İran savaşı ile zenginleşenler! Karlarına kar kattılar

İran savaşı, Ortadoğu coğrafyasında büyük insani dramlara ve dünya genelinde enerji maliyetlerinin fırlamasına neden olurken; bazı küresel güçlerin bu krizden tarihi kazançlar sağladığı belgelendi. Uzmanlar, dünya petrol ve doğalgaz sevkiyatının beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların küresel ekonomiyi derin bir çıkmaza sürükleyebileceği uyarısını yinelerken; enerji şirketleri, savunma sanayii devleri ve büyük yatırım bankaları gelirlerini katlamaya devam etti.

İngiliz enerji kuruluşu Shell, 2026 yılının ilk üç aylık döneminde 6,92 milyar dolar kar ettiğini duyurdu. Bu meblağ, şirketin bir önceki çeyrekte elde ettiği kazancın iki katından fazlasına tekabül ediyor. Sektörün bir diğer aktörü BP ise aynı dönemde kârını ikiye katlayarak 3,2 milyar dolara ulaştırdı. Şirket yönetimi, yükselen petrol fiyatlarının savaş koşullarıyla ivme kazandığını teyit etti.

İngiltere Maliye Bakanı Rachel Reeves, enerji şirketlerinin elde ettiği bu sıra dışı kazançlar sebebiyle ek vergilerin süresini uzattıklarını açıkladı. Çevre örgütü Greenpeace UK ise milyonlarca tüketici artan enerji faturalarıyla boğuşurken, dev şirketlerin krizden para devşirmesini sert sözlerle eleştirdi.

Savaş iklimi, silah üreticilerinin hisse senetlerinde de sert yükselişleri beraberinde getirdi. İngiltere merkezli savunma devi BAE Systems, İran savaşı dolayısıyla siparişlerin tırmandığını ve bu yıl yüzde 9 ila 11 aralığında bir gelir artışı öngördüklerini bildirdi. Şirketin hisseleri, 2022'deki Ukrayna savaşından bu yana yaklaşık yüzde 300 oranında prim yaptı.

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) merkezli savunma teknolojileri şirketi Palantir Technologies de sürecin en büyük yararlananlarından biri oldu. ABD Savunma Bakanlığı’nın (Pentagon), İran krizinin en yoğun safhasında Palantir’in yapay zekâ destekli “Maven Smart System” savunma sistemini hedef belirleme faaliyetlerinde kullandığı kaydedildi. Şirketin yıllık gelirleri yüzde 104 oranında artış gösterirken, hisseleri savaşın başlangıcında yüzde 15 yükseldi.

Ekonomik belirsizlik ve piyasalardaki sert dalgalanmalar, dev yatırım bankalarının işlem hacimlerini yukarı çekti. ABD’nin en büyük finans kuruluşu JPMorgan Chase, yılın ilk çeyreğinde 16,5 milyar dolar net gelir sağladığını açıkladı. Goldman Sachs ise kârını yüzde 19 artırarak 5,6 milyar dolara çıkardı.

İngiltere’nin en büyük bankaları da aynı dönemde toplam 15 milyar sterlin tutarında vergi öncesi kâr beyan etti. Ancak bankalar, savaşın yarattığı risklerin kredi kayıplarını artırabileceğine de dikkat çekti. HSBC, Ortadoğu’daki çatışmalar sebebiyle yüz milyonlarca dolarlık ek risk maliyetiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.