Asgari ücreti işçi ve işveren belirlesin Sosyal Güvenlik Haberleri

HAK-İŞ Genel Başkanı Mahmut Arslan, iftarda buluştuğu gazetecilerin sorularını yanıtladı.

TÜRK-İŞ, 2024 yılında komisyonun asgari ücret tespit komisyonunun yapısının adil hale getirilmesi çağrısı yerine getirilmediği için 2025 yılındaki asgari ücret tespit çalışmalarına katılmadı.

Arslan’a, 2025 yılında asgari ücret tespit komisyonunda işçilerin temsil edilmediği hatırlatılarak 2026 yılında benzer durum yaşanmaması için bir çalışma yapılıp yapılmadığı soruldu.

İşçiler olmadan belirlenen asgari ücretin eksik olduğunu ifade eden Arslan, bu konuda önümüzdeki günlerde Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu, Sosyal Politikalar Kurulu, Çalışma Bakanı ve Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başta olmak üzere yeniden bir inisiyatif başlatmak istediklerini söyledi. Zamanın hızla ilerlediğini vurgulayan Arslan, şöyle konuştu:

“Hükümete çağrıda bulunuyoruz. Mutlaka komisyonun yapısının TÜRK-İŞ’in, HAK-İŞ’in, diğer konfederasyonların talepleri doğrultusunda değiştirilmesini istiyoruz. Yeni dönemde inşallah mevzuatına kavuşmuş yeni bir asgari ücret tespit komisyonunu oluşturmuş oluruz. İşçi kesiminin yer almadığı bir asgari ücret tespitinin eksik olduğunu söyledik. Bizim modelimiz açık, biz hükümetimize Almanya modelini önerdik. Almanya modelinde işçi ve işverenler asgari ücreti belirliyorlar. İşveren örgütleri ve işçi örgütleri bir araya geliyorlar, aralarından bir hakem seçiyorlar. Hakem, taraflar uzlaşamazsa devreye giriyor. Uzlaştıkları zaman hükümet de bunların anlaştığı asgari ücreti ilan ediyor. Dolayısıyla hükümetin düzenleyici bir rolü var. Rakamları kamuoyuyla paylaşmak ve onun gereğini yapma zorunluluğu hükümetin üzerinde. Bence doğrusu bu. Türkiye'de kamuda asgari ücretle çalışanların sayısı istatistiğe girmeyecek kadar az. Dolayısıyla hükümetin, devletin bu konuda asgari ücret tespit komisyonunun gövdesini oluşturmasını biz anlamlı bulmuyoruz. Hükümetin buradan çekilmesini istiyoruz. Bunu işçiler ve işverenler belirlemeli ve hükümet ilan etmeli. Dünya bunu yapıyor. Almanya'da bu konuda bir uyuşmazlık da çıkmamış."

ASGARİ ÜCRETTE ALMANYA MODELİ NEDİR?

Almanya’da asgari ücret işçi ve işveren temsilcilerinden oluşan bağımsız bir komisyon tarafından belirleniyor. Üyelerin beş yılda bir yeniden atandığı komisyonda bir başkan, oy hakkı olan 6 daimi üye ve oy hakkı olmayan bilim insanı iki daimi üye görev yapıyor. Oy hakkı olan 3’er üye işçi ve işveren sendikalarınca seçiliyor. Komisyon başkanı ise işçi ve işveren sendikalarının ortak önerisiyle hükümetçe belirleniyor. Sendikalar ortak bir isim öneremezse işçi ve işveren kesimi ayrı ayrı birer başkan seçiyor. Bu iki başkan dönüşümlü olarak görev yapıyor.

İşçi ve işveren kesimi komisyonda görev yapmak üzere birer danışman üye belirliyor. Danışman üyelerin sendikalarla ilişkisinin olmaması gerekiyor.

Kararlar, toplantıya katılan üyelerin basit çoğunluğu ile alınıyor. İşçi ve işveren temsilcileri ile yapılan oylamada karar için çoğunluk sağlanamazsa başkan önce uzlaşma teklifinde bulunuyor. Uzlaşma görüşmesinden sonra da çoğunluk sağlanamazsa başkan da oy kullanıyor.

Komisyon yaşam koşulları, sosyal güvenlik koşulları, çalışanların ve ailelerinin ihtiyaçları, ülkedeki ortalama maaş seviyesi, büyüme, üretkenlik ve istihdam gibi ekonomik unsurları dikkate alarak asgari ücreti tespit ediyor. Asgari ücretten etkilenen kesimler davet edilerek görüşleri alınabiliyor.

“ARALIK VE OCAK ENFLASYONU ARASINDAKİ 4 PUANLIK FARKI ANLAYAMADIK”

HAK-İŞ Başkanı Mahmut Arslan, enflasyon verileri açıklandığında aralık ayında enflasyon yüzde 0,89 çıkarken, ocak ayında yüzde 4,84’e çıkmasını anlayamadıklarını, Orta Vadeli Programı yürütenlerin bununla ilgili sağlıklı bir cevap vermesi gerektiğini söylediklerini hatırlattı. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in ocak ayında enflasyondaki artışı don ve kış şartlarına bağladığını vurgulayan Arslan, şöyle devam etti:

“Açıkçası biz bu aradaki 4 puanlık farkı hala anlayabilmiş değiliz. Umarım şubat ayı, mart ayı diğer aylarda bu yüksek enflasyon makul noktaya gelir de hedefleri tutturmuş oluruz. Arzu ettiğimiz bu. Ama ocak ayı bizi gerçekten korkuttu ve bütün yıl için hedeflenenlerin gerçekleşmesinin zor olduğu yönünde bizde de bir kanaat oluştu. Dediğim gibi 4,80'nin gerekçelerini biz tam olarak öğrenemedik. İlgililerimiz bize anlatırsa ona göre bilgi sahibi oluruz.”

HAK-İŞ bir süredir ev işçilerini dernek çatısı altında örgütlemeye çalışıyor. Üye sayısının 100 bini aştığını belirten Arslan, hedeflerinin kısa süre içinde bu sayıyı 500 bine çıkarmak olduğunu söyledi. Türkiye’de 1 milyon 310 bin dolayında evde çalışan bulunduğunu kaydeden Arslan, bu kişilerin İş Kanunu kapsamına alınarak sosyal güvenlik haklarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Arslan, ev hizmetlerinde on günden fazla çalışanların sigortasının yapılması konusunda 2015 yılında bir düzenleme yapıldığını hatırlatarak, bu mevzuat üzerinden evde çalışanların sosyal güvenlik haklarının güçlendirilmesi gerektiğine işaret etti. Arslan, dünyada evde çalışanların kayda alınması ve sosyal güvenlik haklarından yararlanmaları konusunda devlet desteği sağlandığına dikkat çekerek, Türkiye’de de prim desteği sağlanması gerektiğini vurguladı.