Hürmüz Boğazı ve 2026 enerji arz şoku Erdal Tanas Karagöl

Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya ekonomisinde 1970’lerden bu yana görülen en büyük enerji arz şoklarından birine yol açtığı gibi küresel ekonomiyi yüksek maliyet ve arz krizi kıskacına alan en büyük stratejik engel haline gelmektedir. Hürmüz Boğazı’nı kapanması, hem petrol ve doğalgaz gelirlerine bağımlı olan Körfez ülkelerini hem de enerjide bu bölge ülkelerine bağımlı olan başta da Asya ülkelerini aynı zamanda olumsuz etkilemektedir. Dolayısıyla, Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel ekonomiyi

Hürmüz Boğazı’nın kapanması, dünya ekonomisinde 1970’lerden bu yana görülen en büyük enerji arz şoklarından birine yol açtığı gibi küresel ekonomiyi yüksek maliyet ve arz krizi kıskacına alan en büyük stratejik engel haline gelmektedir.

Hürmüz Boğazı’nı kapanması, hem petrol ve doğalgaz gelirlerine bağımlı olan Körfez ülkelerini hem de enerjide bu bölge ülkelerine bağımlı olan başta da Asya ülkelerini aynı zamanda olumsuz etkilemektedir.

Dolayısıyla, Hürmüz Boğazı’nın kapanması, küresel ekonomiyi bir çok açıdan tehdit etmeye devam etmektedir.

MAKRO EKONOMİK ETKİLERİ

Hürmüz Boğazı’nın ekonomiler üzerindeki etkisini arz güvenliği ile ham petrolün fiyatlarında meydana gelen artış ile kendini gösterdi.

Savaşın başladığı gün uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı 72,48 dolar iken şimdi ise yaklaşık 110 dolar olması ekonomiler için ciddi bir şok olduğu açıktır.

Hürmüz Boğazı enerji arz güvenliği açısından da başta da Asya ülkelerini derinden etkilemeye devam etmektedir. Bu bölgenin enerji kaynaklarının büyük kısmı Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore’ye gitmektedir.

Körfez ülkelerine bağımlılığı en yüksek ülke ise Güney Kore’dir.

Kullandıkları enerji miktarları ve sahip oldukları büyüme potansiyeli sebebiyle başta da Çin ve Hindistan gibi ülkeler, artan petrol fiyatları ve tedarik aksamaları nedeniyle ciddi üretim ve enflasyonist baskı altındadır.

Hürmüz Boğazı enerji talep güvenliğini de etkiliyor.

Enerji gelirlerine bağımlı olan Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt, Katar toplam ekonomik kayıplarının yanın da petrolü ihraç edecek rotanın olmaması ve depolama kapasiteleri dolduğu için bölge ülkeleri günlük üretimlerini azaltmak zorunda kalmıştır.

Bu koşullar, enerji arz güvenliğini olumsuz etkilediği gibi enerji talep güvenliğini de tehdit etmektedir.

KÜRESEL TİCARET ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Diğer yandan, enerji fiyatlarındaki artış ve enerji arz güvenliğindeki sorunlar nedeniyle gübre, alüminyum ve helyum gibi bölgeden ihraç edilen diğer kritik ürünlerin de fiyatlarını yükselterek küresel tedarik zincirini bozmuştur.

Bu da bir çok üretim sektörünü etkileyeceği açıktır.

Ayrıca, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ile beraber kullanılan alternatif taşıma rotaları nakliye sürelerini arttırdığı gibi küresel ticaretin maliyetini de artırmıştır.

HÜRMÜZ BOĞAZI VE TÜRKİYE EKONOMİSİ

Türkiye körfez ülkelerine yüksek bağımlılığı olmamasına rağmen enerji fiyatlarındaki artış nedeniyle enflasyonu artırmasına, merkez bankasının faiz indirimlerini ertelemesine ve ithalat faturasının artırması üzerinden bir yük oluşturur.