Dünyada bir ilk! Yapay zekâ destekli beyin ameliyatıyla hastanın görme yetisi geri döndü

Rhys Hibbert'in hayatı, sıradan bir günde aniden yere yığılmasıyla tamamen değişti. Yapılan incelemelerde, beyninin tabanında büyüyen ve görme sinirlerine baskı yapan bir tümör olduğu belirlendi. Görme yetisi giderek zayıflayan Hibbert, günlük yaşamını sürdürmekte zorlanırken kalıcı görme kaybı riskiyle de karşı karşıya kaldı.

Ancak Londra'daki Ulusal Nöroloji ve Beyin Cerrahisi Hastanesi'nden gelen teklif, hayatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Hibbert'e, ameliyat sırasında gerçek zamanlı yapay zekâ desteğinin kullanılacağı dünyadaki ilk klinik çalışmaya katılması önerildi. Bu teklifi kabul eden Hibbert, Mayıs 2026'da gerçekleştirilen operasyonla bu teknolojinin insan beyninde denendiği dünyadaki ilk hasta oldu.

BEKLENMEDİK NÖBET, TÜMÖRÜ ORTAYA ÇIKARDI

48 yaşındaki Rhys Hibbert'in teşhis süreci, 2024 yılının Aralık ayında yaşadığı beklenmedik bir olayla başladı. Soğuk bir kış gününde yürüyüş yaptığı sırada aniden yere yığılan Hibbert nöbet geçirdi.

O güne kadar ciddi bir sağlık sorunu yaşamayan Hibbert'in yapılan taramalarında, beyninin tabanında yaklaşık 11 milimetre büyüklüğünde bir kitle tespit edildi.

Tümörün kanserli olmadığı ancak hipofiz bezinin bulunduğu bölgede yer aldığı belirtildi. Kitle, hem görme sinirlerine hem de beyne kan taşıyan şahdamarına baskı yapıyordu.

Zaman içinde çevresel görüşü giderek daralan Hibbert'in bitkinliği arttı ve yürümekte zorlanmaya başladı. Bir süre sonra ise tek başına adım atamayacak duruma geldi. Görme sinirleri üzerindeki baskının devam etmesi halinde kalıcı körlük riski de bulunuyordu.

MİLİMETRELERLE YARIŞAN OPERASYON

Hibbert, Mayıs 2026'da gerçekleştirilen çalışma kapsamında ameliyathaneye girdi. Araştırmaya katılmayı kabul etmesinin nedenini ise, “Hastalar araştırmalara katılmaya gönüllü olmazsa, doktorlar nasıl yeni şeyler öğrenebilir ve tıp nasıl ilerleyebilir?” sözleriyle anlattı.

Beynin tabanında, misket büyüklüğündeki son derece hassas bir bölgede gerçekleştirilen operasyon, büyük bir titizlik gerektiriyordu. Cerrahın yalnızca birkaç milimetrelik bir sapması bile ciddi sonuçlara yol açabilirdi.

UCL Hawkes Enstitüsü tarafından geliştirilen sistem, ameliyat sırasında kullanılan kameradan elde edilen görüntüleri gerçek zamanlı olarak analiz etmek üzere tasarlandı.

YAPAY ZEKÂ, CERRAHLARA ANLIK REHBERLİK ETTİ

Yapay zekâ sistemi yalnızca ameliyat öncesinde yapılan taramalardan elde edilen verilerle çalışmadı. Cerrahi kameradan gelen canlı görüntüler de anlık olarak analiz edildi.

Bu süreç, tıbbi cihazlar için özel olarak geliştirilen NVIDIA Clara IGX platformu üzerinden yürütüldü. Verilerin buluta gönderilmeden doğrudan ameliyathanede işlenmesi sayesinde görüntüler herhangi bir gecikme yaşanmadan cerraha aktarılabildi.

Sistemin analiz ettiği görüntüler, ikinci bir ekranda cerrahi ekibe sunuldu. Kritik kan damarları ve sinirler farklı renklerle işaretlenirken, cerrahlar operasyon sırasında çalıştıkları bölgedeki hassas yapıların konumunu daha net şekilde görebildi.

Buna rağmen operasyonun kontrolü tamamen cerrahların elindeydi. Yapay zekânın görevi ise mevcut görüntüleri daha ayrıntılı ve anlaşılır hale getirerek cerrahi ekibe destek sağlamaktı.

UYANDIĞINDA HER ŞEYİ DAHA NET GÖRÜYORDU

Operasyon, çevredeki dokulara zarar verilmeden başarıyla tamamlandı. Hibbert, ameliyatın ardından gözlerini açtığında ise ilk olarak odadaki nesneleri çok daha net gördüğünü fark etti.

Görme yetisindeki belirgin iyileşmeyi şu sözlerle anlattı:

“Kendime geldiğimde odadaki her şeyi net bir şekilde görebiliyordum. Sanki 360 derecelik panoramik bir görüşe kavuştum.”

Ameliyattan sekiz hafta sonra Hibbert'in görme yetisi tamamen toparlandı. Yürürken artık herhangi bir desteğe ihtiyaç duymayan Hibbert, görüşüyle birlikte enerjisini ve günlük yaşamı üzerindeki kontrolünü de yeniden kazandı.

YAPAY ZEKÂNIN HAYAT DEĞİŞTİREN KULLANIMI

Yapay zekânın, diğer tüm teknolojilerde olduğu gibi olumlu ve olumsuz yönleri bulunuyor. Kullanım alanı ve etkisi genişledikçe, doğru kullanıldığında ortaya çıkabilecek faydaların yanı sıra kötüye kullanım halinde doğabilecek sonuçların da büyük olabileceği görülüyor.

Rhys Hibbert'in yaşadığı süreç ise yapay zekânın tıp alanında doğru şekilde kullanıldığında insan hayatına nasıl dokunabileceğini gösteren dikkat çekici örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Bu tür uygulamaların ve hayat değiştiren teknolojilerin sayısının giderek artması umut ediliyor.