Bilim insanları yeni bir tedavi keşfetti! Gençler arasında yayılmaya başlamıştı... O kanser tarih mi oluyor?

KEŞFEDİLEN PROTEİN: NSMF

Ulsan Ulusal Bilim ve Teknoloji Enstitüsü (UNIST) araştırmacıları, NSMF adlı bir genin (ve ürettiği proteinin) kanser hücrelerinin hızla bölünmesine ve hayatta kalmasına yardımcı olduğunu saptadı.

NSMF geni devre dışı bırakıldığında, kanser hücreleri bölünmeye devam edemiyor ve ‘geri dönülemez hücresel yaşlanma’ sürecine giriyor.

Geleneksel kemoterapinin aksine, bu yöntemin sağlıklı bağırsak hücrelerine zarar vermediği gözlemlendi. Bu durum, yan etkilerin çok daha az olabileceği anlamına geliyor.

DENEY SONUÇLARI: %33,5 DAHA UZUN YAŞAM

Laboratuvar ve fareler üzerinde yapılan deneylerde çarpıcı sonuçlar elde edildi:

Tümör kontrolü: NSMF geni çıkarılan farelerde bağırsak tümörü oluşumu önemli ölçüde azaldı.

Yaşam süresi: Geni devre dışı bırakılan fareler, bu genin aktif olduğu farelere kıyasla ortalama yüzde 33,5 oranında daha uzun yaşadı.

Hücresel etki: Protein bloke edildiğinde tümör büyümesi yavaşladı veya tamamen durdu, ancak kanserin tamamen ortadan kalkmadığı da not edildi.

DNA HASARI ARTTI VE TÜMÖR BÜYÜMESİ YAVAŞLADI

“Bilim insanları kolon kanserinde hücrelerin hayatta kalmasını sağlayan bir proteini tanımladı. NSMF adlı bu protein, kanser hücrelerinin çoğalırken yaşadığı DNA stresini yönetmelerine yardımcı oluyor. Çalışma saygın bilim dergilerinden Nucleic Acids Research’te yayımlandı” diyen Tıbbi Onkoloji Uzmanı Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, çalışmayla ilgili şu detayları verdi:

-- Kanser hücreleri çok hızlı bölünür. Bu hız sırasında DNA kopyalanırken hatalar ve zorlanmalar ortaya çıkar. Buna “replikasyon stresi” diyoruz. Normal şartlarda bu stres hücreyi durdurabilir ya da ölümüne yol açabilir.

-- Araştırmaya göre NSMF proteini, kanser hücrelerini bu stresten koruyor. Yani hücrelerin DNA hasarını tolere etmesine yardımcı oluyor ve böylece tümör büyümeye devam edebiliyor.

-- Deneysel modellerde NSMF baskılandığında kanser hücrelerinde DNA hasarı arttı ve tümör büyümesi yavaşladı. Üstelik normal hücrelerde belirgin bir zarar gözlenmedi. Bu da onu potansiyel bir tedavi hedefi haline getiriyor.

TÜM BUNLAR NE ANLAMA GELİYOR?

Çalışmanın liderlerinden Dr. Kyeong Jin Shin, NSMF'nin umut verici bir hedef olduğunu ve kanser hücrelerinde kalıcı yaşlanma yaratarak tümör büyümesini durdurabileceklerini belirtti.

Profesör Young Chan Chae ise, “Bu proteine karşı inhibitörler geliştirmek, kanser hücrelerinin doğal olarak yaşlanıp ölmesini sağlayan yepyeni bir tedavi yolu sunabilir” diye konuştu.

Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin, “Henüz erken aşamada bir araştırma. Ancak gelecekte NSMF’yi hedefleyen ilaçlar geliştirilirse, kanser hücrelerinin kendi “zayıf noktası” kullanılabilir. Yani hücrelerin hızlı çoğalma sırasında yaşadığı stres onların aleyhine çevrilebilir” dedi ve ekledi:

“Bu hemen klinik uygulamaya geçecek bir gelişme değil, bu temel bilim çalışması. Klinik uygulamaya geçebilmesi için daha fazla araştırma ve insan çalışmaları gerekiyor. Ancak kolon kanserinde yeni tedavi stratejileri açısından umut verici bir adım.”

Araştırma şu an için bir ‘ilk adım’ niteliğinde. Bilim insanları, bu genin insanlarda güvenli bir şekilde nasıl kapatılabileceği üzerinde çalışmaya devam edecek.

GENÇLERDE ARTIYOR... TÜRKİYE’DEKİ DURUM NE?

Kolorektal kanser, Türkiye’de en sık görülen kanserler arasında ilk üçte yer alıyor. Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı’nın (IARC) 2022 verilerine göre ülkemizde yılda yaklaşık 21 bin 700 yeni kolorektal kanser vakası tanı alıyor. Aynı yıl yaklaşık 11 bin 700 kişi bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetti.

Bu da bize şunu gösteriyor: Kolorektal kanser hem görülme sıklığı hem de ölüm oranı açısından ciddi bir halk sağlığı sorunu.

“Dünya genelinde 50 yaş altı kolorektal kanser vakalarında artış olduğu bilimsel olarak gösterildi. Bu nedenle artık Avrupa ve ABD ‘de kolon kanseri tarama programları 45 yaşında başlatılıyor. Türkiye’de de klinik gözlemler bu eğilimle paralel” diyen Doç. Dr. Ayşe İrem Yasin şunları söyledi:

“Ancak ‘gençlerde yüzde şu kadar arttı’ diyebilmek için yaşa göre ayrılmış ulusal zaman-serisi verilerine ihtiyaç var. Elimizdeki en güncel uluslararası veri toplam vaka yükünü gösteriyor; yaş kırılımındaki artışın net oranlarını söylemek için detaylı ulusal kayıt analizleri gerekiyor. Bununla birlikte yaşam tarzı faktörleri; obezite, işlenmiş gıda tüketimi, sedanter yaşam, mikrobiyota değişiklikleri bu artışta olası rol oynuyor.”

KOLON KANSERİNDE EN GÜÇLÜ SİLAHLARIMIZ

Yapılan yeni keşfin umut vadettiğinin altını çizen Yasin, “Bu, gelecekte özellikle DNA hasar onarım yolaklarını hedefleyen ilaçlarla kombinasyonlarda önemli bir rol oynayabilir. Sonuç olarak bilim her geçen gün ilerliyor, yeni hedefler keşfediliyor. Bugün için kolon kanserinde en güçlü silahlarımızın ise hâlâ şunlar olduğunu söyledi:

- Tarama programlarına katılmak
- 50 yaş sonrası düzenli test yaptırmak
- Sağlıklı kilo, hareket ve liften zengin beslenme
- Sigara ve aşırı işlenmiş gıdadan kaçınmak