Ayakta duran son ülkeydi: Onlar da istilaya uğradı

Dünyanın sivrisinek bulunmayan son ülkesi olan İzlanda, 2025 yılında bu unvanını yitirdi. Üç sivrisinek örneğinin tespit edilmesiyle birlikte bu ayrıcalıklı statü sona erdi; artık yalnızca Antarktika sivrisineksiz kara kütlesi olma özelliğini koruyor.

Keşif, amatör bir böcek meraklısının gözleminden doğdu. Björn Hjaltason, 16 Ekim akşamı güveleri çekmek için kullanılan yaygın bir yöntem olan kırmızı şarap şeridine konan garip bir sineği fark etti ve örneği topladı.

Günler içinde İzlanda Doğa Bilimleri Enstitüsü incelemeyi tamamladı; biri erkek ikisi dişi olmak üzere üç örneğin Culiseta annulata türüne ait sivrisinekler olduğu doğrulandı.

Böceklerin büyük olasılıkla kargo gemileriyle adaya ulaştığı düşünülüyor. Daha önce uçaklara tutunan sivrisinekler İzlanda'ya gelmiş olsa da vahşi doğada yerleşik bir tür olarak ilk kez kayıt altına alındı.

Sivrisinekler için 10 dereceden düşük hava koşullarında beslenme ve üreme güçleşiyor. Ama İzlanda'yı bu kadar uzun süre koruyan yalnızca düşük sıcaklıklar değildi.

Grönland'daki Aedes nigripes türü sivrisinekler kışı buz altında pupa olarak geçirip hayatta kalabiliyor; ancak İzlanda kışları daha değişken bir seyir izliyor.

Ani sıcaklık yükselişleri sivrisinek yaşam döngüsünü başlatıyor, fakat döngünün tamamlanmasına yetecek süreyi sağlamıyor. Culiseta annulata türü ise bu sorunu farklı bir stratejiyle aşıyor, ısı geri dönene dek müştemilatlar ve bodrum katları gibi insanlar tarafından yapılan yerlere sığınıyor.

2025'te İzlanda iklim açısından olağandışı bir yıl geçirdi, ülkenin bazı bölgelerinde sıcaklıklar mevsim normallerinin 10 derece üzerine çıktı. Bu koşullar, kış barınağı arayan Culiseta annulata için elverişli ortam oluşturdu.

The Guardian'ın aktardığına göre Birleşik Krallık'ta Mısır sivrisineğinin yumurtaları ile Asya kaplan sivrisineğinin erişkin örnekleri bulundu; her iki tür de tropikal hastalık taşıyabiliyor.

Culiseta annulata şimdilik ciddi bir hastalık taşıyıcısıolarak bilinmese de İzlanda'daki varlığı, sivrisineklerin iklim değişikliğiyle birlikte yeni coğrafyalara ne denli hızlı sızdığını somut biçimde gözler önüne seriyor.

Her yıl yaklaşık 700 bin kişi sivrisinek kaynaklı hastalıklardan hayatını kaybediyor; bunların büyük çoğunluğu sıtma nedeniyle. Buzulların eridiği, ortalama sıcaklıkların yükseldiği bir dünyada bu böceklerin yeni sınırlar çizmesi artık an meselesi olarak görünüyor.