Gazze Mahkemesi: Meşruiyet savaşını kazanan taraf Filistinlilerdir Selçuk Türkyılmaz

Gazze Mahkemesinin nihai oturumunun İstanbul’da yapılmasına birkaç gün kala Richard Falk’ın mahkemeyle ilgili Middle East Eye’da yayımlanan bir makalesini okudum. Richard Falk mahkemenin “son oturumunun 23-26 Ekim 2025 tarihlerinde İstanbul Üniversitesi’nde yapılacağı”nı söylüyordu. Makalede mahkemenin ilham kaynağı, görevi, dayanakları ve önemi hakkında oldukça önemli cümleler kurulmuştu. Anadolu Ajansının verdiği bilgilere göre ise halk vicdanına dayanan mahkemenin kuruluşu ve hazırlık toplantısı

Gazze Mahkemesinin nihai oturumunun İstanbul’da yapılmasına birkaç gün kala Richard Falk’ın mahkemeyle ilgili Middle East Eye’da yayımlanan bir makalesini okudum. Richard Falk mahkemenin “son oturumunun 23-26 Ekim 2025 tarihlerinde İstanbul Üniversitesi’nde yapılacağı”nı söylüyordu. Makalede mahkemenin ilham kaynağı, görevi, dayanakları ve önemi hakkında oldukça önemli cümleler kurulmuştu. Anadolu Ajansının verdiği bilgilere göre ise halk vicdanına dayanan mahkemenin kuruluşu ve hazırlık toplantısı Kasım 2024’te Londra’da, ikinci toplantı ise Mayıs 2025’te Saraybosna’da yapılmıştı.

Richard Falk, Gazze mahkemesinin “Vietnam Savaşı sırasında önde gelen kamu entelektüelleri Bertrand Russell ve Jean-Paul Sartre’ın 1966 ve 1967’de düzenledikleri duruşmalarla tanınan Russell Mahkemesinden aldıkları ilhamla” kurulduğunu söylüyor. Mahkemenin amacı da çok net bir şekilde ifade edilmiş: “Amerika Birleşik Devletleri’nin uluslararası suçlarını raporlamak ve Batı’da artan savaş karşıtı duyguları meşrulaştırmak.” Richard Falk sözü edilen makalesinde mahkemenin dayandığı düşünceyi de şu şekilde açıklamış: “Devlet sistemi uluslararası hukuku uygulamadığında veya küresel barış ve güvenliği etkileyen ağır suçlardan hesap sormayı başaramadığında, insanlar harekete geçme konusunda kalıcı bir yetki ve sorumluluğa sahiptir.”

Richard Falk, eski BM Filistin özel raportörüydü. Gazze Mahkemesi projesi onun liderliğinde yürütüldü. Falk’ın işaret ettiği gibi uluslararası sistemin temelinde yer alan devletler Gazze’de İsrail’in soykırım suçları karşısında hukuku uygulamıyor veya küresel barış ve güvenliği etkileyen ağır suçlardan hesap sormayı başaramıyor. “Bu tür gelişmeler mahkemeyi her zamankinden daha önemli hâle getiriyor. Hükûmetler ve uluslararası kurumlar adaleti terk ettiğinde, onu korumak sıradan insanlara düşüyor.” Bu da Gazze Mahkemesinin önemini ortaya koymaktadır.

Duyurulduğu gibi Gazze Mahkemesinin Nihai Oturumu 23-26 Ekim 2025 tarihlerinde İstanbul Üniversitesinde yapıldı. Anadolu Ajansının oturumlarla ilgili geçtiği haberler oldukça değerliydi. Bu haberlere göre İsrail’in Gazze soykırımı ve Filistin halkına yönelik işlediği hak ihlallerini çok boyutlu olarak inceleme, gündeme taşıma ve uluslararası toplumun dikkatini çekme amacına uygun toplantılar düzenlendiği anlaşılıyor. Bu çerçevede Gazze’den canlı olarak bağlananların mahkeme üyeleri karşısında konuşması son derece önemliydi. İsrail’in bütün savaş suçlarını işlemiş olmasının yanında Filistinlileri muhatap almamak gibi bir stratejisi vardı. Bu, aslında kolonyal karşılaşmanın en önemli unsurlarından biridir. Kolonyalist devletler kolonize ettikleri toprakların yerlilerini konuşturmak istememişlerdir. Onun adına başkalarının konuşması tercih edilmiştir. Gazze mahkemesinde ise Filistinlilerin kendi adına konuşmalarına büyük değer verildiği anlaşılıyor. Zaten konuşmacı listesine bakıldığında bu durum açıkça görülüyor. Peki, bu mahkemede asıl yargılanan nedir?

Filistinli aktivist Hala Shoman, mahkeme üyeleri karşısında yaptığı konuşmada asıl yargılananın yerleşimci kolonyalizm ideolojisi olduğunu söyledi. Anadolu Ajansına göre Shoman, İsrail’in Gazze’de işlediği savaş suçlarını sıraladıktan sonra şunları söylüyor: “Tüm bunlar yerleşimci kolonyalizm ideolojisinin bir parçası, çünkü o topraklara yerleşmek ve oradaki insanları yerinden etmek istiyorlar, dolayısıyla onları öldürüyor, yerlerini değiştiriyor ve dışarıdan yerleşimcileri getiriyorlar.”

Bu yazıda mahkeme tutanaklarında kayıt altına alınan ve belgelenen savaş suçlarını tek tek sıralamak istemiyorum. Bunlarla ilgili olarak Anadolu Ajansının geçtiği haberlere ve medya kuruluşlarının ilgili haberlerine bakılabilir. Fakat burada ısrarla Filistinlilerin anti kolonyal mücadelesinin altını çizmemiz gerektiği çok açıktır. Bu mücadelenin neticesinde “İsrail’in bir devlet olarak meşruiyeti aşınmış ve yaygın olarak dışlanmaya” başlanmıştır. Falk’ın ifadesiyle söylersek “askerî açıdan zayıf olmasına rağmen meşruiyet savaşını kazanan taraf” Filistinlilerdir. Meşruiyet savaşını kazanmak İkinci Dünya Savaşından sonraki anti kolonyal mücadelelerin ortak özelliğidir. İsrail ABD ve İngiltere’nin fiilî katılımı ile kolonyal bir devlettir. Dolayısıyla Gazze mahkemesinde yargılananlar, aynı zamanda, İngiltere ve ABD’dir.

İngiltere ve ABD’nin kolonyal suçlarının İsrail üzerinden yargılanmasının önemi hakkında ne kadar konuşsak azdır. Türkiye’de özellikle İngiltere’nin Gazze soykırımına katılımıyla ilgili tartışmaların oldukça sınırlı olduğunu söyleyebilirim. Bu açıdan Gazze mahkemesinde kolonyalizm ideolojisinin yargılanması çok önemlidir.