Her unutkanlık Alzheimer belirtisi değil

Ufuk Üniversitesi Dr. Rıdvan Ege Hastanesi'nden Geriatri Uzmanı Prof. Dr. İlker Taşçı, Dünya Alzheimer Ayı kapsamında yaptığı açıklamada, “Yaş ilerledikçe zaman zaman isimlerin, randevuların veya eşyaların yerinin unutulması görülebiliyor. Ancak unutkanlığın giderek artması, günlük işlerin yapılmasını zorlaştırması ve kişinin bağımsız yaşamını etkilemesi, ayrıntılı değerlendirme gerektiren bir durum olarak öne çıkıyor. Her unutkanlık Alzheimer hastalığına işaret etmemektedir. Yaşla birlikte ortaya çıkabilen bazı hafıza değişiklikleri günlük yaşamı belirgin şekilde etkilemeyebilir. Ancak kişi daha önce kolaylıkla yaptığı işleri yapmakta zorlanıyor, aynı soruları sık sık tekrarlıyor, bildiği yerlerde yönünü kaybediyor veya davranışlarında belirgin değişiklikler görülüyorsa bu belirtiler yaşlanmanın doğal bir sonucu olarak kabul edilmemelidir. Unutkanlık Alzheimer hastalığının yanı sıra farklı sağlık sorunlarından da kaynaklanabilir. Uyku bozuklukları, depresyon, bazı vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları, enfeksiyonlar, kronik hastalıklar ve kullanılan ilaçların bilişsel işlevleri etkileyebilir. Unutkanlık yakınması bulunan yaşlı kişilerde doğrudan tek bir hastalığa odaklanmak doğru değildir. Öncelikle unutkanlığın ne zaman başladığı, ilerleyip ilerlemediği ve günlük yaşam üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir. Kişinin kullandığı ilaçlar, mevcut hastalıkları, beslenme durumu, uyku düzeni ve ruhsal durumu da ayrıntılı biçimde ele alınmalıdır” diye konuştu.

‘GÜNLÜK İŞLERDE ZORLANMA ÖNEMLİ BİR İŞARET’

Alzheimer hastalığının yalnızca unutkanlıkla ortaya çıkmayabileceğini belirten Prof. Dr. Taşçı, dikkat edilmesi gereken belirtileri şöyle sıraladı:

"Yakın zamanda yaşanan olayların veya konuşmaların sık sık unutulması, aynı soruların ve anlatımların tekrarlanması, para yönetimi, yemek hazırlama ve ilaç takibi gibi günlük işlerde zorlanma, zamanı veya bulunulan yeri karıştırma, konuşurken doğru kelimeleri bulmakta güçlük çekme

Kişilik, davranış ve duygu durumunda belirgin değişiklikler görülmesi. Bu belirtilerden birinin görülmesi tek başına Alzheimer hastalığı tanısı anlamına gelmemektedir. Belirtilerin tekrarlaması, ilerlemesi ve günlük yaşamı etkilemesi durumunda sağlık kuruluşuna başvurulması gerekir. İleri yaştaki kişilerde bilişsel yakınmalar çok yönlü değerlendirilmelidir. Geriatrik değerlendirme yalnızca hafıza testlerinden ibaret değildir. Yaşlı kişinin bilişsel işlevlerinin yanı sıra hareket kabiliyeti, düşme riski, beslenme durumu, ruh sağlığı, uyku düzeni, sosyal yaşamı, kronik hastalıkları ve kullandığı ilaçlar birlikte değerlendirilmelidir. Çünkü bu alanlardan birinde yaşanan sorun, diğerlerini de etkileyebilir. Bütüncül değerlendirme hem olası nedenlerin belirlenmesine hem de kişiye özel bir izlem ve bakım planı oluşturulmasına yardımcı olur.”

‘ERKEN DEĞERLENDİRME YAŞAM KALİTESİNİN KORUNMASINA KATKI SAĞLIYOR’

Alzheimer hastalığında erken değerlendirmenin kişinin ihtiyaçlarının belirlenmesi, eşlik eden sağlık sorunlarının kontrol altına alınması ve bakım sürecinin planlanması açısından önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Taşçı, “Aileler bazen unutkanlığı yaşlılığın doğal bir sonucu olarak değerlendirerek sağlık kuruluşuna başvurmayı erteleyebiliyor. Oysa erken değerlendirme, tedavi edilebilir nedenlerin belirlenmesini ve gerekli desteklerin zamanında planlanmasını sağlar. Kişinin bağımsızlığını mümkün olduğunca uzun süre korumak ve yaşam kalitesini desteklemek temel amaçtır. Bilişsel sağlığın korunmasında kronik hastalıkların düzenli takibi, dengeli beslenme, yeterli uyku, fiziksel hareketlilik ve sosyal yaşamın sürdürülmesi önemlidir. Hipertansiyon, diyabet ve kalp-damar hastalıklarının kontrol altında tutulması; kişinin sağlık durumuna uygun fiziksel aktivite yapması, düzenli uyuması, yeterli ve dengeli beslenmesi önemlidir. Sosyal ilişkilerin ve zihinsel faaliyetlerin sürdürülmesi de sağlıklı yaşlanmanın önemli parçalarıdır. Yaşlı kişinin sağlık durumunun düzenli olarak değerlendirilmesi, yalnızca hastalıkların erken belirlenmesine değil, bağımsızlığın ve yaşam kalitesinin korunmasına da katkı sağlar” dedi.