İsrail in yeni stratejisinde hedef Türkiye: Ankara yükselen tehdide nasıl yanıt veriyor?

Tel Aviv yönetiminin İran'a karşı yürüttüğü askeri operasyonların ardından peş peşe Ankara'yı hedef alan açıklamalar yapması, Orta Doğu'da yeni bir gerilim hattının doğmasına yol açtı. İsrailli siyasetçilerin neredeyse tamamının genel seçim döneminde Türkiye, Suriye ve Katar'dan oluşan yeni bir eksenin ortaya çıktığı konusundaki çıkışları, bu tehdit algısının İsrail'de ne denli yaygın olduğunu gözler önüne serdi. Netanyahu'nun yerine geçmesi beklenen Naftali Bennett'in "Türkiye yeni İran'dır" çıkışı ve Diaspora Bakanı Amichai Chikli'nin "Türkiye, Suriye ve Katar'dan oluşan eksen" uyarısı, Tel Aviv'deki siyasi atmosferin ana hatlarını belirledi. İsrail İnovasyon, Bilim ve Teknoloji Bakanı Gila Gamliel, İsrail'in "Osmanlı İmparatorluğu" ile yüzleşmeye hazırlandığını söyledi.

Ankara ise bu tehdit anlatılarına karşı sessiz kalmadı. İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarının ardından Türkiye, caydırıcılığını artırmak için kapsamlı bir hazırlık sürecine girdi ve bölgesel ittifaklar kurma yönünde diplomatik trafiğini hızlandırdı. Trump yönetiminin Türkiye'ye yeni nesil Kaan hayalet savaş uçağını inşa etmesi için gerekli motorları sağlamak istemesi ve Ankara'nın 60 bin tonluk uçak gemisi inşasına başlaması, iki ülke arasındaki gerilimin askeri boyutunu daha da derinleştirdi. Orta Doğu'daki bu yeni güç mücadelesinde Türkiye'nin Suudi Arabistan ve Pakistan ile kurmayı hedeflediği savunma paktı ise bölgesel dengeleri yeniden şekillendirebilecek nitelikteki en önemli hamlelerden biri olarak öne çıktı.

Haberlerimizi Google’da Takip Edin

Google’da tercih edilen
kaynak olarak ekleyin

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu

İSRAİL'İN BÖLGESEL HEDEFLERİ

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ülkesinin güvenlik doktrinini sert bir çizgiyle yeniden tanımladı. Netanyahu, Lübnan, Suriye ve Gazze'de güçlerinin işgal ettiği toprakları "güvenlik kuşakları" olarak adlandırdı ve bu bölgelerden çekilme niyetinde olmadığını açıkladı. İsrail Başbakanı'nın bu yaklaşımı, Tel Aviv yönetiminin savunma anlayışında köklü bir değişimi temsil ediyor.

Netanyahu'nun kabinesindeki aşırı sağcı bakanlara hitaben yaptığı açıklamalarda, İsrail'in güvenlik doktrinini "önleyici vuruş" ve "saldırı savunması" kavramları üzerine inşa ettiği görülüyor. Netanyahu'nun kabinesindeki aşırı sağcı bakanlara hitaben yaptığı açıklamalar, Tel Aviv yönetiminin bölgesel hedeflerinin sınır tanımadığını ortaya koydu.

İsrail merkezli Maariv gazetesinde yayınlanan bir haberde, İsrail stratejik çevrelerinde Türkiye'nin İran'dan daha önemli bir uzun vadeli tehdit olarak görüldüğü kaydedildi. Analizde, bu algının sadece inşa edilen uçak gemileri veya insansız hava araçlarının, radarların ve gelişmiş elektronik savaş yeteneklerinin gücüyle ilgili olmadığı, aynı zamanda Ankara'nın Doğu Akdeniz, Kafkasya, Afrika, Balkanlar ve Orta Doğu'daki genişleyen diplomatik ve askeri varlığıyla da ilgili olduğu belirtildi.

İsrail, Suriye'de işgal ettiği bölgelerde askeri varlığını artırmaya devam ediyor.

SURİYE'DEKİ İŞGAL

Middle East Eye'ın (MEE) analizinde, İsrail'in, Suriye'de Beşar Esad'ın devrilmesinden bir ay önce, kasım 2024'te Dışişleri Bakanı Gideon Saar'ın Kürtler ve Dürzilerle temasa geçilmesi gerektiği açıklamasıyla stratejik hazırlıklara başladığı belirtildi. Esad'ın devrilmesinin ardından İsrail, Suriye donanmasını ve hava kuvvetlerini imha etti ve Gazze'den daha büyük bir alanı işgal etti. Tel Aviv yönetiminin mezhepsel kantonlara bölünmüş federal bir Suriye modelini açıkça savunması, Şam'daki ulusal hükümetin otoritesini sınırlandırmayı ve Türkiye'nin Esad sonrası Suriye ile ilişkilerine meydan okumayı hedefledi.

İsrail, işgal yoluyla Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara tarafından kurulan Şam'daki ulusal hükümetin yetkisini sınırlamayı amaçladı. İsrail'in Suriye'deki Hama ve Tiyas hava üsleri başta olmak üzere askeri hedeflere yönelik saldırılarının ardından Türkiye ile İsrail arasında bir "çatışmayı önleme hattı" kurulması konusunda görüşmeler gerçekleştirildi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara

DOĞU AKDENİZ'DEKİ REKABET

İsrail'in Kıbrıs Adası ve Doğu Akdeniz konusunda Yunanistan ile Türkiye arasındaki gerilimleri yeniden alevlendirme girişimleri, Ankara'nın deniz gücüne meydan okuma amacı taşıyordu. Tel Aviv yönetiminin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne (GKRY) Barak MX hava savunma füzeleri tedarik etmesi ve Pafos'taki hava üssünde ayrıcalıklı statü elde etmesi, bu stratejinin somut adımları arasında yer aldı.

Dış basında yer alan analizlerde, tüm bu hamlelerin ortak amacının Türkiye'nin yükselen deniz gücüne meydan okumak olduğu değerlendiriliyor.

Türkiye-Mısır ortak tatbikatı

TÜRKİYE'NİN DİPLOMATİK HAMLELERİ

Türkiye'nin İsrail'in hamlelerine verdiği tepki başlangıçta temkinli olsa da İran savaşıyla birlikte gerilim yeni bir boyut kazandı. Soykırımın başlangıcından bu yana Ankara'nın Gazze konusundaki girişimlerinden rahatsız olan İsrail, uluslararası alanda yükselen tepkileri önleyemedi. Türkiye Suriye konusunda ise ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye ile Irak Özel Temsilcisi Tom Barrack'ı kendi yanına çekti.

Middle East Eye'ın haberine göre, Türkiye'nin Gazze'ye verdiği temel yanıt, Suudi Arabistan ve Pakistan ile bir savunma paktı oluşturmaya odaklanmak oldu. Bu iki ülke, daha önce ABD-İran anlaşmasına arabuluculuk eden bölgesel güçler olarak öne çıkıyor. Üçlü ittifakı bölgedeki yayılmacı politikalarına yönelik bir tehdit olarak gören İsrail, rotasını İran'dan Suriye ve Lübnan'a çevirdi. Körfez'de yaşanacaklar, ABD'nin aksine İsrail'i ne siyasi ne ekonomik anlamda doğrudan ilgilendirmiyor. Bu nedenle Tel Aviv'in İran ile savaşı sürdürmek yerine sınırlarını genişletmek için göz diktiği kuzeydeki komşularını odaklanacağı öngörülüyor.

İsrail, Gazze'ye yönelik saldırılarını ateşkes anlaşmasına rağmen durdurmadı. İsrail ordusu, haziran ayı sonunda Gazze'deki işgal bölgesini genişletme kararı aldı.

İSRAİL SİYASETİNDE TÜRKİYE KARŞITLIĞI

İsrail siyasetinde Türkiye'ye karşı söylemler, iktidar ve muhalefet partileri arasında ortak bir paydada buluştu. Netanyahu'nun yerine geçmesi beklenen muhalefet lideri Naftali Bennett, "Çok açık olmak istiyorum. Türkiye ve Katar Suriye'de nüfuz kazandı, bölgenin her yerinde ve başka yerlerde de nüfuz kazanıyorlar ve buradan uyarıyorum, Türkiye yeni İran'dır" ifadeleriyle Türkiye karşıtı söylemleri daha da ileri taşıdı.

Diaspora işlerinden sorumlu Bakan Amichai Chikli, "İran Şii imparatorluğu" döneminin sona erdiğini belirterek, onun yerini "Türkiye, Suriye ve Katar'dan oluşan yeni bir eksenin" aldığını belirtmişti. Chikli, İsraillilere hitaben, "Şimdi gözlerinizi açmalısınız" demişti.

İsrail Diaspora Bakanı Amichai Chikli

ABD'NİN POZİSYONU

ABD Başkanı Trump'ın Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yönelik "harika bir lider, çok güçlü bir insan" ifadeleriyle verdiği destek, Tel Aviv'in Türkiye karşıtı politikalarında Washington'dan destek göremeyeceğinin işareti olarak yorumlandı. Trump yönetiminin Türkiye'ye yeni nesil Kaan hayalet savaş uçağında kullanılacak motorları sağlamak için harekete geçmesi de iki ülke arasındaki yakın ilişkinin somut bir göstergesi olarak öne çıktı.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ise Netanyahu'nun kabinesindeki aşırı sağcı bakanlara hitap ederek, "9 milyonluk bir ülkesiniz. Her ulusal güvenlik sorununu sadece öldürerek çözemezsiniz." ifadelerini kullanmıştı.

Türkiye ve İsrail arasında tansiyon her geçen gün biraz daha yükselirken, ABD'nin Ankara'yı değerli bir müttefiki olarak görmesi, gerilimin sınırlandırılmasını sağlayabilir.