Engelli çocuk annesine erken emeklilik şartları Sosyal Güvenlik Haberleri

3 Aralık Dünya Engelliler Günü olarak kabul ediliyor. Türkiye’de yaklaşık 2,5 milyon engelli bulunuyor. Fedakâr annelerimizin bir kısmı hem işçi, memur, esnaf olarak çalışıyor hem de engelli çocuklarının bakımıyla ilgileniyor. 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile bu şekilde çalışmaya devam eden ve engelli çocuğu bulunan anneler için erken emeklilik hakkı tanınmış bulunuyor.

Buna göre, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli çocuğu bulunan ve sigortalı çalışan kadınların prim ödeme gün sayılarına dörtte bir oranında ilave ediliyor. Çalıştıkları her 360 güne karşılık hizmet sürelerine 90 gün ekleniyor. Böylece 360 gün çalışmış olmasına karşın 450 gün çalışmış sayılıyor. İlave edilen süreler emeklilik yaşından indiriliyor. İndirilen süre kadar daha erken emekli oluyorlar.

Daha anlaşılabilir olması için bir örnekle anlatalım. Diyelim bir annenin doğuştan engelli çocuğu var ve 2000 yılından bugüne kadar sigortalı bir işte çalışıyor. Annenin 2008 Ekim ayından sonraki çalışma sürelerine dörtte bir oranında prim günü ilave edilir. O tarihten bu yılın kasım ayına kadar normal çalışma süresi 6150 gündür. Bu süreye 1538 gün ilave edilerek toplam prim günü 7688 gün sayılır. 2000 yılında çalışmaya başlayan kadınlar emeklilikte 58 yaşa tabi olduğu halde bu anne 1538 gün, yani 4 yıl 3 ay daha erken emekli olur.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALILAR DA YARARLANIR

Engelli çocuk annelerine tanınan bu haktan 4/a (SSK), 4/b (BAĞ-KUR) ve 4/c (Emekli Sandığı) kapsamında sigortalı çalışan kadınlar ile isteğe bağlı sigorta primi ödeyen kadınlar yararlanır.

Engelli çocuk annelerinin erken emeklilik hakkından yararlanabilmesi için çocuğun engelli olduğuna dair rapor alınması gerekiyor. Birden fazla engelli çocuğu olanlar her bir çocuk için ayrı ayrı rapor almalı.

İşçi ve esnaf statüsünde çalışmakta olanlar ile isteğe bağlı sigorta primi ödeyen kadınlar çocuklarının başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede engelli olduğunun tespiti için en son çalışmalarının geçtiği sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurmalı. Devlet memuru olan anneler ise rapor için en son görev yapmakta oldukları illerdeki sosyal güvenlik il müdürlüğüne veya sosyal güvenlik merkezine başvurmalı.

Engelli raporu talep eden annenin daha önce sigortalı çalışması varsa, rapor talep ettiği tarihte aktif olarak çalışma zorunluluğu aranmaz. Ancak daha önce sigorta girişi olmakla birlikte hiç ödenmiş primi bulunmayanların rapor talepleri dikkate alınmaz.

RAPOR BAŞVURUSU İÇİN EMEKLİLİK TARİHİNİ BEKLEMEYİN

Engelli çocuk annelerinin prim ödeme gün sayıları toplamına ilave edilecek ve emeklilik yaş hadlerinden indirilecek süre, çocuğun başka birinin sürekli bakımına muhtaç olma halinin başladığı tarih ile sona erdiği tarih arasında veya çocuğun yaşadığı süreye göre tespit ediliyor. Tedavi sonucu çocuğun ağır engelli halinin sona ermesi durumunda rapor alınamaz.

Bu nedenle rapor başvurusu için emeklilik tarihi beklenmemeli. Raporu erken almış anneler çocuk sonradan iyileşmiş olsa bile o tarihe kadar geçen dönem için ilave prim günü ve erken emeklilik hakkından yararlanırlar. Bu sebeple emeklilik başvuru tarihi beklenmeden SGK’ya başvuru yapılması gerekir.

Çocuk 4/a, 4/b veya 4/c statüsünde çalışmaya başlarsa annenin çalışma sürelerine prim günü ilave edilebilmesi için ağır engelli halinin devam edip etmediğine dair kontrol muayenesi yaptırması istenir. Kontrol muayenesinde engelli hali devam ettiği tespit edilen çocuk sigortalı çalışsa dahi annenin prim günlerine süre ilave edilir. Çocuk için isteğe bağlı sigorta yapılması halinde kontrol muayenesine gerek kalmadan annenin erken emeklilik hakkı devam eder.

Erken emeklilik için prim günü ilave edilecek süre çocuğun doğum tarihine, ölmesi halinde ölüm tarihine, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul durumda olma halinin başlangıç ve bitiş tarihine göre belirlenir. Çocuk evlenirse, evlendiği tarihten sonra annenin prim günlerine ilave edilmez.

Evlat edindiği ağır engelli çocuğu bulunan anneler de erken emeklilik hakkından yararlanır. Bunların erken emeklilik hakkı hesaplanırken, evlat edinme tarihleri dikkate alınır.

Anne boşanmış ise erken emeklilikten yararlanabilmesi için çocuğun velayetinin kendisinde olması gerekir.

Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanunu hükümlerine göre ücretli veya ücretsiz sürekli ve yatılı olarak bakımı yapılan çocukların anneleri erken emeklilik hakkından yararlanamazlar.