80 milyon ağaç risk altında: Ölümcül mantarı aşıyla durdurmaya çalışacaklar Sözcü Gazetesi

Çalışma, İngiltere'nin araştırma ve inovasyon kurumu ARIA tarafından başlatılan 54 milyon sterlinlik programın bir parçası. Birleşik Krallık'ta yaklaşık 80 milyon dişbudak ağacı bulunurken, uzmanlar ölümcül mantar hastalığının bu ağaçların büyük bölümünü önümüzdeki yıllarda yok edebileceğini tahmin ediyor. Program kapsamında hastalığa karşı aşı geliştirilmesi de planlanıyor.

Araştırmacıların üzerinde çalışacağı yöntemlerden biri, İngiltere'deki dişbudak ağaçlarını ciddi biçimde etkileyen "ash dieback" adı verilen mantar hastalığına karşı aşı geliştirmek olacak. Hastalık ağacın yapraklarından dallarına kadar ilerleyebiliyor ve zamanla ağacın ölmesine neden olabiliyor.

Bilim insanları, geleneksel koruma yöntemlerinin yanında biyoteknolojiden yararlanarak ağaçların hastalıklara karşı direncini artırmanın mümkün olup olmadığını araştıracak. Program kapsamında bazı ağaçların gen düzenleme yöntemleriyle daha hızlı büyümesinin sağlanması da incelenecek.

Çalışmalar yalnızca laboratuvar ortamıyla sınırlı kalmayacak. Geliştirilen yöntemlerin güvenliği ve doğadaki etkileri ayrıntılı şekilde değerlendirilecek. Program kapsamında yürütülen deneylerde 2030'dan önce doğaya deneysel salım yapılmaması öngörülüyor.

54 milyon sterlinlik programın dikkat çeken diğer ayağında ise hayvanlar bulunuyor. Araştırmacılar bazı kelebek türlerini gen düzenleme yöntemiyle değişen çevre koşullarına daha dayanıklı hale getirmeyi araştıracak. Bombus arıları da çalışma kapsamındaki türler arasında yer alıyor.

Amfibiler için ise farklı bir yöntem deneniyor. Kurbağa ve semenderlerde ölümcül olabilen chytrid mantarına karşı koruma sağlayabilecek özel deri bakterileri geliştirilecek. Amaç, yararlı bakterilerin hayvanların derisinde yaşayarak hastalığa karşı doğal bir savunma oluşturup oluşturamayacağını görmek.

İlk iki yıl için ayrılan yaklaşık 30 milyon sterlinlik bütçenin ardından başarılı bulunan projelere 24 milyon sterlin daha aktarılması planlanıyor. Böylece toplam bütçe 54 milyon sterline ulaşacak. Araştırmacılar yeni yöntemlerin mevcut doğa koruma çalışmalarının yerine geçmesinden ziyade, nesli ve yaşam alanları baskı altında bulunan türleri korumak için ek bir araç olmasını hedefliyor.