Belediye iştirakleri sevgililere iş bulma kurumuna dönüşmüş Ahmet Ünlü

Uzun yıllardır hem köşemden hem de sosyal medya hesabımdan Belediye İştiraklerinde yaşanan kuralsızlıkları yazıyorum. Fırsat buldukça da yetkililere anlatıyorum. Konu uzmanı olmam nedeniyle işin magazin kısmından ziyade teknik yönünü anlatmaya çalışıyorum. Gelinen noktada belediye iştirakleri belediyenin gücünü de arkasına alarak adeta sürekli sinek üreten bir bataklığa dönmüş durumda. Sosyal medyadaki paylaşımlara bakıldığında mide bulantısı olmadan izlemek neredeyse imkansız hale gelmiş durumdadır.

Uzun yıllardır hem köşemden hem de sosyal medya hesabımdan Belediye İştiraklerinde yaşanan kuralsızlıkları yazıyorum. Fırsat buldukça da yetkililere anlatıyorum. Konu uzmanı olmam nedeniyle işin magazin kısmından ziyade teknik yönünü anlatmaya çalışıyorum. Gelinen noktada belediye iştirakleri belediyenin gücünü de arkasına alarak adeta sürekli sinek üreten bir bataklığa dönmüş durumda.

Sosyal medyadaki paylaşımlara bakıldığında mide bulantısı olmadan izlemek neredeyse imkansız hale gelmiş durumdadır.

İşe alım kolaylığı birçok sorunun kaynağı haline gelmiş

Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından açıklanan verilere göre 2025 yılı sonu itibarıyla kamu kurumlarının tamamında istihdam edilen kadrolu işçi sayısı 1.240.647’dir.

Paylaşılan verilerdeki en dikkat çekici rakam ise 673.137 işçinin istihdam edildiği Belediye İktisadi Teşebbüsleridir. Eylül ayında ise BİT’lerde çalışan işçi sayısı 671.863 idi. Paylaşılan verilere göre üç aylık sürede emekli vb. nedenlerle ayrılmalar dışında BİT’lerdeki işçi sayısında 1.274 artış olmuş. Bu verilere göre kamudaki işçi sayısının yarıdan fazlası (% 54,2’si) BİT’lerde istihdam ediliyor.

Hizmet için gerekirse daha fazla kişide istihdam edilebilir. Ancak buralardaki kuralsızlık kamu kaynağı ile bir çok ahlaksızlığa kapı aralıyor. Bu milletin dişinden tırnağından arttırarak ödediği veriler birilerinin ahlaksızlığına sponsor yapılır hale gelmiştir.

“Hamili kart yakınımdır” yöntemi iyice zıvanadan çıkmış

Bu köşeyi takip edenler Sayıştay kararlarına yansıyan sınavsız personel alımlarından bahsettiğimi bileceklerdir. Maalesef BİT’lerde istihdam edilen kamu işçilerinin alım yöntemi “hamili kart yakınımdır” usulüdür. Çünkü ilansız ve sınavsız personel alımı buna zemin hazırlamaktadır. Elbette istisnaları olabilir ama genel durum budur. Ayrıca yapılan sınavlarda formalite sınavdan öteye gitmemektedir.

Gelinen noktada ise bu kuralsızlık birçok kötülüğe kapı aralamıştır. Son olarak Uşak Belediye Başkanının bir Şirket çalışanı ile otelde yakalanması işin hangi boyutlara vardığını göstermektedir. CHP’li yetkililer önce dimdik ayaktayız naraları atarken şimdide görüntülerden utandıklarını belirtmeye başladılar. İstediğiniz kadar bu adamları zemmedin sonuç değişmiyor. Sistemde bu kadar açık varken birileri sonuna kadar kullanır ve işler patlak verinceye kadar da kimsenin ruhu bile duymaz.

İşe girmenin çok zor olduğu bir ortamda vasıfsız bir çok kişi çok yüksek ücretlerle BİT’lerde sınavsız olarak işe girebiliyor. Anlayacağınız fırsatını bulanlar sonuna kadar kullanıyor. Hep anlatıyoruz sistemsizlik sistem haline gelince belediye başkanları da kamu kaynaklarıyla ay ışığında hovardalığa çıkma cesaretini buluyor.

Utanma kavramı ortadan kalkınca adam bir sevgilisini kendi belediyesine ait iştirake işçi olarak diğer sevgililerini de başka belediyelere yerleştirme cesareti buluyor. Unutulan ise başkanın kimlerin sevgilisini kendi belediyesinin iştiraklerine yerleştirdiğidir. İşin özeti ise adamlar birbirlerinin sevgilisini işe yerleştirme projesi başlatmışlar.

Bu nedenle uzunca bir süredir İŞKUR’un sınavsız alımlarla ilgili olarak üzerine düşeni yapması gerektiğini hatırlatıyoruz. Son zamanlarda nadirde olsa İŞKUR’un ceza verdiğini biliyoruz. Ancak sistem kurulmadan çözüm üretilmesi oldukça zor görünüyor.

BİT’lere yapılan ilansız ve sınavsız binlerce personele ne diyeceksiniz diye soranlar olacaktır. Tek kelimeyle ifade etmemiz gerekirse ilansız ve sınavsız personel alanlar hakkında İŞKUR tarafından işlem yapılması gerekmektedir.

İşin en ilginç tarafı ise bu durumu bilmeyen hiçbir yetkili kalmamış durumdadır. İyi de niçin çözüm üretilmiyor diye soracak olursanız inanın cevabını ben de bilmiyorum.

Sınavsız işe alınan personel savunmasızdır

Kuralsız olarak sınavsız bir şekilde işe başlatılan personel hiçbir kurala uyulmadan da işten çıkarılabilmektedir. Hal böyle olunca da bu şekilde işe giren personelin hiçbir koruması olmayıp yanlış talimatlara itiraz etmesi de mümkün değildir.

Öyle ki BİT’lerde işe alımlar kuralsız, işten çıkarmalar kuralsız ve ihaleler hemen hemen kuralsızdır. Bu kadar kuralsızlıktan doğru işler çıkması ise neredeyse imkansız hale gelmiştir. Böyle olunca da yanlış talimatlara itiraz eden personele kapı gösterilince çaresiz bir şekilde olmayacak işler biranda oluvermektedir. Bu nedenle sistemsizlik nereden bakılırsa bakılsın sorun üretir hale gelmiştir.

Daha da ilginç olan ise başkan değişikliklerindeki toplu personel kıyımlarıdır. Belediye başkanlarının partileri değişmese dahi yine de personel kıyımı olabilmektedir. Nitekim örnekler bunu doğrulamaktadır. İnsanlar adeta kamu eliyle kıyıma uğruyor. Bunun sebebi ise başkanların belediyeleri kendi mülkleri gibi görmesinden kaynaklanmaktadır. Bu nedenle uzunca bir süredir belediye iştiraklerinde ve belediyelerdeki personel istihdamındaki kuralsızlıklara çeki düzen verilmesini istiyoruz. Maalesef bu sistemsizlik belediye başkanlarının da işine geldiği için değişiklik talepleri büyük bir dirençle karşılaşmaktadır.

Sayıştayın eleştirileri de sonuç vermiyor

Sayıştay Raporlarına yansıyan genel eleştiriler şunlardır: 1- İştiraklere alınacak yeni işçiler şirket tarafından ihtiyaca göre şifahen belirlenmekte ve istihdam edilmektedir.

2- Bu uygulama şirkete yapılacak işçi alımlarında liyakatin, objektifliğin ve şeffaflığın ortadan kalkmasına ve işçi istihdamında rekabetin sağlanamamasına neden olmaktadır.

3- Şifahen gerçekleştirilen işçi istihdamı, istihdam edilmek için gerekli şartları sağlayan pek çok kişinin söz konusu alım için başvuru yapamamasına neden olmaktadır.

4- Yeni işçi alımlarında mezkur mevzuat hükmü ve anılan genelge uyarınca işçi alım ilanlarının İŞKUR ve diğer iletişim araçlarıyla duyurularak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

5- Kamu idareleri cevaplarında bundan sonra yapılacak işçi alımlarında İŞKUR’a bildirimde bulunulacağını belirtmektedir.

6- İştiraklerde ihale mevzuatı uygulanmamaktadır. Böyle olunca da belediyeler şirketleri üzerinden ihalesiz mal ve hizmet alımını kural haline getirmiştir.

Görüleceği üzere, ilgili kurumlar yapılan işlemin hatalı olduğunu itiraf etmektedir. Böyle bir hatanın cehaletle yapıldığına ihtimal vermiyoruz. Birazcık mevzuat bilgisi olanlar böyle bir hata yapmazlar. Sonuçta ne mi oldu derseniz şuana kadar hiç kimseye hiçbir şey olmadı ama kamu kaynakları heba oldu diyebiliriz. Bundan dolayı da BİT’lere ilansız ve sınavsız personel alımı ile ihalesiz mal ve hizmet alımı son sürat devam etmektedir. Son söz olarak acilen bu konuda tedbir alınması ve kapsamlı bir mevzuat düzenlemesi gerekiyor nokta.