Filistin’in hafızası kurtarıldı... BM’den film gibi arşiv operasyonu

İsrail’in soykırım ve sistematik saldırılarla ‘Filistin Devleti’ fikrinin altını oymaya çalışırken Birleşmiş Milletler’in Gazze ve Doğu Kudüs’te tutulan Filistin arşivlerini kurtarmak için gizli operasyon düzenlediği ortaya çıktı.

‘KİŞİSEL EŞYA GİBİ GÖSTERİLDİ

İngiliz gazetesi The Guardian’ın aktardığına göre operasyon, 2023 yılı sonunda Gazze Şehri’ndeki UNRWA (BM Filistin Ajansı) yerleşkesinin tahliye emriyle başladı. İçerisinde 1948 Nekbe (Büyük Felaket) dönemine ait orijinal kayıt kartları, doğum belgeleri ve tapu kayıtlarının bulunduğu tozlu raflar, İsrail bombardımanı ve siber saldırı tehdidi altındaydı. BM personeli, kiralık kamyonetlerle çatışma bölgesine girerek belgeleri önce Gazze’nin güneyindeki Refah’a taşıdı.

İsrail makamlarının belgelere el koyma riskine karşı, uluslararası pasaportu olan personel, kritik evrakları “kişisel eşya” gibi göstererek küçük paketler halinde Mısır sınırından geçirdi. Sonraki altı ay boyunca belgeler Mısır’da derlendi ve ardından Ürdünlü bir yardım kuruluşu tarafından, Gazze’ye yardım ulaştırdıktan sonra Amman’a dönerken krallığın askeri uçakları kullanılarak taşındı.

ÖNCE GAZZE SONRA KUDÜS

Arşivin ikinci ayağı olan Doğu Kudüs’te ise durum daha gergindi. İsrail meclisinin (Knesset) UNRWA’nın faaliyetlerini yasaklayan yasayı onaylaması ve yerleşkenin aşırı sağcı gruplar tarafından ateşe verilmesi üzerine, operasyon hızlandırıldı. Personel, milyonlarca dokümanı gizlice sınırın ötesine, Ürdün’e ulaştırmayı başardı. Şu an Amman’da güvenli bir noktada tutulan arşiv üzerinde, Lüksemburg destekli bir projeyle 50’den fazla uzman çalışıyor. 30 milyon belgenin dijital ortama aktarılması, Filistinli mülteciler için kapsamlı soyağacı haritalarının oluşturulması ve 1948’deki yerinden edilme rotalarının belgelenmesi hedefleniyor. Tarihçiler, bu arşivin olası bir barış sürecinde mülk haklarının tescili için vazgeçilmez olduğunu belirtiyor.

HUKUKİ KANITLAR KURTARILDI

Uzmanlar, arşivlerin kaybolmasının Filistinlilerin mülkiyet hakları ve geçmişlerine ilişkin hukuki kanıtların zarar görmesi anlamına geleceğini söylüyor. Operasyonu yöneten kıdemli UNRWA yetkilisi Roger Hearn, “İnsanların bir zamanlar belirli bir yerde yaşadıklarını kanıtlayabilecekleri tek kanıt bu. Bu belgelerin yok edilmesi, milyonlarca insanın geçmişinin silinmesi anlamına gelirdi” dedi.