Dünya bu zirveye kilitlendi... Trump ve Şi Pekin’de buluşuyor

ORTADOĞU’da 28 Şubat’tan bu yana ne gerilimin ne de diplomasi trafiğinin dinmek bilmediği krizin gölgesinde ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın en büyük ticaret ortağı olan Çin’in “çok saygı duyduğunu” dile getirdiği Devlet Başkanı Şi Cinping ile bir araya gelmek üzere Pekin’e gidiyor. Trump’ın bugün Pekin’e varmasıyla başlayacak ziyaret, 2017’den bu yana bir ABD Başkanı’nın Çin’e gerçekleştirdiği ilk resmi seyahat olma özelliğini taşıyor. Beyaz Saray takvimine göre bugün Trump için Pekin’deki Büyük Halk Toplantı Sarayı’nda karşılama töreni gerçekleştirilecek. Ardından Şi ve Trump ikili bir görüşme gerçekleştirecek. ABD basınına göre iki lider “dünya ile cennet arasındaki bağı simgeleyen” Cennet Tapınağı’nı da ziyaret edecek. İki tarafın da aylardır beklediği zirvenin şifreleri üç soruda yanıt buluyor.

1- MASADA HANGİ BAŞLIKLAR VAR

Hem Washington’un hem de Pekin’in farklı başlıklarda birbirinden taviz beklediği zirvede pek çok başlıkta pazarlık yürütülecek. ABD ve Çin’in karşılıklı ticaret ve yatırımları kolaylaştırmak üzere forumlar düzenlemek üzere anlaşmaya varması öngörülen zirvede ayrıca Çin’in Boeing uçakları, ABD üretimi tarım ve enerji ürünleri satın alımlarına ilişkin açıklama yapması da bekleniyor. Öte yandan uzmanlar, zirveden büyük bir anlaşmadan çok soya fasulyesi, sığır eti, nadir elementler, Boeing uçakları ve ticari gerilimleri yönetmeye dönük sınırlı işbirliklerinin çıkabileceği yorumunu yapıyor. Trump önceki gün yaptığı açıklamada, Şi ile Tayvan’a silah satışlarını ve tutuklu medya patronu Jimmy Lai’nin durumunu da görüşeceğini belirtmişti.

2- TARAFLAR NE İSTİYOR

Pekin, “Trump’ın öngörülemeyen tutumu” nedeniyle sınırlı ama somut kazanımlar elde etmeyi amaçlıyor. Pekin’e göre masadan çıkabilecek en önemli kazanımın, Trump’ın geçen yıl uygulamaya koyduğu ve tarafların ekim ayında ateşkes benzeri bir uzlaşıya varmasından önce yüzde 145’e kadar çıkan yüksek gümrük tarifelerinin yeniden yürürlüğe girmemesi olduğu değerlendiriliyor. ABD basınına göre Şi’nin Trump’tan Tayvan politikasında da Pekin lehine bir ifade değişikliği yapmasını ya da en azından Tayvan’a silah satışlarını yavaşlatmasını istemesi bekleniyor. Trump’ın zirveye dair umutlarının ise “birkaç anlaşma yapmak ve ABD kamuoyunda tepki çeken İran savaşını çözmek için Çin’in desteğini almakla” sınırlı olacağı yorumları var. Öte yandan yapay zekâ konusunda Çin’e fark atamayan ABD’nin Pekin heyetinde, aralarında Elon Musk ve Tim Cook gibi isimlerin yer aldığı teknoloji milyarderleri de bulunuyor.

3- İRAN ZİRVEYİ NASIL ETKİLER

Pekin’deki görüşme yalnızca ABD ve Çin rekabeti açısından değil, İran savaşının seyri bakımından da kritik bir diplomasi testi olarak görülüyor. Trump’ın İran petrolünün en büyük ithalatçısı Pekin’i “İran’ı Washington ile bir anlaşma yapmaya zorlamak için nüfuzunu kullanmaya teşvik etmesi” bekleniyor. Ancak uzmanlar bu meselenin Çin’in güçlü biçimde dahil olmak istediği bir alan olmadığına dikkat çekiyor. Nitekim İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin Trump’tan sadece günler önce Pekin’i ziyareti sonrasında da Çin’in tutumunda bir değişiklik olmadığı gözlenmişti.

PUTİN DE PEKİN YOLCUSU

İLK olarak Tahran’ı ve ardından Washington’u konuk eden Pekin yönetiminin bir sonraki misafirinin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin olması bekleniyor. Kremlin sözcüsü Dmitriy Peskov dün Pekin ziyareti için hazırlıkların son aşamada olduğunu ve tarihin uygun bir zamanda açıklanacağını duyurdu. Uzmanlara göre zirvede 2001 yılında imzalanan Çin-Rusya Dostluk Anlaşması’nın yenilenmesi başta olmak üzere pek çok konunun ele alınması bekleniyor.