AP nin yaptırım iddiasında kilit rol oynayan Vladimir Prebilic kimdir?

Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu'nda 17 Haziran Perşembe günü oylanacak Türkiye raporunda, Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yaptırım listesine alınmasının önerildiği iddiası gündem oldu. Söz konusu raporun hazırlanmasında kilit rol oynayan Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu’ndan Slovenyalı parlamenter Vladimir Prebilic hakkında bilgiler de merak edilmeye başlandı.

Bakan Gürlek, Prebilic'e yönelik şunları söyledi: "Belediyecilik döneminden seçim kampanya süreçlerine kadar farklı başlıklarda tartışma konusu olmuş bir Avrupa Parlementosu üyesinin, kendi siyasi kariyerine ilişkin kamuoyuna yansıyan şeffaflık, etik ve hesap verebilirlik tartışmalarına bakması da yerinde olacaktır."

İşte Bakan Gürlek'in yaptırım listesine alınmasını öneren raporun hazırlanmasında rol oynayan Vladimir Prebilic'in hayatı ve siyasi kariyerine ilişkin merak edilenler.

VLADIMIR PREBILIC KİMDİR?

Vladimir Prebilic, Slovenyalı politikacı, Avrupa Parlamentosu üyesi ve Prerod isimli siyasi partinin başkanıdır. 2010 yılında bağımsız aday olarak Kocevje Belediye Başkanı seçilmiş, 2024 yılına kadar bu görevini tekrar seçilerek sürdürmüştür.

2024 yılında Yeşiller grubundan aday gösterilerek Avrupa Parlamentosuna seçilmiş ve 2025 yılında Prerod isimli partiyi kurarak başına geçmiştir.

PREBILIC NEDEN GÜNDEMDE?

Prebilic, “Ekrem İmamoğlu Çıkar Amaçlı Suç Örgütü” hakkında İstanbul 40. Ağır Ceza Mahkemesinde görülen davanın 11 Haziran 2026 tarihli duruşmasını takip etmek için Silivri Duruşma Salonuna gelmiştir.

Prebilic’in yanında ayrıca Avrupa Parlamentosu Yeşiller Grubu Danışmanı Sarah HENKEL ve Avrupa Parlamentosu Üyesi Prebilic’in Danışmanı Dorde BOJOVIC’de yer almıştır.

Prebilic’in mevcut siyasi duruşunu “yolsuzluk karşıtı” söylem üzerine inşa etmesine rağmen kendi seçim kampanyası ve devamında yaşadığı bazı skandallar ve Türkiye tarihinin en büyük yolsuzluk davasında izleyici olarak hazır bulunması dikkat çekmiştir.

Bakan Gürlek'ten Avrupa Parlamentosu'nun yaptırım listesinde yer alacağı iddialarına sert yanıtPREBILIC'IN ADININ KARIŞTIĞI SKANDALLAR1. MELAMİN FABRİKASI PATLAMASI

2022 yıında Prebilic’in Belediye Başkanı olduğu Kocevje’de bulunan Melamin Fabrikasında patlama meydana gelmiştir. Patlamada 7 kişi hayatını kaybetti. Olayın, insan hatası (yanlış kimyasalların karıştırılması) ve şirketin güvenlik önlemlerindeki ihmallerden dolayı meydana geldiği belirlendi. Patlama, Slovenya’nın yakın tarihindeki en ölümcül endüstriyel kazalardan biri olarak kayıtlara geçti.

Prebilic, kendi denetim sorumluluğu olan fabrika için olaydan kısa süre sonra “Melamin’de her şey kitabına uygun değildi. Şirketin başka bir yere taşınması gerekebilir” ifadesini kullandı.

2- SEÇİM KAMPANYASI VE SAYIŞTAY RAPORU

2023 yılının Temmuz ayında Prebilic’in adaylık kampanyası Slovenya Sayıştayı tarafından denetlendi. Denetimde Prebilic’e “şartlı/çekinceli” görüş veren Sayıştay, hem seçim kampanyasındaki işlemlerin doğruluğu hem de raporlanışı açısından olumsuz değerlendirme yapıldığını bildirdi.

Prebilic, seçim kampanyasında anlatısını “yolsuzluk/usulsüzlük” karşıtlığı ve “çok az yardım toplama” anlatıları üzerine kurmuş olsa da kendisi dışında hiçbir aday Sayıştay denetimi esnasında olumsuz değerlendirme almamıştı.

Sayıştay raporunda aşağıdaki usulsüzlüklerin altı çizildi:

- Yasadışı bağış: Arhiteza d.o.o. adlı şirketten nakit bağış kabul etti. Slovenya’nın seçim yasasına göre özel şirketler kampanya finanse edilememekteydi. Bu para 30 gün içinde insani yardım kuruluşuna da yatırılmamıştı. (Rapordan sonra yatırılmak zorunda kaldı).- Kampanya dışı harcamalar: Kampanya dönemi bittikten sonra yapılmış harcama (restoran faturası ve PR hizmeti) kampanya dönemi dışında olduğu için usulsüz kabul edildi.- Raporlama hataları: Gelir ve giderlerin yanlış beyan edildiği tespit edildi.

Prebilic olayı “Bir restoran faturası yüzünden” diyerek küçümsedi ancak kamuoyu, hem tek olumsuz değerlendirme alan aday olması hem de oldukça düşük olduğu üzerinden anlatı kurulan bağış bütçesini “doğru düzgün tutamadığı” için eleştirdi.

3- LÜKS MAKAM ARACI

Prebilic 2022-2023 yılları arasında “yasaları esnetmekle” gündeme gelmeye devam etmiştir. Kocevje belediyesinin yönetim kurallarına göre hizmet araçlarının azami değeri 30 Bin Avro iken Prebilic’e 65 Bin Avro’ya bir limuzin satın alındı.

Prebilic, “arabanın elektrikli olduğunu ve uzun vadede tasarruf sağlayacağını” öne sürdü. Ancak muhalif basın hem yasaya aykırı hem de kendi siyasi anlatısıyla çelişen bu davranışa sert tepki gösterdi. Bir sonraki Belediye Başkanı makam aracını “yarı fiyatına sattıklarını çünkü çok maliyetli olduğunu” açıkladı.

4- AVRUPA PARLAMENTOSU KONUŞMASI

2024 yılının Aralık ayında Sırbistan’da yaşanan protestolarla ilgili konuşan Prebilic konuşmasına Sırpça başladı. Ancak Sırpça Avrupa Birliği’nde resmi dil olarak kabul edilmiyordu. Bu nedenle tepki alan Prebilic konuşmasına İngilizce devam etmek zorunda kaldı.

Bu çıkışı yalnızca memleketi Slovenya’da değil aynı zamanda Hırvatistan hatta Sırbistan’da geniş tepkilere yol açtı.

5- GENEL SEÇİM KAMPANYASINDA YENİ USULSÜZLÜKLER

Prebilic 2025 yılının sonunda ve 2026 yılının başında yine tartışmalarla gündeme geldi. Avrupa Parlamentosundaki görevi devam ederken ve kendisine maaş ödenirken Mart 2026’da yapılacak genel seçimlere yönelik kampanya düzenlemesi büyük eleştiri topladı.

Kampanya dönemi boyunca Parlamento’daki toplantılara katılmayan Prebilic, Brüksel’de parlamenter danışmanı olarak atadığı Marika Grubar ve Jelena Štrbac’ın aynı zamanda kendi siyasi partisinde görev alması da kamuoyunda tepkiyle karşılandı.

Avrupa Parlamentosu, parlamenterlerin danışmanlarının ulusal kampanyalarda kullanılmasını yasaklamasına rağmen Prebilic kendisini “Onlar (danışmanlar) Avrupa’ya odaklanmış durumda kampanyaya katılmıyorlar” diyerek savundu fakat danışmanlarının Prerod ve Avrupa Parlamentosu için aynı e-posta adreslerini kullandıkları ve fiilen iki görevi de sürdürdükleri ortaya çıktı.

6- ROMANLARA YÖNELİK TARTIŞMALAR

Vesna partisi içinde yaşanan ayrılık, Vladimir Prebilic’in Avrupa Parlamentosu’na seçildikten sonra partiyle yollarını ayırdığını ve verdiği sözleri unuttuğu yönünde değerlendirildi. Özellikle Romanlar konusundaki sert açıklamaları (küçük suçlara uygulanan af, mağdurların sindirilmesi ve “kırmızı çizgiler” vurgusu) parti üyeleri arasında ciddi rahatsızlık yarattı.

Bazı Slovak makalelerde Prebilic, seçildiği dönemde Vesna’nın daha yumuşak ve sol çizgisine uygun dururken, sonrasında Kocevje’deki Roman sorununu çok daha sert bir üslupla ele alarak parti içindeki bazı kesimleri karşısına almıştır. Bu durum, onun seçildikten sonra Vesna’dan uzaklaştığı ve kendi siyasi yolunu çizdiği (daha sonra Prerod’u kurması da bunu destekliyor) şeklinde yorumlandı.

Genel olarak Romanlara ilişkin açıklamaları yeşiller içerisinde tartışma yaratmış, insanların cezaların etkisizliği nedeniyle kendi adaletlerini gerçekleştirmeye yöneldiği gibi ifadeler kullanması eleştiri konusu oldu.

Vladimir Prebilic, bugüne kadar Sloven siyasetinde önemli bir yolsuzluk veya ağır suç iddiasıyla karşı karşıya kalmamış olsa da siyasi kariyeri boyunca kuralları esnetme ve kanuna aykırı ya da etik dışı faaliyetleri küçümseme eğilimi dikkat çekti. Siyasi anlatısını “yolsuzluk karşıtı ve şeffaflık” kavramları üzerine inşa etmesine rağmen 2022 başkanlık kampanyasındaki Sayıştay raporu, Kocevje döneminde lüks hizmet aracı alımı, ulusal seçim kampanyası sırasında Brüksel asistanlarının çift rolleri ve kendisine yapılan siyasi teklif iddiası gibi konularla gündeme gelmeye devam ediyor.