F 35 beklentileri karşılamıyor! ABD deki rapor ortaya çıkardı

ABD Kongresi’ne sunulan nihai bağımsız rapor, Amerikan ordusunun en maliyetli silah programı olan F-35 projesinde beklenen savaş yeteneklerinin hiçbir zaman tam anlamıyla karşılanamayacağını ortaya koydu. ABD Hükümeti Hesap Verebilirlik Ofisi (GAO), 2 trilyon dolarlık F-35 programının “Hatalı ve yapısal olarak sürdürülemez” olduğunu belirtti. F-35'ler bugüne kadar 19 ülkeye binin üzerinde verilirken rapordaki bilgilere göre, tekrar eden hatalar yüzünden programın mevcut modernizasyon kapsamları da daraltıldı. Bu durum ise ABD’nin F-35’in gelecekte vaat ettiği savaş kabiliyetlerinin büyük bölümünden vazgeçtiği anlamına geliyor. İşte o rapordaki çarpıcı gerçekler:

F-35 programı, “geleceğin uçağı” iddiasına rağmen hedeflenen savaş kabiliyetine ulaşamadı. GAO raporu projeyi yapısal olarak sürdürülemez buldu. MALİYETLERİ SÜREKLİ ARTIYOR

GAO raporuna göre F-35’in modernizasyon aşaması olarak tanımlanan 'Block 4' süreci, orijinal planlamaya göre 5 yıl gecikti ve maliyetler 6 milyar dolar arttı. Pentagon, 2019’da başlattığı bu fazı “modernizasyon” olarak tanımlasa da, rapor bunun aslında tamamlanmamış geliştirme sürecinin yeniden adlandırılmasından ibaret olduğunu vurguladı. Raporda, 2024 yılında teslim edilen 110 F-35 uçağının tamamının geç teslim edildiği, ortalama gecikme süresinin 238 gün olduğu belirtildi. Bu rakam, 2023’teki ortalama 61 günlük gecikmenin dört katı anlamına geliyor. Ayrıca Pentagon’un, üretici firmalara “zamanında teslim” teşviki olarak yüz milyonlarca dolar ödediğinin de altı çizildi.

TEKNOLOJİK UÇAK MİTİ

F-35’in savaş yeteneklerinin merkezinde yer alan elektronik harp, iletişim, silah entegrasyonu ve navigasyon sistemleri, Block 4’te planlanan seviyeye ulaşamadı. GAO, Pentagon’un “en ileri seviye sensör ve ağ kabiliyetleri” olarak tanıttığı bu teknolojilerin büyük kısmının iptal edildiğini ya da kapsamının daraltıldığını bildirdi. Pentagon yetkilileri, F-35’in halen ABD’nin “taktik hava filosunun belkemiği” olduğunu savunsa da, GAO bu iddiayı destekleyecek hiçbir performans verisi olmadığını vurguladı. Raporda, “F-35’in vaat edilen savaş kapasitesi artık mevcut değildir; program gelecekte de yapısal olarak bu hedeflere ulaşamayacaktır” ifadesi yer aldı. ABD Savunma Bakanlığı’nın yeni tahminlerine göre programın 77 yıllık toplam ömrü boyunca işletme, bakım ve modernizasyon maliyetleri 2 trilyon doları aşacak.

BAKIMI ALIMINDAN PAHALI

F-35 programına dâhil olan 19 ülke, yıllardır bu projeye milyarlarca dolar yatırım yaptı. Aralarında Birleşik Krallık, İtalya, Norveç, Hollanda ve Japonya gibi ülkelerin bulunduğu müttefikler, uçağın “tarihin en gelişmiş çok amaçlı savaş platformu” olacağı vaadiyle programa dahil edildi. Ancak GAO raporuna göre, bu ülkeler beklenen performansı alamadı. Özellikle Avrupa ülkeleri, yükselen maliyetler nedeniyle sipariş sayılarını azaltmaya başladı. İngiltere, 2024 itibarıyla planlanan 138 uçaktan sadece 74’ünü onayladı. Norveç Hava Kuvvetleri, uçakların bakım maliyetlerinin “beklenenin iki katı” olduğunu açıkladı.

Pentagon’un en pahalı programı olan F-35 projesi, artan maliyetler ve eksik performans nedeniyle eleştirilerin odağında. Rapor, vaat edilen teknolojilerin bile iptal edildiğini ortaya koydu. MÜHENDİSLİK HATALARI

Uzmanlara göre F-35’in en temel sorunu ise, konsept aşamasındaki mühendislik hatalarından kaynaklanıyor. GAO raporunda yer alan tespit şu ifadeyle özetleniyor: “Tek bir jetin birden fazla orduya, çok amaçlı görevlerde hizmet vermesi fikri kavramsal olarak kusurluydu. Bu yaklaşım, teknik karmaşıklığı artırarak maliyet ve gecikme sarmalı yarattı.”

BAKANLIK KRİZİ

GAO, raporun sonunda Savaş Bakanlığı’na da altı tavsiyede bulundu: Lockheed Martin’in teslim kapasitesinin yeniden değerlendirilmesi, teşvik sisteminin gözden geçirilmesi ve dijital tasarım süreçlerinin genişletilmesi. Pentagon’un bunların dördünü kabul ettiği, ikisinde ise “kısmi uyum” beyan ettiği ifade ediliyor. ABD’nin 25 yıl ve 2 trilyon dolar harcayarak ürettiği F-35, artık yalnızca teknolojik değil, Savaş Bakanlığı (eski Savunma Bakanlığı) krizi olarak da görülüyor.

[email protected]

Kaynak: Web Özel