Liderler Gazze için Mısır’da buluşuyor... Dünya bu zirveye kilitlendi

MISIR’ın Kızıl Deniz kıyısındaki Şarm el-Şeyh kenti bugün, tarihi bir zirveye ev sahipliği yapacak. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ve ABD Başkanı Donald Trump başta olmak üzere 20 ülke lideri, Gazze’de kalıcı ateşkes ve bölgenin geleceği için aynı masada buluşacak. Zirve, İsrail ile Hamas’ın Şarm el-Şeyh’te günler süren yoğun dolaylı müzakerelerin ardından ateşkes ve esir takası konusunda anlaşmaya varmasının ardından düzenleniyor. Zirvede, Gazze ateşkes planının imzalanması bekleniyor.

Gazzeliler dün de İsrail ordusunun kısmi çekilmesinin ardından Şeridi’n kuzeyinde yerle bir olmuş evlerine dönüş yolculuğunu sürdürdü.

20’DEN FAZLA LİDER

Zirveye Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile ABD Başkanı Trump eş başkanlık ediyor. Toplantının en önemli gündem maddesini, Trump tarafından duyurulan Gazze ateşkes planının imzalanması oluşturuyor. Plan, İsrail ile Hamas arasındaki çatışmaları sona erdirmeyi, Gazze Şeridi’ne insani yardımların yeniden başlamasını ve bölgesel istikrarın tesisini amaçlıyor. Zirveye, Erdoğan ve Trump’ın yanı sıra Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve İspanya Başbakanı Pedro Sanchez de katılacak. Ayrıca Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Ürdün, Pakistan ve Endonezya gibi ülkelerin liderlerinin de Mısır’daki toplantıda yer alması bekleniyor. Zirvede Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres ve Avrupa Birliği’ni temsilen Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa da hazır bulunacak. Zirveye İsrail katılmayacağını açıklarken, Hamas temsilcilerinin katılıp katılmayacağı ise belirsizliğini koruyor. Öte yandan İran zirveye davet edilmesine rağmen katılmayacağını duyurdu.

TÜRKİYE AKTİF ROLDE

Mısır Cumhurbaşkanı Sisi ve ABD Başkanı Trump’ın eş başkanlığında düzenlenen “Şarm el-Şeyh Barış Zirvesi”, savaşın başladığı günden bu yana Gazze konusunda en geniş katılımlı uluslararası toplantı olma özelliğini taşıyor. Türkiye, Mısır, Katar ve ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff’un katılımıyla yürütülen görüşmeler, ateşkesin sağlanmasının ve Gazze’ye insani yardım akışının sağlanmasının önünü açmıştı. Türkiye de son haftalarda yürüttüğü diplomatik temaslarla sürecin şekillenmesinde etkin rol oynadı. Ankara’nın hem Washington hem Kahire ile yürüttüğü temaslarda ateşkesin kalıcı hale getirilmesi ve Gazze’nin yeniden inşasında uluslararası mekanizma kurulması önerilerini gündeme getirdi. Zirve kapsamında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın mevkidaşlarıyla ikili görüşmeler yapması da bekleniyor.

HAMAS GAZZE’DE YENİDEN SOKAĞA İNDİ

İNGİLTERE merkezli Financial Times’a konuşan Gazzeliler ile sosyal medyaya yansıyan görüntülere göre İsrail ve Hamas arasında varılan ateşkesin yürürlüğe girmesinden saatler sonra Hamas güçleri Gazze sokaklarında yeniden görünür hale geldi. İsrail ordusunun “Hamas’ın askeri kapasitesi büyük ölçüde yok edildi” açıklamalarına karşın, örgütün kısa sürede örgütlenmesi Gazze içindeki kontrol gücünü koruduğunu ortaya koydu. Hamas savaşçıları, işbirlikçi olduklarından şüphelendikleri Filistinlilere yönelik şiddet eylemleri düzenlerken, bazı bölgelerde rakip gruplarla silahlı çatışmalara girdi ve kuzeydeki Gazze kenti genelinde kontrol noktaları kurdu. Hamas tüm rakip gruplara 48 saat içinde silah bırakma ve liderlerini teslim etme çağrısı yaptı. Refah çevresinde etkili olan, İsrail tarafından silah ve araç sağlanan Yaser Ebu Şebab liderliğindeki “Halk Güçleri” grubunun Hamas’a teslim olmayı reddettiği bildirildi.

REHİNE VE TUTUKLU TAKASINDA HAZIRLIKLAR TAMAM

GAZZE’deki ateşkes anlaşmasının birinci aşamasında belirlenen rehine ve tutuklu takasının bugün yapılması öngörülürken, Filistinli direniş grubu Hamas dün hayatta olan 20 rehinenin yerinin tespit edildiğini ve beklenenden daha önce salıverilebileceklerini açıkladı. Rehinelerin Gazze Şeridi’ndeki üç farklı noktada bulunduğu ve ayrı noktalardan Kızılhaç yetkililerine teslim edileceği öngörülüyor. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance yaptığı açıklamada, İsrailli esirlerin 24 saat içinde serbest bırakılabileceğini ve ABD’nin Gazze’ye asker göndermeyeceğini bildirdi. Bir yandan da Hamas’ın İsrail’in serbest bırakacağı Filistinli tutsaklarla ilgili baskıyı sürdürdüğü bildiriliyor. Hamas, Filistin hareketi içinde sembolik figürler olan ve İsrail tarafından ömür boyu hapis cezası verilen Mervan Barguti ve Ahmed Saadat’ın serbest bırakılmasını talep ederken, İsrail’in buna olumsuz yaklaştığı bildirilmişti. Öte yandan Hamas henüz ölü rehinelerin isimlerini İsrail’e iletmedi. Anlaşmaya göre Hamas’ın 20’si hayatta olan 48 İsrailli rehineye karşılık, Tel Aviv yönetimi de 7 Ekim’den sonra tutuklanan 1700 Gazzeli ve ömür boyu hapis cezası alanlar dahil 250 tutuklu Filistinli’yi serbest bırakacak.

Dün Mısır-Gazze sınırındaki Refah kapısından insani yardım tırları Gazze’ye girmeye başladı.

TRUMP’IN İLK DURAĞI İSRAİL

ABD Başkanı Donald Trump yarın Mısır’daki zirveye katılmadan önce İsrail’e uğrayacak. Trump yaklaşık 4 saat sürmesi beklenen kısa ziyaretinde İsrail parlamentosu Knesset’e hitap edecek. Sabah 09.20’de İsrail’e inmesi planlanan ABD Başkanı, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile Başbakan Binyamin Netanyahu tarafından karşılanacak. Trump, saat 09.40’ta Knesset’e gidecek ve burada Netanyahu ve rehinelerin aileleri ile görüşmeler gerçekleştirecek. Saat 11.00’de Knesset’e hitap etmesi beklenen Trump, saat 13.00’te Tel Aviv’in Ben Gurion Havalimanı’ndan kalkacak uçak ile Mısır’daki zirveye hareket edecek.

Önceki gece rehinelerin evlerine dönmesi için Tel Aviv’de düzenlenen gösteride İsrail Başbakanı Netanyahu protesto edildi.