Bu ateş 50 yıldır hiç sönmedi! Türkmenistan ın cehennem kapısı olarak anılan Darvaza neden söndürülemiyor?

Karakum Çölü'nün ıssız ve karanlık kumları arasında, geceyi aydınlatan devasa bir ateş çukuru bulunuyor. Türkmenistan'ın Cehennem Kapısı olarak bilinen Darvaza krateri, tam 50 yılı aşkın süredir hiç durmadan yanmaya devam ediyor. Bu ürkütücü ama bir o kadar da büyüleyici manzara, gezegenimizin en tuhaf oluşumlarından biri olarak dikkat çekiyor.

SOVYET MÜHENDİSLERİN BEKLENMEYEN HATASI BUGÜNÜ YARATTI

Bu devasa alev topunun kökeni doğal bir volkanik patlamaya dayanmıyor. Her şey 1971 yılında, bölgede doğalgaz rezervi arayan Sovyet mühendislerin yaptığı bir sondaj çalışması sırasında başladı.

Ekipler çalışırken zemin aniden çöktü ve genişliği 69 metreyi, derinliği ise 30 metreyi bulan devasa bir çukur ortaya çıktı. Çökme sonucunda yeraltındaki metan gazı atmosfere hızla yayılmaya ve çevreyi tehdit etmeye başladı.

SADECE BİRKAÇ HAFTA YANACAĞI DÜŞÜNÜLMÜŞTÜ

Yakındaki yerleşim yerlerini ve vahşi yaşamı korumak isteyen uzmanlar, gazın yayılmasını engellemek için pratik bir çözüm bulduklarını düşündüler. Yapılan plan doğrultusunda çukurun içindeki gaz ateşe verilecek ve zehirli sızıntı birkaç hafta içinde tamamen yanıp tükenecekti. Ancak hesaplamalar yeraltındaki devasa doğalgaz rezervini öngöremedi. Yakılan o ilk ateş, aradan geçen yarım asra rağmen bir an bile sönmedi.

KRATERİN İÇİNE İNEN İLK VE TEK İNSANIN GÖZLEMLERİ

Dışarıdan bakıldığında bile yanına yaklaşmanın son derece zor olduğu Darvaza krateri, bilim insanları için benzersiz bir araştırma laboratuvarı işlevi de görüyor. 2013 yılında Kanadalı araştırmacı George Kourounis, özel ısıya dayanıklı kıyafetler giyerek bu ateş çukurunun dibine inmeyi başaran ilk insan olarak tarihe geçti.

Amacı, 400 santigrat dereceyi bulan bu ekstrem koşullarda mikroskobik yaşam formlarının var olup olmadığını incelemekti. Toplanan toprak örnekleri, kraterin dibinde eşsiz bakteri türlerinin yaşadığını kanıtladı.

BİR ÇEVRE FELAKETİNDEN TURİZM MERKEZİNE DÖNÜŞÜM

Zamanla yerel halk tarafından Cehennem Kapısı ismi verilen bu bölge, beklenmedik bir şekilde küresel bir fenomen haline geldi. Gündüzleri çölün ortasında sıradan bir göçük gibi duran krater, güneş battıktan sonra yüzlerce metreden fark edilen çarpıcı bir kızıllık yayıyor. Kraterin kenarında durduğunuzda yüzünüze vuran yoğun sıcaklık ve havaya karışan gaz kokusu, insanı farklı bir gezegende hissettiriyor.

KAPATILMASI İÇİN DEFALARCA DEVLET TALİMATI VERİLDİ

Türkmenistan yetkilileri, bu gaz sızıntısının ülke ekonomisine verdiği zarar ve yarattığı ekolojik tahribat nedeniyle krateri kapatmak istiyor. Hem 2010 hem de 2022 yıllarında, doğrudan devletin zirvesinden ateşin söndürülmesi ve gaz sızıntısının durdurulması için özel çalışmalar yapılması talimatı verildi. Ancak yeraltı sisteminin karmaşık yapısı nedeniyle kesin ve kalıcı bir çözüm henüz uygulamaya geçirilemedi.