Biraz da prim borcum bulunuyor. Prim borcumu ödeyip emeklilik başvurusu yapsam 1990 yılını sigorta başlangıcı kabul ederler mi? (Ayhan Y.)

Kanuna göre, sigorta başlangıcı, ilk defa uzun vadeli sigorta kollarına tabi prim ödenen tarihtir. Bu noktada yaşın bir önemi yoktur. Yaşı 18’den küçük bir kişi için malullük, yaşlılık, ölüm aylığı için uzun vadeli sigorta kollarına tabi prim yatırılmışsa bu tarih sigorta başlangıcı olarak kabul edilir.

Ancak, sigortalılık süresi 18 yaşın doldurulduğu tarihte başlar. SSK statüsünde 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı çalışmaya başlayanların emekliliği için gerekli sigortalılık süresi kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıldır.

BAĞ-KUR kapsamında ise sigortalılık süresinin karşılığı 9000 prim günüdür. Siz 9000 prim gününü tamamlamış görünüyorsunuz. Ancak BAĞ-KUR’luların emekli olabilmesi için prim borcunun bulunmaması gerekir. Prim borcunuzu ödediğiniz takdirde hemen emeklilik dilekçesi verebilirsiniz. Sigorta başlangıcınız 18 yaşını tamamladığınız 1 Ocak 1992 tarihi olarak kabul edileceği için dilekçeyi izleyen ay başından itibaren emekli aylığınız bağlanır.