Gazze’de ikinci aşama niye gecikti

ABD Başkanı Donald Trump yakında Gazze ateşkes planının ikinci aşamasına geçilebileceğini söylerken İsrail tarafından dayatılan yeni şartlar, Hamas’ın silahsızlanmayı reddetmesi nedeniyle planın uygulanmasında henüz ikinci aşamaya geçildi. Çözüm bekleyen başlıklar ise özetle şöyle:

* ULUSLARARASI GÜÇ: Uluslararası İstikrar Gücü’nün görev tanımı ve yapısı konusunda görüş ayrılıkları var. Aday ülkeler istikrar gücünün görevinin Gazze-İsrail sınırında güvenliği sağlamakla sınırlı kalmasını isterken İsrail, Hamas’ın silahsızlandırılması gibi bir görevin de yüklenmesini istiyor. Türkiye, Azerbaycan, Endonezya, Mısır ve Pakistan’ın adı geçerken İsrail özellikle Türkiye’nin Gazze’de görev almasına karşı çıkıyor.

* BARIŞ KURULU: Gazze Şeridi’nin teknoratlardan oluşan Hamas ile bağlantısı olmayan Filistinli teknokrat komite tarafından yönetilmesi ve Barış Kurulu diye anılan uluslararası bir heyet tarafından denetlenmesi öngörülüyor. Trump’ın başkanlık etmesi öngörülen bu kurulun diğer üyeleri konusunda henüz bir netlik oluşmadı.

* YENİDEN İNŞA: Planla birlikte 2 milyon yerinden olmuş Gazzeli için yeniden inşa programıyla ekonomik bir kalkınma yaratma da hedefleniyordu. Birleşmiş Milletler yeniden inşa için 70 milyar dolarlık bir hesaplama yaparken, İsrail’in süren saldırıları, yol haritasının şekillenmemesi finansal kaynak bulmayı zorlaştırıyor.

* HAMAS’IN SİLAHSIZLANDIRILMASI: Trump’ın planı Hamas’ın uluslararası denetim altında tüm silahlarını teslim etmesini öngörüyor. Bu durumda Hamas militanlarına af sağlanacak ve Gazze’den gitmelerine izin verilecek. Ancak Hamas şimdiye kadar silahsızlanmayı reddetti. Öte yandan Suudi merkezli Şarkül el Esvat’tan alıntı yapan İsrail basınına göre Hamas, net garantiler ve taahhütler karşılığında İsrail’e 10 yıllık bir ateşkes öneriyor. AP Ajansı’na konuşan Hamas yetkilisi Basim Naim, siyasi süreç devam ederken silahları depolara kaldırmaya hazır olduklarını söylemişti. Ancak İsrail’in bu teklife nasıl yanıt vereceği merak konusu.

* İSRAİL’İN BAHANESİ: Plana göre ikinci aşamaya geçilebilmesi için Hamas’ın elindeki tüm yaşayan ve ölü rehineleri teslim etmesi gerekiyor. Hamas şimdiye kadar İsrailli polis memuru Ran Gvili dışında tüm rehineleri iade etti. Gazze’de öldüğü tahmin edilen son rehinenin de iade edilmesi halinde Hamas, birinci aşama için taahhütlerini yerine getirmiş olacak.

* NETANYAHU TRUMP’A GİDİYOR: İşte tüm bu tartışmaların ışığında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 29 Aralık’ta Trump ile Florida’daki malikanesinde yapacağı açıklanan görüşme ayrı bir önem taşıyor. Hamas, Türkiye, Katar gibi arabulucularla ABD’ye ve İsrail’e pozisyonunu iletmeye çalışırken ay sonundan sonra Gazze sürecinde bir hareketlenme olacağı beklentisi de dile getiriliyor.

* SARI HAT KRİZİ: Plana göre İsrail, Gazze’nin sahil kesiminden ‘sarı hat’ diye anılan sınıra kadar geri çekildi. Ancak İsrail yine de Gazze Şeridi’nin neredeyse yarısı ve Mısır’a çıkışını kontrol ediyor. Gazze’de istikrarın sağlanmasıyla İsrail askerinin 7 Ekim 2023 saldırıları öncesinde hatta geri çekilmesi gerekiyor. Ancak İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir geçtiğimiz günlerde sarı hatta kalıcı olduklarını açıklayarak işgalin devam edeceğini söyledi. Gazze’yi bölme planı hem Filistin, hem de barış anlaşmasına garantör tarafların tepkiyle karşılayacağı bir gelişme olma potansiyeli yüzünden pazarlıkları daha da zorlaştırabilir.

İSLAM ÜLKELERİ İSTEMEDİ
BLAİR BARIŞ KURULU’NDA YER ALMAYACAK

ABD Başkanı Donald Trump’ın başkanlığında Gazze’nin yönetimini geçici olarak denetlemekle görevlendirilmesi beklenen “Barış Kurulu” için adı geçen ilk isim olan eski İngiltere Başbakanı Tony Blair, Arap ve Müslüman ülkelerden gelen yoğun itirazların ardından “değerlendirme dışı” kaldı. İngiltere merkezli Financial Times’ın haberine göre Blair’in “2003 yılında ABD’nin Irak işgaline verdiği destek ve Filistinlilerin Gazze yönetiminden uzaklaşacağı endişesi” alınan karara gerekçe olarak gösterildi. Haberde, “İsrailliler ve ABD’liler tarafından çok sevildiği” belirtilen Blair’in, Barış Kurulu ile Filistinliler arasında koordinasyonu sağlayacak İcra Komitesi’nde yer alabileceği öne sürüldü. Trump, ekim ayında yaptığı bir açıklamada “Tony’i severim ama herkes tarafından kabul edilebilir biri olduğundan emin olmak istiyorum” ifadelerini kullanmıştı.