Demir deponuzun bittiğini nasıl anlarsınız? Sözcü Gazetesi

Demir eksikliği toplumda özellikle de kadınlarda çok yaygın görülmesine rağmen çoğu zaman "stres uykusuzluk, yoğunluk" denilerek geçiştiriliyor.

Oysa vücuttaki demir seviyesi düştükçe dokulara giden oksijen miktarı azalır. Bu durum da zamanla kalp hastalıklarından bağışıklık düşüklüğüne kadar birçok soruna yol açabilir. Bağışıklık düştüğünde ise vücut enfeksiyonlarla mücadele gücünü kendinde bulamaz.

İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Müslüm Süngü, demir eksikliğinin gözden kaçan ipuçlarına ve bu konuda dikkat edilmesi gereken önemli noktalara değindi…

Dr. Müslüm Süngü

Çocukta gelişimi kalpte ritmi bozuyor

Demir eksikliği sadece yorgunluk yapmıyor. Uzun sürdüğünde fiziksel ve zihinsel performansı düşürüyor, dikkat ve öğrenme güçlüğüne yol açıyor. Çocuklarda büyüme ve zeka gelişimini olumsuz etkiliyor. İleri anemide ise kalbi yorarak çarpıntı ve nefes darlığı yapıyor.

Erkeklerde kanser sinyali olabilir

Asıl tehlike, eksikliğin nedeni… Özellikle erişkin erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda demir eksikliği görülürse mide-bağırsak sistemi mutlaka araştırılmalıdır. Çünkü neden basit bir ülser olabileceği gibi mide veya kolon kanseri de olabilir.

Kadınlarda yoğun adet kanamaları ve miyomlar en sık nedendir. Ergenlikteki kız çocuklarında, vejetaryen beslenenlerde ve diyet yapan gençlerde risk daha da artar. Erkeklerde ise rutin demir takviyesi önerilmiyor, mutlaka neden aranıyor.

İŞTE GÖZARDI EDİLMEMESİ GEREKEN SİNYALLERİ

Demir eksikliği sinsi ilerler. Başlangıçta hiçbir belirti vermeyebilir.

İlk belirtiler

Depolar boşaldıkça ilk sinyaller gelir:

- Halsizlik

- Çabuk yorulma

- Dikkat dağınıklığı

- Baş dönmesi

- Çarpıntı

- Sürekli üşüme.

İlerlediğinde tablo netleşir

Demir depoları boşaldığında ise şu belirtiler görülür:

- Gözlerin içinde, özellikle alt göz kapağının iç kısmında solukluk.

- Tıırnaklarda kırılma.

- Ağız kenarında çatlaklar

- Yoğun saç dökülmesi.

- Ciltte solukluk.

Bu tür belirtileri yaşayan kişilerin kan tetkikleriyle değerlendirilmesi önemlidir. Hemogram, ferritin, serum demiri, demir bağlama kapasitesi gibi testler demir durumunun değerlendirilmesine yardımcı olur.

Ergenlikteki kız çocuklarında risk artabilir

Ergenlik döneminde kız çocuklarında demir eksikliği riski artabilir. Özellikle adet kanamalarının başlaması ve yoğun adet kanamalarının yaşanması, vücudun demir ihtiyacını artırır. Bu dönemde gerekli görülen çocuklarda hemogram, ferritin ve demir düzeylerinin değerlen-dirilmesi önemlidir.

Yorgunluğu hayatın koşuşturmasına bağlamayın

Demir eksikliği, özellikle yoğun yaşam temposu içinde çoğu zaman normalleştirilebiliyor. Stres, uykusuzluk ve günlük koşuşturma nedeniyle sürekli yorgunluk, performans düşüklüğü, konsantrasyon eksikliği, çabuk yorulma veya saç dökülmesi gibi belirtiler göz ardı edilebiliyor. Oysa bu şikâyetler sürekli hâle geldiyse demir eksikliği de mutlaka akla gelmeli ve gerekli kan tetkikleriyle araştırılmalıdır. Bu nedenle devam eden yorgunluk ve 
benzeri belirtileri yalnızca hayatın yoğunluğuna bağlamamak önemlidir.

DEMİR EKSİKLİĞİ Doktora danışmadan ilaç kullanmayın

Hafif eksiklik beslenmeyle düzelebilir ama ileri eksiklikte, kalp ve böbrek hastalarında, yaşlılarda sadece beslenme yetmez. Doktor kararıyla ağızdan demir tedavisi, damardan demir tedavisi veya gerekli durumlarda kan transfüzyonu uygulanabilir. Sürekli yorgunluğu hayatın koşturmasına bağlamayın, kendi kendinize takviye almayın, mutlaka hekime başvurun.

SOFRADAN ALMANIN 3 KURALI

1 - Deponuzu dolduran besinleri tüketin: Kırmızı et, ciğer, dalak, mercimek, nohut, kuru fasulye, yumurta, pekmez, ıspanak, roka, maydanoz, badem, fındık ve kabak çekirdeği.

2 - Emilimi artırmak için C vitaminini unutmayın: Etin yanında biber, brokoli, domates yiyin. Baklagilleri limonlu salatayla tüketin. Portakal, kivi, çilek ve limon demiri vücuda kazandırıyor.

3 - Çay ve kahveye mola verin: Türk mutfağının vazgeçilmezi çay ve kahve demiri öldürüyor. Yemeklerle birlikte içmeyin, yemekten 1-2 saat sonraya bırakın. Demir ilacını da kalsiyum ve süt ürünleriyle birlikte almayın. Yağlı et, kızartma ve işlenmiş etlerden uzak durup, balık, yağsız et, yulaf ve bulgur gibi lifli gıdaları tercih edin.