Çocuklarımıza eğitimle yapılabilecek en güzel şey öz güvenlerini artırmaktır: Lütfen çocukları yalnız bırakmayın

“Lütfen çocukları yalnız bırakmayın”

“Bugün bir şeylerden rahatsızsam, bunda bireysel olarak benim de payım vardır. Üzerime düşeni yapmalıyım. Eğer ben bir öğretmenim diyorsam, büyükçe bir taşın altına elimi koyuyorum. Geleceği şekillendirmede ve bugünün sorununun yarın devam etmemesinde ciddi bir söz hakkına sahibim. Benim farkındalıklı rehberliğim çok kıymetli.”

Eğitimci Hatice Dikdüş ile keyifli bir eğitim sohbeti gerçekleştirdik.

Eğitim sistemindeki değişiklikler ve bu değişikliklerin çıktıları hakkında düşünceniz nedir?

"Son 22 yılda 17 kez sınav sistemi değişti. Bu sürecin 20 yılında ben de varım; 4 yıl eğitim fakültesi öğrencisi olarak, 16 yıl da öğretmen olarak. 17 kez değişiklik yapılıyor ancak tartışma konumuz hiç değişmiyor: Eleştirel düşünme, yaratıcılık ve başarı sıralaması.

Çocuklardaki değişimi geçtim, tartışma konusunu bile değişmiyorken aklıma gelen soru şu: Acaba sorunu yanlış yerde mi arıyoruz? Sorun sistemde değil, çocuğa karşı tavrımızda olabilir mi?". Beklentilerimizi değil, çocukları önceliklendirdiğimizde belki de sonuç farklı olacak.

Sorun sistem değil, çocuklara karşı tavrımızda mı diyorsunuz?

"Sistemler hep değişir, hele ki günümüzde değişim hızını tahmin bile edemiyoruz. Ancak değişmeyen tek şey insani ihtiyaçlardır. Yaratıcıklıktan bahsediyoruz. Yaratıcılığın ön koşulu özgüvendir. Özgvenin gelişebilmesi içinse yanınızda size tanıklık eden ve karşılıklı güven ilişkisi kurabileceğiniz biri olmalıdır. Ancak çocuklar yalnız."

Ailelerin ve okulun çocuğa ilettiği mesajlar ve uygulamalar çocukların özgüvenini nasıl etkiliyor?

"Sosyoekonomik durum ayırt etmeksizin, tüm ailelerin ağzından şu cümleyi duyarsınız: “Bizim zamanımızda böyle miydi? Şimdi her şey var.”. Bu gibi cümleler, çocuğa sunulan imkanların çocuğun önüne geçmesine neden oluyor. Doğal olarak çocuğa şöyle bir mesaj ulaşıyor: “Sana belirlediğim hedefe ulaşmamak için hiçbir engelin yok. Ulaşamazsan sorun sende.”. Daha hayatın ilk yıllarında omuzda ilk yük; ona ait olmayan hedefe ulaşma sorumluluğu. Çocuk okula geliyor, öğretmenin yetiştirmesi gereken bir müfredat, ona daima ebeveyni gibi davranan yöneticileri var. Bunlar yetmezmiş gibi 25-30 çocuğa aynı anda, aynı şeyi öğretmeye çalışıyor. Öğretmenin üzerindeki tüm bu baskılar çocuğun önüne geçiyor. Çocuğa şunu diyemeyebiliyoruz: “Tamam bugün öğrenemedin ama sorun değil. Zamanı geldiğinde öğreneceksin. Yeter ki çaba göstermeye devam et.”. Kaldı bizim yavru yine yalnız. Ne yapsın bu çocuk, nasıl gelişsin özgüven?"

Günümüzün hızı ve bireyin kendi ritmini bulması üzerine neler söylersiniz? Öğretmenin rolü burada nasıl şekilleniyor?

"Evet hayat çok hızlı, daha da hızlanacak. Sürekli bir şeyler değişecek. Bu hayatın değişmez bir gerçeği. Ancak hepimiz aynı hızda olmayı hedeflersek ve bunun için çabalarsak, gerçekleşmeyecek bir hayale kapılıp, defalarca kez yenilgiyle yüzleşmeye mahkum ederiz kendimizi. Çocukları buna zorluyoruz. Ancak ne zaman ki bir birey kendiyle bağlantıda olur, kendi özgün varlığını fark eder, işte o zaman yaratıcı olabilir. Yaratıcı ve özgüvenli bir birey, başkasının hızına ulaşmaya çalışmaz. Hayatın akışı içinde, kendi ritmiyle yerini bulur. Ne hızlı ne de yavaş, kendi ritminde.

Bizler öğretmen olarak, bir çocuğa bile bu katkıyı sağlasak, bu büyük bir kazançtır. Çünkü o da başkalarına sağlayacak. Şunu hep hatırlamak lazım: 1, 0’dan her zaman büyüktür. Burada öğretmenin bilişsel esnekliği, farkındalığı ve duygu yönetimi çok kıymetli. Farkındalıklı bir kişinin size güvenmesi, bakın hayatınızda tek bir farkındalıklı kişinin size güvenmesi, hayatınızı kurtarır. Bir kez bunu hissettiğinizde geri dönüşü yoktur. Size güvenildiğini, yalnız olmadığınızı fark ettiğinizde hayatınız kurtulur, sesinizi duymaya ve duyurmaya cesaret edersiniz."

Kendi öğretmenlik deneyimlerinizden örnekler vererek, okuyuculara son olarak ne söylemek istersiniz?

"Öğretmenleri çok iyi anlıyorum, çünkü ben de bir öğretmenim. Yetişmesi gereken işleri, verilmesi gereken hesapları hepsini biliyorum. Burada bir deneyimimi paylaşmak istiyorum. Yıllar önce akademik olarak çok eksiği olan bir öğrenci geldi bana. Ailenin çocuktan beklentisi, yılın sonunda önemli bir sınava girmesi ve başarı elde etmesi. Öğrenciyle tanıştık ve nereden başlayacağımı belirleyebilmek için bir çalışma kağıdı çıkardım. Haydi birlikte bakalım dedim. Ancak çok kısa bir süre içinde öğrenci kaskatı kesildi, nefes almakta zorlanıyor, ağlayamıyor bile. Hemen kağıdı çektim. Yapamamaktan o kadar korkuyordu ki, yapamamaktan ve yargılanmaktan. Onu, tek bir harf bile bilmiyor olsa sorun olmadığına ikna ettim ki gerçekten de öyleydi. Ondan daha kıymetli bir şey yoktu, korktuğu sürece zaten öğrenmesi mümkün değildi. Aile ile ayrıca konuştum, bu yıl sınav yok dedim. Öncelikli hedefimiz, kaygıyı yenmek ve akademik olarak özgüven sağlamak. Sınava öğrenci isteği dahilinde, deneme amaçlı girdi. Sonuç? Öğrenci sınavda başarı gösterdi. Bunun gibi çok örnek sayabilirim. Burada söylemek istediğim şu; hayatın bir takım gerçekleri var, sürekli de değişen gerçekler ve daima onlara göre şekillenemeyiz. Ancak ve ancak kendimizi tanır ve ve kendimize güvenirsek, hayat içindeki yerimizi bulabilir ve tatmin olabiliriz. Bu da ancak sağlıklı bir rehberlikle mümkün. Lütfen çocukları yalnız bırakmayın. Onlar birey olarak görüldüklerinde ve gerekli sabır gösterildiğinde, doğru rehberlikle hayat içinde en tatmin oldukları yeri bulacaklar.

Bugün bir şeylerden rahatsızsam, bunda bireysel olarak benim de payım vardır. Üzerime düşeni yapmalıyım. Eğer ben bir öğretmenim diyorsam, büyükçe bir taşın altına elimi koyuyorum. Geleceği şekillendirmede ve bugünün sorununun yarın devam etmemesinde ciddi bir söz hakkına sahibim. Benim farkındalıklı rehberliğim çok kıymetli."

Sevgili hocam değerli bilgileriniz için size teşekkür ediyorum. Türkiye Hepimizin, Eğitim Hepimizin...