Dünyada 138 milyon çocuk işçi var Sosyal Güvenlik Haberleri

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) ve Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonunun (UNICEF) tahminlerine göre, dünyada 78 milyonu erkek, 59 milyonu kız olmak üzere 138 milyon çocuk işçi bulunuyor. Bunların yaklaşık 54 milyonu tehlikeli işlerde çalışıyor.

Fas’ta bugün başlayan ve cuma gününe kadar devam edecek 6. Küresel Çocuk İşçiliğinin Ortadan Kaldırılması Konferansı öncesinde dünya çapında “çocuk işçiliğine kırmızı kart” kampanyası başlatıldı. Kampanya kapsamında sosyal medyada, “çocuk işçiliğine kırmızı kart” yazılı kartla çekilmiş fotoğraflar paylaşılıyor.

Birleşmiş Milletler, 2000 yılında çocuk işçiliğini tüm dünyada 2025 yılına kadar sıfırlama hedefiyle yola çıktı. Çocuk işçiliği o tarihten bu yana yaklaşık yarı yarıya azalmakla birlikte hedefin çok gerisinde kaldı. 2020-2024 yılları arasında çocuk işçi sayısı 22 milyon, tehlikeli işlerde çalışan çocuk sayısı ise 25 milyon kişi azaldı. 2000 yılından bu yana ise çocuk işçi sayısı 100 milyon dolayında azaldı.

ILO işbirliğiyle Fas’ın ev sahipliğinde düzenlenen konferans çocuk işçiliğinin ortadan kaldırılmasına yönelik eylemleri hızlandırmak amacıyla hükümetleri, işveren ve işçi örgütlerini, sivil toplumu, uluslararası örgütleri, özel sektör temsilcilerini, akademisyenleri ve çocukları bir araya getirmesi açısından önem taşıyor.

ILO’ya göre çocuk işçiliği, çocukları çocukluklarını yaşamaktan alıkoyan, potansiyellerini ve saygınlıklarını eksilten, zihinsel ve fiziksel gelişimlerini olumsuz yönde etkileyen işler olarak kabul ediliyor. Çocuklar için zihinsel, fiziksel, toplumsal ve ahlaki yönden tehlikeli ve zararlı, çocukları okula devam etmekten alıkoyan, çocukları okuldan daha erken ayrılmaya mecbur bırakan, çocukların okullarıyla birlikte yürütmek zorunda kaldıkları ağır ve uzun işler çocuk işçiliği kapsamında değerlendiriliyor.

En kötü biçimlerinde çocuk işçiliği ise çocukları köleleştiren, ailelerinden ayıran, ciddi hastalıklara maruz bırakan ve erken yaşlarda büyük şehirlerde yalnız başına kalmalarına neden olan işler olarak tanımlanıyor.

Türkiye de çocuk işçiliği ile mücadele konusunda çalışmalar yürütüyor. 2017 – 2023 yıllarını kapsayan dönemde çocuk işçiliği ile mücadele ulusal programı uygulandı.

Türkiye İstatistik Kurumuna göre 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de 15-17 yaş grubunda yer alan 920 bin çocuk işgücüne katılıyor. Bunların 869 bini fiilen çalışıyor.

ÇOCUK İŞÇİ YASAĞINDAKİ ÇELİŞKİ GİDERİLMELİ

Türkiye’de çocuk işçi çalıştırma yasağı konusunda kanunların bir biriyle çeliştiğini daha önce de gündeme getirdik. 2017 – 2023 yıllarını kapsayan Çocuk İşçiliği ile Mücadele Ulusal Programı Eylem Planı’nda iki kanun arasındaki çelişkinin ortadan kaldırılması öngörüldü ancak bugüne kadar hayata geçirilemedi. Kanunlar arasındaki çelişkinin giderilmesi Türkiye’nin çocuk işçiliğiyle mücadelesine katkı sağlayacaktır.

4857 Sayılı İş Kanunun 71’inci maddesine göre, 15 yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasak. 14 yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak sanat, kültür ve reklam faaliyetlerinde yazılı sözleşme yapmak ve her bir faaliyet için ayrı izin almak şartıyla çalıştırılabilirler. Zorunlu ilköğretim çağını tamamlamış ve örgün eğitime devam etmeyen çocukların çalışma saatleri günde 7 ve haftada 35 saatten fazla olamaz. Bu süre 15 yaşını tamamlamış çocuklar için günde 8 ve haftada 40 saate kadar artırılabilir.

Çocukları çalıştırma yaşına ve çalıştırma yasağına aykırı davrananlar ile çocuk ve genç işçileri gece çalıştıran veya ilgili yönetmelik hükümlerine aykırı edenler hakkında 26.620 TL para cezası uygulanır.

1593 Sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 173’üncü maddesine göre ise 12 yaşından aşağı çocukların fabrika ve imalathane gibi her türlü sanat müesseseleriyle maden işlerinde amele ve çırak olarak çalıştırılması yasak. Buna göre, 12 yaşını doldurmuş çocuklar fabrika ve imalathaneler ile maden işlerinde amele ve çırak olarak çalıştırılabilirler. 12 – 16 yaş arasında bulunan kız ve erkek çocuklar ise günde azami 8 saate kadar çalıştırılabilir.

İş Kanununa göre 14 yaşını tamamlamış 15 yaşını tamamlamamış çocuklar dahi sadece hafif işlerde çalıştırılabilirken, Umumi Hıfzıssıhha Kanunu 12 – 14 yaş arasındaki çocukların fabrika, imalathane ve maden işlerinde çalıştırılmasına izin veriyor.

*Haberin görseli AA'nın fotoğraf arşivinden servis edilmiştir.