Deprem davalarında bir ilk: İstinaf, Valilik kararını kaldırdı; bakanlık yetkilisi dahil kamu görevlilerine yargı yolu açıldı

Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, 6 Şubat depreminde yıkılan Hakimbey Apartmanı soruşturmasında, Malatya Çevre Şehircilik İl Müdürü Cengiz Başer ve diğer görevliler hakkında soruşturma izni vermeyen Malatya Valiliği'nin kararını kaldırarak, dosyanın yeniden usulüne uygun olarak karara bağlanmak üzere Valiliğe iadesine karar verdi. Müşteki avukatı Kerem Kaptanoğlu, "Bu kararla birlikte, Bakanlığın önemli bir bürokratının sorumluluğuna ve deprem ölümleri sebebiyle yargılanmasına yönelik önemli bir adım atılmıştır" dedi.

6 Şubat depremlerinde Malatya'da yıkılan Hakimbey Apartmanı'nda 78 kişi hayatını kaybetti. Binanın enkazında yaşamını yitiren Gülen Öner'in 24 Ocak 2020'deki Elazığ depreminden iki gün sonra Malatya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'ne yazdığı dilekçede, "İkamet ettiğimiz, aşağıda açık adresini belirttiğimiz apartmanımızda ve dairemizde 24 Ocak 2020 tarihinde meydana gelen depremde hasarlar ve çatlaklar oluşmuştur. Bu nedenle evimizde ikamet edemiyoruz. Hasar tespiti için yerinde testlerin yapılmasını arz ederiz" ifadelerini kullandığı ortaya çıktı.

Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi'ndeki duruşmada, Gülen Öner'in İl Müdürlüğü'ne verdiği dilekçeyle ilgili işlem yapılıp yapılmadığı soruldu, ancak yanıt alınamadı. Bunun üzerine kardeşi Yunus Öner, İl Müdürü Cengiz Başer ve diğer kamu görevlileri hakkında savcılığa suç duyurusunda bulundu.

Malatya Valisi Seddar Yavuz, yaptığı inceleme sonucunda Cengiz Başer hakkında soruşturma izni verilmemesine karar verdi. Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı ve depremde yakınlarını kaybedenler, Valiliğin soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararına itiraz etti.

Edinilen bilgiye göre, Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi, başsavcılığın ve ailelerin itirazlarının kabulüne, itiraz konusu kararın kaldırılmasına, usulüne uygun olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Malatya Valiliği'ne iadesine oy birliğiyle karar verdi. Daire, kararında şu ifadelere yer verdi:

"Mevcut olayda, yukarıda özetlenen iddialar ile ilgili yapılan ön inceleme neticesinde düzenlenen ön inceleme raporuna istinaden, adı geçen hakkında 'soruşturma izni verilmemesine' karar verilmiş ise de; müştekinin iddiaları, Elazığ depreminden sonra binanın oldukça etkilendiği, binada çatlaklar ve hasarlar meydana geldiği, binanın ağır hasar aldığı, bu hususun Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü'ne ve DASK'a bildirildiği, binanın ikamete uygun olmadığının ilgili kurum ve kuruluşlara bildirildiği, binada hasar tespit çalışması yapılması için dilekçe verildiği, bu dilekçenin sisteme kaydedildiği, ancak bu dilekçe ile ilgili hiçbir işlem yapılmadığı, mahkemece istenilen bazı bilgi ve belgelerin de gönderilmediği ve Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nde devam eden yargılamada ortaya çıkan yeni deliller, raporlar, tanık beyanları ve savunmalara istinaden Malatya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde görev yapan başta Cengiz Başer olmak üzere ilgili kamu görevlilerinin meydana gelen ölümlerde sorumluluklarının bulunduğuna ilişkin olup, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, belirtilen iddialara ilişkin olarak 'suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme', 'yargı görevini yapanı etkileme', 'taksirle ölüme yaralanmaya neden olma', 'yalan tanıklık' ve 'görevi kötüye kullanmak' suçları yönünden Cengiz Başer ile birlikte resen tespit edilecek diğer görevliler hakkında da soruşturma izni talep edildiği halde, adı geçen dışında sorumluluğu bulunan başkaca kamu görevlisi olup olmadığı yönünde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan düzenlenen ön inceleme raporuna göre karar verilmiştir.

Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın itirazının da olay ile ilgili ihmali ve sorumluluğu olan tüm personellerin dahil edileceği bir inceleme yapılmasına yönelik olduğu, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; şikayet hususunun 24 Ocak 2020 tarihinde gerçekleşen Elazığ depremi sonrası kuruma resmi müracaat olmasına rağmen gerekli ve usulüne uygun hasar tespit çalışması yapılmadığı, gerekli önlemlerin alınmadığı ve bu sebeple 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen depremde yıkılan Hakimbey Apartmanı'nda hayatını kaybeden 78 vatandaşımızın ölümlerinde kusur ve sorumluluğun bulunduğuna ilişkin olduğu gibi, olaya ilişkin Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nde devam eden yargılamaya ilişkin delil hüviyetine sahip bilgi ve belgelerin mahkemeye sunulmadığı ve yanıltıcı beyan ve ifade verilerek maddi gerçeğin ortaya çıkmasının engellendiği ilişkin de olduğu, dolayısıyla 24 Ocak 2020 tarihinde meydana gelen Elazığ depreminden itibaren Hakimbey Apartmanı'na ilişkin hasar tespit sürecinde ve sonrası aşamada görev alan tüm kamu görevlilerinin eylem ve ihmallerine ilişkin iddiaların bulunduğu, yapılan ön incelemede ise incelemenin yalnızca Cengiz Başer ile sınırlandırıldığı ve adı geçen yönünden 'soruşturma izni verilmemesi' gerektiği yönünde sonuç ve kanaat bildirildiği, adı geçenin ön inceleme aşamasında verdiği yazılı ifadesinde ise 'yapılan tespit çalışmaları sonrası, itiraz hasar tespit çalışmalarının bina sakinlerinin başvurusu üzerine Bakanlıkça görevlendirilen teknik personellerce yapıldığının' belirtildiği, buna karşın bu hususta da herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı görülmektedir.

Neticede müştekinin tüm iddiaları ile Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülmekte olan ceza yargılamasında ortaya çıkan deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporları birlikte dikkate alınarak, idari sürece dahil olan ve olayda ihmal ve sorumluluğu bulunabilecek diğer kamu görevlileri de tespit edilip, müştekinin binaya usulüne uygun bir hasar tespit çalışması yapılmadığı, usulsüzce 'hasarsız raporu' verildiği ve hasar durumuna yapılan itiraza ilişkin işlem yapılmadığı yönündeki iddialar da dahil olmak üzere tüm iddiaları yönünden tespit edilecek kamu görevlilerine ilişkin ayrıntılı inceleme ve araştırma yapılarak düzenlenecek ön inceleme raporuna istinaden karar verilmesi gerektiğinden, bu haliyle eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Açıklanan nedenlerle; itirazların kabulüne, itiraz konusu kararın kaldırılmasına, yukarıda belirtilen gerekçe göz önünde bulundurulmak suretiyle usulüne uygun olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Malatya Valiliği'ne iadesine oybirliğiyle kesin olarak karar verildi."

Müşteki avukatı Kerem Kaptanoğlu, istinafın verdiği karara ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı: