İkinci Abdülhamid Sözcü Gazetesi

1842’de doğdu.

1876-1908 yılları arasında, 33 yıl padişahlık koltuğunda oturdu.

Sultan Abdülmecid’in 43 çocuğundan biriydi.

★★★

İktidarında:

Sırbistan, Karadağ, Teselya, Narda, Romanya, Bulgaristan, Doğu Rumeli, Bosna-Hersek, Niş, Dobruca, Mısır, Tunus, Kars, Ardahan, Batum, Oltu, Kağızman, Kotur, Girit ve Kıbrıs olmak üzere...

1 milyon 592 bin 806 kilometrekare toprak kaybetti.

Türkiye’nin yaklaşık iki katı...

Mesela, Kıbrıs’ı, savaşsız bir şekilde 1878’de İngiltere’ye teslim eder.

★★★

1897’de Türk ordusu, Yunanları kesin yenilgiye uğratmış ve Türklere Atina yolu açılmıştı.

Rus Çarı, doğrudan İkinci Abdülhamid’e bir telgraf göndererek savaşın durdurulmasını ister.

Ve savaş durdurulur.

Osmanlı Devleti, Büyük Devletlerin baskısıyla antlaşma imzalar.

Kazandığı askerî zaferlere rağmen, ele geçirdiği Teselya’yı bile Yunanlara terk eder.

★★★

Amcası Sultan Abdülaziz’in devrilmesinde rol oynayan donanmayı da, Haliç’e hapsetmiş ve çürütmüştü.

Bu yüzden, donanma olmadığından Balkan Savaşı’nda 12 ada elden çıkar.

★★★

İkinci Abdülhamid, 1881’de Batılı alacaklı ülkelerle bir anlaşma yaptı.

“Muharrem Kararnamesi” diye bilinen bu anlaşmayla, devlet içinde bir devlet kuruldu.

Bu devletin adı, “Duyun-u Umumiye” idi, kolluk kuvveti bile vardı.

Amaç: Osmanlı borçlarını tahsil etmek ve alacaklı devletlerin çıkarlarını korumaktı.

★★★

İkinci Abdülhamid; demir yolları, madenler, bankalar, belediye hizmetleri, sanayi kurumları, limanlar, tütün, hatta en temel vergileri imtiyazlı yabancı şirketlere devretti.

Demir yolu yapan şirketlerle, 99 yıllık imtiyaz sözleşmeleri imzalandı.

Hattın geçeceği arazi, demir yolu yapan yabancı şirkete bedelsiz devredildi.

Şirket, demir yolu hattının 20 ile 45 kilometrelik alanda petrol dâhil bütün madenleri çıkarıp işletme hakkına sahipti.

Ayrıca, bu alanda ruhsatsız olarak eski eser kazıları yapabileceklerdi.

Doğan Avcıoğlu, bu dönemi şöyle kaleme alır:

“Saray erkânı; demir yolu, tramvay, elektrik ve gaz tesisleri imtiyazlarını yabancı şirketlere peşkeş çekerek büyük kârlar sağlamışlardır.”

★★★

İkinci Abdülhamid döneminde Yahudilere önemli miktarda toprak satışı oldu.

1876-1908 yılları arasında, Filistin’deki Yahudi nüfusu üç kat arttı.

Osmanlı Dışişleri, Avrupa’daki bazı Türk büyükelçileriyle yazışmalarını Türkçe değil, Fransızca yapıyordu.

Çünkü bu büyükelçiler, Türkçe yazamıyorlardı.

★★★

Abdülhamid, Meclis-i Mebûsan’ı 1878’de kapatır, ancak 30 yıl sonra açılır.

İkinci Abdülhamid söz konusu edildiğinde, akla “vehim ve jurnal” gelir.

Hafiye teşkilatı vardı.

Jurnalleri (ihbar) asılsız bile çıksa, jurnalciler ödüllendirildi.

★★★

Basına da aşırı sansür uygulandı.

Devletin resmî gazetesi bile 18 yıl kapatıldı.

Mizah, karikatür yasaktı.

Padişahın burnu büyük diye, burun sözcüklerinin üzeri çiziliyordu.

Gazetelerde, kitaplarda (ders kitapları dâhil) şu sözcüklerin kullanımını yasaktı:

“Vatan, hürriyet, meşrutiyet, grev, suikast, ihtilal, anarşi, kıtal, sosyalizm, dinamit, hal, kargaşalık, Makedonya, Girit, Kıbrıs, Yıldız, Murat ve benzerleri...”

★★★

İkinci Abdülhamid döneminde, İmparatorluğun yaygın ideolojik görüşü İslamcılıktı.

Saray’da, Arapları en yüksek makamlara getirdi.

Arapları diğer milletlere göre göre daha üstün görmüş, “necip millet” olarak tanımlamıştı.

★★★

Fazla toprak kaybetti ama, başarılı olduğu alanlar da vardı.

16 eşi vardı.

Hükümdarlığı sırasında, borsa ve diğer yatırım alanlarında memleketin en başarılı iş adamlarından biriydi.

Hiçbir padişahta olmayan, şahsi mülk olarak kendi adına, resmi kayıtlara göre 7760 tapusu vardır.

Avrupa bankalarında da, 250 milyon dolar parası...

★★★

Abdülhamid, Avrupai bir yaşam sürdürdü.

Osmanlı’da ilk bira imalathanesi, kendi izniyle İstanbul’da, Bomonti Kardeşler tarafından kurulmuştu.

En çok rom içkisini severdi.

★★★

Mustafa Kemal, annesinin mezarını 27 Ocak 1923’te ziyaret eder.

İkinci Abdülhamid döneminde çekilen acıları şöyle anlatır:

“Burada yatan annem, eziyetin, zorlamanın, bütün milleti felâket uçurumuna götüren bir keyfî idarenin kurbanı olmuştur.

Abdülhamid devrinde idi. 1905’te, okuldan henüz kurmay yüzbaşı olarak çıkmıştım. Hayata ilk adımı atıyordum. Fakat bu adım hayata değil, zindana rastladı... Orada aylarca kaldım. Annemin, bundan ancak hapisten çıktıktan sonra haberi olabildi... İstanbul’a geldi. Fakat orada kendisiyle ancak üç beş gün görüşebildim. Çünkü tekrar baskı idaresinin casusları, cellatları ikametgâhımızı sarmış ve beni alıp götürmüşlerdi.

Sürgün yerinde geçirdiğim tehlikeler, onun hayatının acılar ve gözyaşları içinde geçmesine neden olmuştur...”

★★★

İkinci Abdülhamid döneminde, eğitim alanında büyük ilerlemeler de oldu.

Haberleşme alanında, önemli yatırımlar yapıldı.

Tarımda, ciddi gelişmeler sağlandı.

★★★

10 Şubat 1918’de İstanbul’da kaldığı Beylerbeyi Sarayı’nda vefat etti.

İstiklal Marşı Yazarı Mehmet Akif Ersoy, Abdülhamid için şöyle diyordu:

“Gölgesinden korkan ödlek, korkuttu bizi 33 yıl şeriat diyerek...”