Egemen Bağış: Türkiye, AB sürecinde ilerleme olsun ya da olmasın etkili bir aktör olmayı sürdürecek

Eski AB Bakanı ve Büyükelçi Egemen Bağış, haber platformu EU Today için ‘Avrupa'nın Barış Projesi Stratejik Bir Dönüm Noktasında: Türkiye Neden Önemli?’ başlıklı bir makale kaleme aldı. Türkiye ve Avrupa Birliği'ni birbirine yakınlaştırmak için onlarca yıl çaba sarf ettiğini belirten Bağış, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'in Türkiye'yi Rusya ve Çin ile aynı jeopolitik kategoriye yerleştiren son açıklamalarını endişeyle takip ettiğini vurguladı. Bu tür karşılaştırmaların karmaşık gerçekleri aşırı basitleştirme riski taşıdığına dikkat çeken Bağış, Türkiye’nin uzun soluklu bir NATO müttefiki, bir AB adayı ve on yıllardır Avrupa'nın güvenliğine, ekonomik entegrasyonuna ve bölgesel istikrarına katkıda bulunan bir ortak olduğunu hatırlattı.

‘AVRUPA'NIN BARIŞ PROJESİ BASKI ALTINDA’

Avrupa Birliği’nin sıklıkla ‘insanlığın en büyük barış projesi’ olarak tanımlandığını ve bunun salt bir retorikten ibaret olmadığını belirten Bağış, kıtanın çatışmalardan iş birliğine dönüşümüne vurgu yaptı. Ancak bugün bu projenin giderek artan bir baskı altında olduğunu ifade eden Bağış, “Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sonuçları, Avrupa'nın güvenlik manzarasını yeniden şekillendirdi. Enerji politikası stratejik bir aciliyet meselesi haline geldi. Genişleme politikası jeopolitik kısıtlamalar altında yeniden değerlendiriliyor ve Balkanlar'da süregelen kırılganlıklar Avrupa'nın angajmanının sınırlarını test ediyor” ifadelerini kullandı.

Bağış, böylesi bir dönemde Avrupa'nın Türkiye ile daha derin bir ortaklık kurmadan stratejik hedeflerine ulaşıp ulaşamayacağını sorguladı.

‘TÜRKİYE SADECE BİR MUHATAP DEĞİL, KİLİT BİR SAĞLAYICIDIR’

Türkiye-AB ilişkilerinin uzun yıllar boyunca yapılandırılmış, teknik ve prosedüre dayalı katılım süreci üzerinden tanımlandığını, ancak bu çerçevenin artık günümüz gerçeklerini tam olarak yansıtmadığını belirten Bağış, “Türkiye artık Avrupa için kritik olan pek çok alanda merkezi bir rol oynamaktadır. Enerji çeşitlendirmesi, göç yönetimi, savunma ve güvenlik iş birliği, bölgesel istikrar ve tedarik zinciri bağlantısallığı gibi alanların hiçbirinde Türkiye yalnızca bir muhatap değildir; kilit bir sağlayıcıdır” değerlendirmesinde bulundu.

Coğrafyanın inkar edilemez bir faktör olduğunun altını çizen Bağış, Trans-Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı (TANAP) ve Güney Gaz Koridoru gibi altyapı projelerinin karşılıklı bağımlılığın bir kanıtı olduğunu, Türkiye'nin Avrupa'nın ekonomik ve güvenlik çıkarları için stratejik bir merkez rolü oynadığını belirtti.

BALKANLAR'DA TAMAMLAYICI ROL VE ROMANYA-BULGARİSTAN ÖRNEĞİ

Balkanlar'ın, Avrupa'nın taahhütlerini kalıcı istikrara dönüştürme becerisi açısından kritik bir test olduğunu ifade eden Bağış, sağlanan önemli mali desteğe rağmen bölgenin siyasi dalgalanmalar yaşamaya devam ettiğini, Bulgaristan ve Romanya'daki son gelişmelerin de sürdürülebilir ve koordineli çabaların önemini ortaya koyduğunu vurguladı. Bağış, Türkiye'nin bölgedeki köklü bağları sayesinde ekonomik entegrasyonu ve diplomatik diyalogu desteklediğini hatırlatarak, “Bu bağlamda, Türkiye'nin katkısı rekabetçi olmaktan ziyade tamamlayıcı olarak görülmelidir. Temel soru Avrupa'nın mı yoksa Türkiye'nin mi liderlik etmesi gerektiği değil, istikrarın korunması için her ikisinin nasıl daha yakın çalışabileceğidir” ifadelerini kullandı.

‘KİMLİK VE AİDİYET TARTIŞMALARI STRATEJİK ÖNCELİKLERİ GÖLGELİYOR’

Avrupa'da zaman zaman alevlenen kimlik ve aidiyet tartışmalarının Türkiye-AB ilişkilerini karmaşıklaştırdığını ve stratejik öncelikleri gölgede bıraktığını belirten Egemen Bağış, ileriye dönük bir ilişkinin kalıplaşmış varsayımların ötesine geçerek daha pragmatik ve kapsayıcı bir perspektif gerektirdiğini savundu.

STRATEJİK ORTAKLIK İÇİN YAPILANDIRILMIŞ YAKLAŞIM ÇAĞRISI

Türkiye ile AB arasındaki iş birliğinin göç ve kriz yönetimi gibi acil ihtiyaçlar üzerinden şekillenmesinin ilişkinin tamamını tanımlamaması gerektiğini belirten Bağış; Gümrük Birliği'nin modernizasyonunun ilerletilmesi, enerji güvenliği ve savunma alanlarında iş birliğinin derinleştirilmesi, Balkanlar ve komşu bölgelerde koordinasyonun artırılması ile güvenilir ve öngörülebilir mekanizmalar yoluyla siyasi diyaloğun yeniden canlandırılması gibi adımları içeren daha yapılandırılmış bir stratejik yaklaşıma ihtiyaç olduğunu vurguladı.

‘AVRUPA BU ORTAKLIKTAN YARARLANMAYI SEÇECEK Mİ?’

Makalesinin sonunda Avrupa Birliği'nin bugün çok daha zorlu, rekabetçi ve belirsiz bir küresel ortamla karşı karşıya olduğunu belirten Bağış, böylesi bir düzende ortaklıkların isteğe bağlı değil, temel bir gereklilik olduğunu ifade etti. Türkiye'nin dayanıklılık ve stratejik özerklikle hareket etme kapasitesini kanıtladığına dikkat çeken Bağış, makalesini şu sözlerle noktaladı:

“Türkiye, AB sürecinde ilerleme olsun ya da olmasın etkili bir aktör olmayı sürdürecektir. Aynı zamanda, Avrupa'nın enerjiden güvenliğe ve bölgesel istikrara kadar uzanan stratejik zorluklarını aşma becerisinin Türkiye ile yakın iş birliğinden önemli ölçüde fayda sağlayacağı giderek daha net hale gelmektedir. Bu bir bağımlılık değil, karşılıklı stratejik çıkar meselesidir. Dolayısıyla mesele, Türkiye'nin Avrupa için önemli kalıp kalmayacağı değildir. Mesele, Avrupa'nın bu ortaklıktan tam anlamıyla yararlanmayı seçip seçmeyeceğidir. Eğer Avrupa Birliği bir istikrar ve barış gücü olma rolünü korumayı ve güçlendirmeyi amaçlıyorsa, bu vizyona anlamlı katkı sağlayabilecek ortaklara ihtiyaç duyacaktır. Türkiye bu ortaklardan biridir. Bu gerçekliği kabul etmek ve buna göre hareket etmek, sadece Türkiye'nin değil Avrupa'nın da çıkarlarına hizmet edecektir.”