Bilimsel çalışma: Marmara’da faylar parçalar halinde kırılabilir ve en fazla 7.3 büyüklüğünde deprem olabilir

Cumhuriyet yazarı Orhan Bursalı, Marmara Denizi’nden geçen ana fay hattının nasıl kırılacağına ilişkin yıllardır süren tartışmaları ele aldı. Yerbilimcilerin en büyük endişesinin, fayın tek seferde kırılarak 7.4’ten büyük bir deprem üretmesi olduğunu hatırlatan Bursalı, bu senaryonun İstanbul’u en kötü duruma hazırlamak amacıyla uzun süre temel varsayım olarak kabul edildiğini yazdı. Ancak yeni bir bilimsel çalışmanın, Marmara fayının tek parça değil, çok parçalı kırılma olasılığının daha yüksek olduğunu ortaya koyduğunu aktardı.

Bursalı’nın yazısında yer verdiği çalışmaya göre, Güney Kaliforniya Üniversitesi Yerbilimleri’nden Dr. Sezim Ezgi Güvercin ve danışmanı Prof. Dr. Sylvain Barbot, Marmara fayının fiziksel özelliklerini ve tarihsel kırılmaları inceleyerek yeni modeller geliştirdi. Araştırmacılar, Marmara Denizi’nde son yıllarda yaşanan 6.2, 5.8 ve 5.2 büyüklüğündeki depremlerin “tek parçalı kırılma teorisi”ni sorgulattığını belirtti. Communications Earth & Environment dergisinde yayımlanan çalışmada, 10 bin yılı aşkın sismik aktiviteyi içeren fizik tabanlı simülasyonlar kullanıldığı ve özellikle 1894’te büyük deprem üreten Kuzey Anadolu Fay Hattı’na odaklanıldığı aktarıldı. "Vardıkları sonuç: Marmara’daki fay, muhtemelen parçalar halinde kırılacak ve maksimum deprem büyüklükleri en çok 7.3’e ulaşacak." ifadelerini kullanan Bursalı, şunları kaydetti:

"Çalışmaları şunu gösterdi: Fayın geometrik olarak daha basit olan batı Ganos ve Tekirdağ kesimleri, yaklaşık her 150 yılda bir tekrarlanan 7.2 büyüklüğü dahil düzenli depremler üretiyor. Doğu kesimleri olan Kumburgaz ve Prens Adaları ise yaklaşık 100 yılda bir 6.2 ile 6.8 büyüklüğünde ve yaklaşık her 500 yılda bir 7.0 büyüklüğünde deprem çiftleri ile daha küçük ve daha sık depremler üretiyor." diye yazdı. 

Araştırmanın vardığı temel sonucun, Marmara’daki fayın parçalar halinde kırılacağı ve en büyük depremlerin 7.3 büyüklüğünü aşmayacağı olduğunu belirten Bursalı, bunun nedenlerini de aktardı. Üniversite bültenine göre ana Marmara fayı boyunca sıcaklık ve kaya türlerindeki farklılıklar, kırılmayı durdurabilen veya fayın sürünmesine neden olabilen doğal bariyerler oluşturuyor. 

Bursalı, çalışmanın İstanbul açısından anlamına da dikkat çekti. Araştırmacıların, bu bulguların deprem riskini ortadan kaldırmadığını vurguladığını belirten Bursalı, Sezim Güvercin’in şu uyarısını paylaştı:“Bulgular İstanbul’un deprem riskini azaltmıyor. Şehre daha yakın veya kısa aralıklarla meydana gelen orta ila büyük depremler büyük hasara yol açabilir. Marmara Ana Fay Hattı’nın her iki tarafındaki kilitli segmentler, 100 yılı aşkın süredir büyük bir kırılma yaşamadı. Eğer bu segmentler simülasyonlarda gözlemlenen kalıpları izlerse, bölge önümüzdeki on yıllarda büyük depremler yaşayabilir.”

Yazının tamamını okumak için .