Gıda uzmanı Şık tan kritik uyarı: Müsilaj etkili mi, midyede deniz bakterisi ve kumpirde yoğun bakteri toksini nedir?

T24 Haber Merkezi

Gıda mühendisi Bülent Şık, Ortaköy'de bir restoranda yedikleri yemeğin ardından gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastaneye kaldırılan aileden anne ve 2 çocuğun hayatını kaybetmesi hakkında, "Ailenin hem toksin hem de gıda enfeksiyonuna yol acan bakteriyel patojenlere maruz kaldığını düşünüyorum. Sadece toksin kaynaklı olsa zehirlenme çok daha kısa sürede açığa çıkar ve sağlık durumu çok hızlı, saatler içinde kötüye giderdi" dedi. Önlemlerin alınmış olması gerektiğini vurgulayan Şık, "Gıda güvenliği önlemleri alınmış olsaydı, bu olay hiç yaşanmayacak, bir anne ve iki çocuğu hayatta olacaktı" diye konuştu. 

İstanbul Fatih'te gıda zehirlenmesi şüphesiyle hastaneye kaldırılan Böcek ailesinden çocuklar Kadir Muhammet ve Masal ile anne Çiğdem Böcek hayatını kaybetti. Baba Servet Böcek'in ise yoğun bakımda tedavisi devam ediyor. Olayla ilgili 4 kişi gözaltına alındı.

Olay hakkında sosyal medya hesabından açıklama yapan gıda mühendisi Bülent Şık, şöyle dedi:

"Öncelikle başsağlığı diliyorum. İstanbul Ortaköyde midye-kumpir yedikten sonra 2 çocuk ve annenin hayatını kaybetmesi, babanın ise entübe edilmesi, ailenin biyotoksine veya patojen bakterilere maruz kaldığını düşündürüyor. Elde mevcut bilgilere göre olasılıklar şunlar:

Midye vb kabuklu deniz ürünleri toksin üreten alglerden ya da kirli sulardan kaynaklanan biyotoksinleri biriktirebilir. Örneğin “paralytic shellfish poisoning (PSP)” durumunda semptomlar 10-30 dk içinde başlayabilir, ciddi solunum yetmezliği, nörolojik bulgular ve ölüm olabilir.

Bu olayda açığa çıkan tıbbi semptomlar bu ihtimali çok güçlendiriyor, ancak semptomların açığa çıktığı süre enfeksiyon etkenlerini de dikkate almayi gerektiriyor. Gıdalar soğuk zincirde tutulmamışsa ya da hijyen koşulları kötüyse bakteriyel patojenler hızla çoğalır örneğin Vibrio vulnificus ya da Vibrio parahaemolyticus gibi su ürünlerinde bulunan bakteriler ciddi sağlık sorunu yaratabiliyor. Ailenin yediği diğer gıdalar da Staphylococcus aureus, Bacillus cereus gibi toksin üreten ve zehirlenmeye yol açan bakteriler içeriyor olabilir.

Ailenin hem toksin hem de gıda enfeksiyonuna yol acan bakteriyel patojenlere maruz kaldığını düşünüyorum. Sadece toksin kaynaklı olsa zehirlenme çok daha kısa sürede açığa çıkar ve sağlık durumu çok hızlı, saatler içinde kötüye giderdi. İhtimalleri konuştuğumuzu göz ardı etmeden. Hastalık belirtilerinin aynı gün başlaması, bir–iki gün içinde ağırlaşması, gibi unsurlar, literatürdeki ağır seyirli Vibrio enfeksiyonları ve benzeri deniz ürünü kaynaklı gıda enfeksiyonlarıyla uyumlu bir desen çizdiğini söyleyebilirim.

Marmara denizindeki müsilaj sorununun vibrio türlerinin çoğalmasını kolaylaştırdığını da dikkate alabiliriz. Kumpir de içine eklenen mayonezli soslar, garnitürler ve çok el temaslı hazırlık nedeniyle Stafilokok enterotoksini ve B. cereus toksini için klasik riskli gıdalardan biri. 

İlk saatlerde görülen şiddetli bulantı–kusma, çocuklarda ağır sıvı kaybı, hipotansiyon, şok, altta yatan başka enfeksiyon veya deniz bakterisi ile birleşirse hızla kötüleşen bir duruma yol açabilir. Literatürde yüksek miktarda toksin oluşturan B. cereus vakalarında ölüm kaydı var. 

Dolayısıyla bu olayda çoklu bir maruziyet: midyeden gelen bakteri/toksin + kumpirden gelen bakteri ve toksin gibi kombine bir maruziyet de teorik olarak mümkün.

Elimizdeki bilgilere ve gıda güvenliği literatürüne bakarak, “çok kısa sürede ağırlaşan bu kadar ciddi zehirlenme” için en makul ihtimaller: 1. Midyeden kaynaklanan ağır bir deniz bakterisi enfeksiyonu, özellikle Vibrio vulnificus gibi patojenler, saatler–1–2 gün içinde sepsis ve ölüm yapabiliyor; bu bakterinin deniz ürünleriyle güçlü ilişkisi var. 2. Kumpir ve/veya midyede önceden oluşmuş yoğun bakteri toksini (Staph. enterotoksini, B. cereus toksini vb.) Hızlı başlayan kusma, çocuklarda ağır sıvı kaybı+şok, bazı nadir olgularda ölüm.

Üçüncü olasılık, kabuklu deniz ürünü nörotoksinleri (PSP gibi+ patojen bakteriler bu ağır duruma yol açmış olabilir. Botulizm veya başka kimyasal toksinler de olası ancak mevcut haberlerden edindigim bilgiler bu seçenekle daha az örtüşüyor.

Kesin cevabı verecek olan; Otopsi, Mide–barsak içeriği, kan ve doku örneklerinden yapılacak toksin + bakteri analizleri, Yenilen gıdalardan alınan numunelerin laboratuvar incelemesidir.

Bunlar yapılmadan, “şu bakteri/toksin yaptı” demek bilimsel olarak mümkün değil; sadece olasılıkları söyleyebiliriz. Kesin olan ve en üzücü olan ise şudur: Gıda güvenliği önlemleri alınmış olsaydı, bu olay hiç yaşanmayacak, bir anne ve iki çocuğu hayatta olacaktı.

Babanın en kısa sürede iyileşmesini diliyorum."