Dünyada 2,1 milyar işçi kayıt dışı çalışıyor Sosyal Güvenlik Haberleri

Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) 2026 yılı istihdam ve sosyal eğilimler raporunu yayımladı. Dünya çapında işgücü piyasalarının durumunun incelendiği raporda istikrarlı genel istihdam rakamlarına rağmen iş kalitesindeki ilerlemenin durakladığı, eşitsizliklerin arttığı vurgulandı. Rapora göre, küresel işsizlik 2024 ve 2025 yılında olduğu gibi 2026 yılında da yüzde 4,9 seviyesinde sabit kalacak. Ancak bu istikrarın, sağlıklı işgücü piyasası koşullarına dönüş olarak algılanmaması gerektiği belirtilen raporda iş kalitesindeki ilerlemenin durduğu, eşitsizliklerin kökleştiği ve işgücü piyasalarının mevcut kazanımları hızla ortadan kaldırabilecek küresel ekonomik, demografik ve teknolojik risklere giderek daha fazla maruz kaldığı ifade edildi.

Rapora göre, küresel olarak, istihdam kalitesindeki iyileşme son yirmi yılda yavaşladı. 2015 ile 2025 yılları arasında, aşırı yoksulluk içinde yaşayan işçilerin oranı yalnızca 3,1 puan azalarak yüzde 7,9'a düştü. Bu oran önceki on yılda 15 puan düşmüştü. Bu durum, günde 3 dolardan az kazanan 284 milyon işçinin aşırı yoksulluk içinde yaşadığı anlamına geliyor. Dahası, hem aşırı hem de orta düzeydeki çalışan yoksulluğu oranları düşük gelirli ülkelerde 2015 ile 2025 yılları arasında arttı ve işçilerin yaklaşık yüzde 68’i aşırı veya orta düzeyde yoksulluk içinde yaşıyor.

Küresel işsizliğin 2026 yılında 186 milyona ulaşacağı tahmin edilirken, daha geniş kapsamlı işgücü yetersizliği ölçüsü olan ücretli iş isteyen ancak buna erişemeyen kişileri kapsayan küresel iş açığının 2026’da 408 milyon olacağı öngörülüyor. Raporda, iş kalitesindeki iyileşmelerin de keskin bir şekilde yavaşladığına dikkat çekildi.

Raporda, dünya genelinde yaklaşık 2,1 milyar işçinin temel haklara, sosyal korumaya veya gelir güvencesine erişimden yoksun, kayıt dışı istihdamda yer aldığı belirtildi. Bu sayı, dünyada işçilerin yüzde 57,7’sinin kayıt dışı çalıştığı anlamına geliyor. Reel ücret ve işgücü geliri artışının, son enflasyon şoklarından henüz tam olarak toparlanamadığı ve yaşam standartlarındaki kazanımları sınırladığı kaydedildi.

Raporda, ülke gelir grupları arasında işgücü piyasası eğilimlerinin giderek daha fazla farklılık gösterdiği vurgulandı. Yüksek ve üst orta gelirli ülkelerde, nüfusun yaşlanması ve işgücü büyümesinin yavaşlamasının, iş yaratımı mütevazı kalsa bile işsizliğin istikrara kavuşmasına yardımcı olduğu belirtildi. Buna karşılık, düşük gelirli ülkelerin hızlı bir işgücü genişlemesiyle karşı karşıya olduğu, istihdamın 2026'da yüzde 3,1 oranında artmasının beklendiği kaydedildi. Bununla birlikte, zayıf verimlilik artışları ve sınırlı yapısal dönüşümün, yeni işlerin birçoğunun düşük kalitede olduğu anlamına geldiği, bu farklılığın büyük demografik potansiyele sahip ülkelerin demografik avantajı gerçekleştirmekte zorlanma riskini artırdığı belirtildi.

İŞGÜCÜNDE VERİMLİLİK ARTIŞI ZAYIF VE DENGESİZ

Küresel işgücü verimliliğinin 2026 yılında ülkeler arasında ılımlı ancak eşit olmayan bir hızda büyümesinin beklendiği ifade edildi. Verimlilik artışlarının özellikle düşük gelirli ekonomilerde zayıf kalmaya devam ettiği, bu durumun ülkeler arası gelir yakınsamasını engellediği ve yaşam standartları ile iş kalitesindeki iyileşmeleri sınırladığı kaydedildi. Raporda, işçilerin daha yüksek verimliliğe sahip ve daha kayıtlı sektörlere geçişini ifade eden yapısal dönüşüm hızının son yirmi yılda belirgin şekilde yavaşladığı, bunun da ekonomilerin sürdürülebilir yüksek verimli iş büyümesi ve genel gelir büyümesi yaratma yeteneğini kısıtladığı belirtildi.

Öteden beri süregelen eşitsizliklerin işe erişimi ve iş kalitesini şekillendirmeye devam ettiği kaydedilen raporda, kadınların küresel istihdamın yalnızca beşte ikisini oluşturduğu ve işgücüne katılma olasılıklarının erkeklere göre yüzde 24,2 oranında daha az olduğu ifade edildi.

Özellikle gençlerin ciddi zorluklarla karşı karşıya olduğu, küresel genç işsizliğinin yüzde 12,4 seviyesinde ve gençlerin 20’sini oluşturan 260 milyon kişinin ne istihdamda ne de eğitimde yer aldığı belirtildi. Bu dezavantajların bu işçi gruplarının yaşam boyu istihdam beklentilerinde kalıcı izler bırakma riski taşıdığı kaydedildi.

İLERLEME İÇ POLİTİKA TERCİHLERİNE BAĞLI OLACAK

Küresel ticaretin dünya genelinde yaklaşık 465 milyon kişilik istihdamı desteklediği belirtilen raporda, düşük ve orta gelirli ülkelerde bu işlerin genellikle daha iyi çalışma koşulları ve daha yüksek verimlilik sunduğu vurgulandı. Bununla birlikte, küresel ticaretin yavaşlayan büyümesi ile artan ticaret politikası belirsizliği ve hızlı teknolojik değişimin, işgücü piyasası beklentilerini yeniden şekillendirebildiğine dikkat çekildi.

Yapay zekânın hızla yaygınlaşması ve yüksek kamu borcundan kaynaklanan risklerin gerçekleşmesi durumunda da işgücü piyasası görünümünün kötüleşebileceği uyarısı yapıldı.

Raporda küresel büyümenin durgunlaşması ve dış finansmanın baskı altında olması nedeniyle gelecekte istihdamla ilgili ilerlemenin daha çok iç politika tercihlerine bağlı olacağı vurgulandı. İstihdam yaratmayı güçlendirmek, verimlilik artışını teşvik etmek, becerilere yatırım yapmak, sosyal korumayı genişletmek, özellikle işçileri ve küçük ve orta ölçekli işletmeleri korumak ve desteklemek için işgücü piyasası kurumlarını güçlendirmenin, insana yakışır iş açığını azaltmak için kritik önem taşıyacağı kaydedildi. Giderek belirsizleşen küresel ortamda daha kapsayıcı ve dirençli işgücü piyasaları oluşturmak için ülkelerin kendi içinde koordineli eylem planları uygulaması gerektiği ifade edildi.