İran ambargoları kalkarsa Türkiye’ye 300 milyar dolar yazın Yusuf Dinç

Bizim en büyük zorluklarımızın başında en yakın coğrafyalarımızda savaşlar ve ambargolar olması var. En yakın coğrafya demek dünyanın her yerinde en yakın ticaret ortağı demek. Ama biz bundan mahrumuz. Ukrayna, Rusya, uzun yıllar Suriye, uzun yıllar Ermenistan, Irak, Gürcistan, Libya, Lübnan, 45 yıldır İran… Sınırlarımızın tümü savaş veya yaptırım ve ambargo ile ticaret potansiyelinden uzaklaştırılmış durumda. Deniz komşularımıza kadar yayılıyor bu durum. Tabi bunlardan en önemlileri güney ve güneydoğu

Bizim en büyük zorluklarımızın başında en yakın coğrafyalarımızda savaşlar ve ambargolar olması var. En yakın coğrafya demek dünyanın her yerinde en yakın ticaret ortağı demek. Ama biz bundan mahrumuz.

Ukrayna, Rusya, uzun yıllar Suriye, uzun yıllar Ermenistan, Irak, Gürcistan, Libya, Lübnan, 45 yıldır İran…

Sınırlarımızın tümü savaş veya yaptırım ve ambargo ile ticaret potansiyelinden uzaklaştırılmış durumda. Deniz komşularımıza kadar yayılıyor bu durum.

Tabi bunlardan en önemlileri güney ve güneydoğu sınır komşularımızdır. En büyük potansiyel ise açık ara nüfusu 100 milyona dayanmış olan İran’dır.

İran, Anadolu coğrafyasını bütünleyen büyük kara parçasıdır. Anadolu coğrafyasını bütünleyen diğer parçalar; Akdeniz’in doğu duvarı ile Halep’ten Basra’ya olan hat, Kars’tan Hazar’a kadar olan bölüm ve diğer kısım adalar ve Selanik dahil Adalar Denizinin çatısı olan kısımdır.

Bu haritadan bahsetme nedenim ise bu coğrafyaların en az Anadolu kadar dünya güzergahlarında belirleyici olmasıdır. Anadolu ile birleştiğinde ise varlıkları, kaynakları ve konumuyla dünyanın kalbi olmasıdır.

Bu kalp uzun süre tek odalı çalıştı. Yeterince kan pompalayamadı. 1,6 trilyon dolarlık bir Türkiye ortaya çıkardı. Komşularımızla beraber hepimizi topladığımızda 3 trilyon dolar yapıyor kabaca. Hepimiz şunlar; bizle beraber İran, Irak, Suriye, Lübnan, Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan.

Tüm bölgeyi toplasan bir Türkiye etmiyor yani. Oysa burası tarih boyunca dünyanın en müreffeh bölgesiydi. Sümer, Hitit, Roma falan geçtim Osmanlı son güne kadar hep dünyanın ilk üç ekonomisi içinde kaldı.

Nasıl bir potansiyelin bastırılmış olduğunu hayal edebiliyor musunuz?

Bu bölgenin yeniden ilk üç ekonomi arasına girmesi için bugünkü rakamlarla 5 trilyon dolar seviyesini aşması gerekiyor. Ekonomik konum hesabını orta vadeli yapsak ilk üç içinde yer almak için 10 trilyon doların üzerinde bir yerlerde olmalıyız. Böyle bir denge olsa kimse bizi ve komşularımızı daha da rahatsız edemez.

Ve mutlaka olacak. Bölgemizin barış ve huzuru için bir menzile doğru hizalandığımızda…

Ama bir ilk adım lazım. Ve bence o ilk adım İran’a karşı uygulanan ambargoların ve yaptırımların kalkması olacak.

Hakikaten bu ihtimali düşünmek beni heyecanlandırıyor.

İran’a ambargolar kalktığı “gün” Türkiye’nin hanesine 300 milyar dolar yazın.

İyimserlik değil bu, analitik. Üstelik hiç beceremezsek elde edeceğimiz en kötü netice bu. O yüzden gelişine yazın.

Öyle basit ikili ticaretten falan bahsetmiyorum. Onlar zaten olur.

Asıl mesele Türkiye’yi yatırımın da enerjinin de ticaretin de ve akıllı olursak finansın da merkezi yapacak potansiyeldir.

Tarihin, coğrafyanın ve kaderin seçtiği güzergâh da koridor da merkez de biziz. Ama bu imkân İran izolasyonu nedeniyle kapalı.

İran’a yaptırım, ambargo, şu bu olmasa dünya ne diye güzergâh alternatifleri arasın?

Hem güzergâh ve koridor işi Müslümanların işidir. Hindistan, İsrail ve EOKA’cılar gibi dişine kan değenlerin güzergahını kim ne yapsın?

İşin analitiğinde doğunun yükselmesi var. Doğu yükselmese bizi içerecek şekilde güzergâh, koridor, merkez arayışı olmazdı zaten.

Güneş doğudan yükseliyorsa kader bölgemizi güçlendirir, istikrarını yeniden kazandırır, ferahlatıp genişletir.

Şayet İran’a ambargo kalkarsa dünyada çok büyük bir şey olacak; Çin en büyük ekonomi olacak.

Bu bilgi Türkistan ile Türkiye arasındaki büyük coğrafyada ekonomik iş ve ilişkileri değiştirecek. Bereketli günler geri gelecek. Son günlerde ata yurtlarımızda ilim ve medeniyet merkezi olacak kampüslerin yeniden açılması tesadüf mü?

Asıl mevzu şudur; Çin birinci olduğunda Amerikan imparatorluğunun resmen çökmüş olacaktır. Yani bölgemizdeki istikrarsızlığın kaynağı çekilip gidecektir.

İran savaşındaki gelişmelerin anlamı budur. Amerika İran’ı askeri olarak ezebilir, ezmiştir de. Fakat ekonomik olarak kaybetti. İran’a değil, Çin’e kaybetti.

Bakalım dengeyi geri çevirmek için bölgeye hangi lütuflarda bulunacak. Belki İsrail’i feda eder.