Herkesin evinde varlar... Her gün kullandığınız bu eşyalar çocuk sahibi olmanıza engel olabilir

HORMONLARI BOZUYORLAR

Birçok bilim insanı, tıbbi olarak endokrin bozucular olarak bilinen kimyasallardan endişe duyuyor, çünkü bunlar vücudun temel fonksiyonlarından sorumlu hormonları taklit ediyor veya engelliyor.

Doktorlar bu kimyasalların bireysel bir hastanın sorunlarına kesin olarak neden olup olmadığını bilemeseler de artan sayıda araştırma, bu kimyasalların daha yüksek seviyelerini düşük riski, düşük doğurganlık ve hamile kalma zorluğu ile ilişkilendiriyor.

Hormonları bozan bu kimyasallar arasında PFAS (perfloroalkil maddeler), BPA (bisfenol A'nın kısaltması) ve fitalatlar bulunuyor. Ve bu kimyasallar, zemin kaplamaları, gazlı içecekler, plastik ambalajlar ve hatta kozmetik ürünler gibi evdeki baş döndürücü bir ürün yelpazesinde bulunuyor.

Imperial College London'da üreme endokrinolojisi ve androloji uzmanı olan Profesör Channa Jayasena, Daily Mail'e şunları söyledi: "Modern üretim süreçleri hepimizi, esas olarak yiyecekler yoluyla vücuda giren az miktarda plastik ve diğer kimyasallara maruz bırakıyor. Ancak, kirleticiler ve evdeki plastik veya köpük parçacıkları gibi diğer bazı kimyasallar da maruziyete neden olabilir."

Jayasena, bu kimyasalların yumurtalıklar ve sperm dahil olmak üzere üreme organlarında biriktiğini gösteren artan sayıda çalışma olduğunu ve bu kimyasallara maruz kalmanın bozulmuş üreme fonksiyonuyla ilişkili olduğunu bildiren raporlar bulunduğunu ekledi.

MARUZİYETİ AZALTMANIN YOLLARI

Uzmanlara göre, insanlar bu tür kimyasallara maruz kalmayı azaltmak için adımlar atabilir:

1- Plastik ve mikrodalga fırın kullanımından kaçınma

Uzmanlar, endokrin bozucuların daha dayanıklı hale getirmek için plastiklere eklenmesiyle paket servis kaplarının ve plastik şişelerin yüksek risk taşıdığına inanıyor. Bu tür kapların mikrodalgada ısıtılması veya başka bir şekilde ısıtılması, kimyasalların yiyeceğe karışma riskini artırabilir.

New York'taki Mount Sinai'de çevre ve üreme epidemiyolojisi profesörü olan Dr. Shanna Swan, "Plastiği asla mikrodalgaya koymayın. BPA, fitalatlar, plastikleştiriciler plastiğe eklenir ancak kimyasal olarak ona bağlı değildir. Dolayısıyla, bu kimyasalları içeren bir kaba bir şey koyar ve sıcak bir ortama koyarsanız, plastikten çıkar ve yiyeceğe geçerler” dedi.

Uzmanlar, güneşli bir günde arabada bir şişe su bırakmanın riskleri konusunda da uyarıyor. Güneş ışınlarına maruz kalan ve ısınan plastik şişeden su içmek de, plastik kabı mikrodalgada ısıtmak gibi oldukça tehlikeli.

2- Yapışmaz tavaları değiştirin

Uzmanlar uzun süredir birçok yapışmaz tencere ve tavanın PFAS içerdiği konusunda uyarıyor ve tavaların aşırı ısınması veya çizilmesi durumunda, kimyasalların kaplamadan yiyeceğe geçebileceğini belirtiyor. Bunun yerine, insanlar paslanmaz çelik veya seramik tavaları tercih etmelidir.

3- İşlenmiş gıda ve paket servisi tüketimini azaltma

Edinburgh Üniversitesi'nde gelişim endokrinolojisi uzmanı olan Profesör Rod Mitchell, "Diyet, egzersiz ve sigara içmekten kaçınma açısından sağlıklı bir yaşam tarzını sürdürmenin, doğurganlık riskini azaltmada en büyük etkiye sahip olması muhtemeldir" dedi. Ayrıca, sağlıklı, dengeli beslenmenin ve işlenmiş gıda alımının azaltılmasının ambalajlara maruz kalmayı azaltacağını belirtti.

Kaliforniya Üniversitesi'nden üreme sağlığı ve çevre uzmanı Profesör Tracey Woodruff ise dışarıda hazırlanan yiyecekleri daha çok yiyenlerin fitalatlara daha fazla maruz kalacağını söyledi.

Bir çalışma, özellikle hamburger gibi paket servis veya restoran yiyeceklerini daha fazla yemenin, evde yemek yemeye göre daha yüksek fitalat maruziyetiyle ilişkili olduğunu buldu.

Öte yandan uzmanlar, diyet gazlı içeceklerin de risk oluşturabileceğini söylüyor. 

BPA içecek kutularının iç yüzeylerinde yaygın olarak kullanılırken, yapılan araştırmalar diyet gazlı içeceklerde kullanılan yapay tatlandırıcılar ve kimyasalların doğurganlık oranlarını düşürebileceğini ortaya koyuyor. 

2016 yılında Amerikan Üreme Tıbbı Derneği kongresinde sunulan bir çalışmada, düzenli diyet gazlı içecek tüketimi ile yumurta ve embriyo kalitesinin düşmesi arasında bir bağlantı olduğu bulundu. O dönemde uzmanlar, 'gıda katkı maddelerinin daha fazla incelenmesi ve kamuoyuna, özellikle de çocuk sahibi olmak isteyenlere daha iyi bilgi sağlanması' çağrısında bulunmuştu.

4- Kokulu ürünlerden kaçınma

Araştırmacılar, banyoda da endokrin bozuculara maruz kalmayı azaltmanın mümkün olduğunu söylüyor. Bunun için ‘fitalat içermeyen’ ürünleri, cilt bakımını ve makyajı tercih ederek kokulu sabunlardan, oda spreylerinden, kumaş yumuşatıcılarından ve diğer temizleyicilerden kaçınmak gerekiyor.

Tarihsel olarak PFAS da dahil olmak üzere kimyasallar, ürünlerin daha uzun süre dayanmasını sağlamak, bitişi iyileştirmek ve göz farları ile rujların rengini korumak için ürünlere eklenmiştir. 

Dr. Woodruff, şirketlerin kokuları gizlemek için başka kimyasallar kullanabileceği için, ‘kokusuz’ yerine ‘parfümsüz’ ürünleri seçmeyi önerdi.

5- Vinil ve plastik ev eşyalarına dikkat etme

Çalışmalar, perdeler, halılar ve zemin kaplamaları, yoga matları ve hatta hafızalı köpük yataklar gibi ürünlerin, fitalatlar ve PFAS dahil kimyasallar içerebileceği için doğurganlığı etkileyebileceğini öne sürüyor.

Uzmanlar, bu sorunu çözmek için vinil ürünlerin yerine kumaş olanları kullanmayı öneriyor. Örneğin, vinil duş perdelerini kumaş olanlarla değiştirmek veya kaymaz banyo paspasları, bebek oyun matları ve Amerikan servisleri gibi ürünlerdeki vinile dikkat etmek basit çözümlerdir.

6- Dış mekan riski

Uzmanlar, dışarıda kullanılan gübre ve böcek ilaçlarının da endokrin bozucu riski taşıdığı konusunda uyarıyor. Onlarca yabani ot ilacında kullanılan bir bileşen olan glifosat, hormon sistemlerini etkileyebilen bilinen bir endokrin bozucudur. Son araştırmalar, PFAS'ın suni çimlerde kullanılan plastik çim bıçaklarında da gizlendiğini ortaya koydu.