Bir hafta önce Türkiye Irak a 1,5 milyar dolar ceza ödeyecekti şimdi Irak petrollerine ortak oldu Son Haberler

Türkiye ile Irak arasındaki enerji ilişkilerinde kısa süre içinde dikkat çekici bir değişim yaşandı. Bir hafta öncesine kadar kamuoyunda, Türkiye’nin Irak’a 1 milyar 471 milyon dolar ödemek zorunda kalabileceği yönündeki tahkim kararı tartışılıyor, hükümet petrol politikasındaki tercihler nedeniyle sert eleştirilerle karşı karşıya kalıyordu. Bugün gelinen noktada ise Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, BP Energy Company of Kirkuk Limited şirketinin yüzde 15 hissesini satın alarak Kerkük’teki stratejik petrol sahalarının geliştirilmesine ortak oldu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığında 28 Temmuz 2026 tarihinde imzalanan anlaşmayla TPAO; BP ve ConocoPhillips ile aynı konsorsiyumda yer alacak. Ortaklık, Türkiye’nin Kerkük petrollerinin tamamının yüzde 15’ini satın aldığı anlamına gelmiyor. TPAO, BP’nin Kerkük sahalarındaki faaliyetlerini yürüten şirketinin yüzde 15 hissesini alarak üretim, geliştirme ve rezerv artırma çalışmalarına katılacak. Enerji Bakanlığına göre söz konusu alanlarda 3 milyar varil petrol eşdeğerinin üzerinde hidrokarbon kaynağı bulunuyor.

1,5 MİLYAR DOLARLIK DAVANIN KONUSU NEYDİ?

Türkiye’yi uzun süredir tartışmaların merkezinde tutan tahkim dosyası, Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı üzerinden yapılan petrol ihracatına dayanıyordu. Irak merkezi yönetimi, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi tarafından çıkarılan petrolün Bağdat’taki Petrol Bakanlığının onayı olmadan Türkiye üzerinden Ceyhan’a taşındığını, depolandığını ve gemilere yüklendiğini savunarak 2014 yılında Uluslararası Ticaret Odası nezdinde tahkim süreci başlattı.

Irak tarafına göre 1973 tarihli boru hattı anlaşması, Türkiye’nin petrolü yalnızca Irak Petrol Bakanlığının talimatları doğrultusunda taşımasına, depolamasına ve yüklemesine izin veriyordu. Tahkim heyeti, Türkiye’nin Mayıs 2014’ten itibaren bazı petrol yüklemelerini Bağdat’ın talimatlarına aykırı biçimde gerçekleştirdiğine karar verdi. Karar, 2014 ile 2018 yılları arasındaki işlemleri kapsadı.

Tahkim heyeti ilk olarak Türkiye’nin Irak’a yaklaşık 1 milyar 998 milyon dolar ödemesine hükmetti. Türkiye’nin geçmiş yıllardan kalan taşıma ücretleri başta olmak üzere karşı taleplerinin bir bölümü de kabul edildi ve Irak’ın Türkiye’ye yaklaşık 500 milyon dolar ödemesi kararlaştırıldı. Karşılıklı anapara alacakları mahsup edildiğinde Türkiye aleyhine 1 milyar 471 milyon dolarlık tutar ortaya çıktı.

1 MİLYAR 471 MİLYON DOLAR KESİNLEŞMİŞ NET BORÇ MU?

Kamuoyunda sıkça kullanılan “Türkiye Irak’a kesin olarak 1 milyar 471 milyon dolar ödeyecek” ifadesi, dosyanın bütün ayrıntılarını tek başına yansıtmıyor. Tahkim kararında karşılıklı anapara alacakları ile uygulanacak faizlerin esasları ayrı ayrı belirlendi. Faizlerin farklı tarihler ve oranlar üzerinden hesaplanması nedeniyle nihai net tutarın, kararın uygulanma aşamasındaki hesaplamalara göre şekillenmesi gerekiyor.

Türkiye tarafı, faiz hesaplamaları sonucunda tablonun değişebileceğini ve Irak’ın da Türkiye’ye karşı yükümlülüklerinin bulunduğunu savunuyor. Irak tarafını temsil eden hukukçuların açıklamalarında ise mahsuplaşma sonrasında 1 milyar 471 milyon doların Türkiye tarafından ödenmesi gerektiği belirtiliyor. Paris İstinaf Mahkemesinin Türkiye’nin tahkim kararını kısmen iptal ettirme girişimini reddetmesi, ana kararın hukuki geçerliliğini koruduğu şeklinde değerlendiriliyor. Buna rağmen faiz hesapları, kararın icrası ve devam eden diğer hukuki yollar nedeniyle ödenecek nihai net rakam konusunda taraflar arasında farklı görüşler bulunuyor.

ELEŞTİRİLERİN MERKEZİNDE PETROLÜN CEYHAN’DAN YÜKLENMESİ VARDI

Hükümete yöneltilen eleştirilerin temelinde, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi tarafından çıkarılan petrolün Bağdat yönetiminin onayı olmadan Ceyhan üzerinden uluslararası pazarlara gönderilmesi yer aldı. Muhalefet, tahkim kararının kamu kaynakları üzerinde büyük bir yük oluşturacağını ve Türkiye’nin enerji politikasındaki yanlışların bedelinin halka ödetileceğini savundu.

Hükümet ise tahkim dosyasının kamuoyuna yalnızca Türkiye aleyhine verilen tutar üzerinden anlatılmasına karşı çıktı. Enerji yönetimi, Irak’ın da Türkiye’ye ödeme yapmasını gerektiren karşı kararların bulunduğunu, faiz hesaplarının tamamlanmadığını ve 1 milyar 471 milyon doların faiz dâhil kesinleşmiş nihai borç olarak sunulamayacağını belirtti.

GÜNLER SONRA KERKÜK’TE YÜZDE 15’LİK ORTAKLIK

Tahkim kararının yeniden gündeme gelmesinden kısa süre sonra Ankara ile Bağdat arasında bu kez yeni bir enerji ortaklığına imza atıldı. TPAO Genel Müdürü Cem Erdem ile BP Upstream İş Geliştirmeden Sorumlu Başkan Yardımcısı Andrew McAuslan tarafından imzalanan anlaşmayla Türkiye Petrolleri, BP Energy Company of Kirkuk Limited’in yüzde 15 hissesini satın aldı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesinde gerçekleştirdiği görüşmenin ardından anlaşmayı “enerji alanındaki ortaklık açısından tarihi bir adım” sözleriyle değerlendirdi. Erdoğan, süresi sona eren Irak-Türkiye Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’nın yerine iki ülkenin de yararına olacak daha kapsamlı bir enerji iş birliği anlaşmasının hedeflendiğini söyledi.

TPAO, BP VE CONOCOPHILLIPS AYNI KONSORSİYUMDA

Yeni yapıda TPAO, BP ve ConocoPhillips aynı konsorsiyum içinde çalışacak. Ortaklar, Kerkük bölgesindeki mevcut rezervleri geliştirmek, üretimi artırmak ve yeni arama alanlarını değerlendirmek için birlikte hareket edecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın uzun süredir üzerinde çalışılan bir projenin sonucu olduğunu belirtti. Bayraktar, ortaklığın Türkiye Petrollerini günlük 1 milyon varil petrol ve doğal gaz üretimi yapan uluslararası bir şirkete dönüştürme hedefinin en önemli adımlarından biri olduğunu söyledi.

BEŞ ÖNEMLİ SAHA ORTAKLIĞA DAHİL EDİLDİ

Projenin kapsamına Kerkük’teki Baba ve Avanah kubbeleri ile Bai Hassan, Jambur ve Khabbaz sahaları giriyor. Irak’ın en önemli hidrokarbon üretim bölgeleri arasında bulunan alanların ilk aşamada 3 milyar varil petrol eşdeğerinin üzerinde kaynağa sahip olduğu değerlendiriliyor.

Bölgede mevcut rezervlerin yanında yeni petrol ve doğal gaz kaynaklarının bulunabileceği tahmin ediliyor. TPAO, ortaklık sayesinde yalnızca üretimden pay almayacak; arama, saha geliştirme, teknik çalışma ve üretim artışı süreçlerinde de görev üstlenecek.

BORÇ TARTIŞMASINDAN ÜRETİM ORTAKLIĞINA

Ortaya çıkan tablo, Türkiye-Irak enerji ilişkilerinin yalnızca tahkim kararı ve tazminat tartışmasından ibaret olmadığını gösteriyor. Türkiye, bir taraftan geçmiş dönemdeki petrol sevkiyatları nedeniyle devam eden hukuki ve mali süreçle karşı karşıya kalırken diğer taraftan Irak’ın en değerli petrol bölgelerinden birinde doğrudan yatırımcı ve üretim ortağı konumuna geliyor.

“Nereden nereye” dedirten gelişmenin bir tarafında yaklaşık 1,5 milyar dolarlık tahkim kararı, diğer tarafında ise 3 milyar varilin üzerinde kaynak barındırdığı değerlendirilen Kerkük sahalarındaki yüzde 15’lik şirket hissesi bulunuyor. Yeni anlaşma tahkim kararını ortadan kaldırmıyor veya Türkiye’nin hukuki yükümlülüklerini kendiliğinden sona erdirmiyor. Ancak Ankara ile Bağdat’ın geçmişteki anlaşmazlıkların yanında karşılıklı kazanca dayalı yeni bir enerji dönemi başlatmaya çalıştığını açık biçimde ortaya koyuyor.

HEDEF DAHA KAPSAMLI ENERJİ İŞ BİRLİĞİ

Türkiye ile Irak arasındaki yeni dönemin petrol üretimiyle sınırlı kalmaması hedefleniyor. Bakan Alparslan Bayraktar; Irak Petrol Bakanı Basim Muhammed Hüdeyir ve Irak Elektrik Bakanı Ali Saadi Vehib ile yaptığı görüşmede petrol, doğal gaz ve elektrik iletim hatlarının daha verimli kullanılması konusunda ortak kararlılık bulunduğunu açıkladı.

Taraflar, mevcut enerji altyapısının tam kapasiteyle değerlendirilmesi ve yeni ortak projelerin geliştirilmesi üzerinde çalışacak. TPAO’nun Kerkük ortaklığı, Türkiye’nin enerji arz güvenliğini güçlendirmeyi, şirketin uluslararası üretim portföyünü büyütmeyi ve Irak’ın uzun vadeli üretim hedeflerine katkı sağlamayı amaçlayan daha geniş bir sürecin ilk büyük adımlarından biri olarak görülüyor.