Et reklamlarına yasak geldi: İlk şehir belli oldu Sözcü Gazetesi

Avrupa, iklim üzerinde olumsuz etkisi olan ürünlerin reklamını kısıtlama yönünde giderek daha fazla adım atıyor. Et de bunlar arasında yer alıyor. Bazı Avrupa şehirleri kamusal alanlarda et reklamını zaten yasakladı, ancak uzmanlar bu tür önlemlerin sakinlerin yeme alışkanlıkları üzerinde uzun vadeli bir etkiye sahip olabileceği konusunda uyarıyor, diye bildiriyor Euronews.

Amsterdam'da artık et reklamları görmeyeceksiniz. Amsterdam, olumsuz çevresel etkileri azaltma amacıyla ilk kez önerilmesinden 5 yıl sonra, 1 Mayıs'ta et ve fosil yakıt reklamlarını billboardlarda yasaklayan dünyadaki ilk başkent oldu.

Hollanda'nın başkenti, 2050 yılına kadar karbon nötr olmayı ve et tüketimini yarıya indirmeyi hedefliyor. Benzer kısıtlamalar Utrecht, Lahey, Zwolle, Delft ve Nijmegen'de de zaten uygulamaya konuldu. Karbon ayak izi yüksek ürünlerin reklamına yönelik kısıtlamalar Avrupa'nın diğer bölgelerinde de yayılıyor. Örneğin Helsinki, Stockholm ve Bristol, fosil yakıtların veya çevreye zarar veren diğer faaliyetlerin reklamını zaten kısıtladı, ancak bu yasaklar mutlaka eti kapsamıyor.

Euronews tarafından derlenen verilere göre, gıda ve tarım, küresel sera gazı emisyonlarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Bu emisyonların önemli bir kısmı hayvancılıkla bağlantılı. Hayvansal gıdaların, kalori ihtiyacının yaklaşık %21'ini ve protein ihtiyacının %64'ünü karşılamasına rağmen, Avrupa Birliği'ndeki gıda üretimiyle ilişkili tüm sera gazı emisyonlarının %81 ila %86'sına neden olduğu tahmin ediliyor.

Uzmanlar bu nedenle, özellikle gelişmiş ülkelerde et tüketiminin azaltılmasının iklim değişikliğinin sınırlandırılmasına önemli bir katkı sağlayabileceği konusunda uyarıyor. 35 ülkeden 70 uzmanın katıldığı 2025 tarihli EAT-Lancet Komisyonu raporu, diğer hususların yanı sıra, ağırlıklı olarak bitkisel beslenmeye geçişin her yıl dünya çapında yaklaşık 15 milyon ölümü önleyebileceğini tahmin ediyor.

Sadece bir hamburgere bakmak bile kararlarımızı etkileyebilir. Peki et reklamlarına getirilen bir yasak gerçekten yeme alışkanlıklarını değiştirebilir mi? İklim Psikolojisi Birliği yönetim kurulu üyesi ve iklim psikolojisi uzmanı Linda Aspey, reklamların etkisinin çoğu zaman sandığımızdan çok daha incelikli olduğunu açıklıyor.

"Bir araştırma, et görüntülerinin, bu durumda bir Big Mac burgerinin, insanların et yeme isteğini artırdığını gösterdi. Günlük hayattaki varlığı muhtemelen etin yaygın bir tercih olduğu fikrini de pekiştiriyor"  diye belirtti Euronews'e.

Ona göre, reklamlar sadece doğrudan satın alma kararlarını etkilemekle kalmıyor, aynı zamanda normal ve sosyal olarak kabul edilebilir olan algımızı da etkiliyor. Hamburger, biftek ve diğer et ürünlerinin görsellerine günlük olarak maruz kalırsak, bunların tüketimini günlük yaşamın daha doğal bir parçası olarak algılayabiliriz.

Amsterdam, yasağın et tüketimini nasıl etkilediğine dair henüz veri yayınlamadı, ancak diğer gıda ürünlerinin reklamlarının kısıtlanması konusunda deneyim mevcut. Londra'nın toplu taşıma operatörü Transport for London, reklam ağından abur cubur reklamlarını kaldırdığında, bu tür ürünlerin haftalık hane halkı alımlarının yaklaşık yüzde yedi oranında azaldığı tahmin ediliyor. Şekerleme alımları ise yaklaşık beşte bir oranında düştü.

Aspey, reklam yasaklarının tek başına yeme alışkanlıklarını tamamen değiştiremeyeceğini vurguluyor. Yiyecek seçimleri ayrıca damak tadı, gelenek, maddi imkanlar ve kişisel tercihlerden de etkileniyor. Bu nedenle, reklam kısıtlamalarının diğer önlemlerle birlikte etkili olabileceğine inanıyor.

Avrupa, milyarlarca dolarlık yatırımla et endüstrisini desteklemeye devam ediyor.
İlginç bir şekilde, iklim üzerindeki etkileri azaltma çabalarına rağmen, Avrupa Birliği tarımsal sübvansiyonlarının büyük bir bölümünü hayvansal gıdaların üretimine ayırmaya devam ediyor. Foodrise'a göre, 2020 yılında AB Ortak Tarım Politikası sübvansiyonlarının yaklaşık yüzde 77'si veya 39 milyar avro, hayvansal gıdaların üretimine tahsis edildi.

Araştırma ayrıca, sığır ve kuzu etinin fasulye ve mercimek gibi baklagillere göre yaklaşık 580 kat daha fazla sübvansiyon aldığını ortaya koydu. Bu nedenle uzmanlar, reklamların kısıtlanmasına ek olarak, gıda sisteminde daha geniş kapsamlı değişikliklerin de göz önünde bulundurulması gerektiğine inanıyor.