Adalet Bakanı Gürlek ten 12 Eylül mesajı: 1982 Anayasası nı bütünüyle geride bırakmalıyız

Adalet Bakanı Akın Gürlek, 12 Eylül 1980 askerî darbesinin yıl dönümü dolayısıyla bir mesaj yayımladı.

Bakan Gürlek mesajında, darbeyle birlikte askerî vesayetin "milletimizin iradesini gasp ettiğini" belirterek, sivil siyasetin kesintiye uğratılmasının ülkenin siyasi, toplumsal ve hukuki hayatında derin izler bıraktığını ifade etti.

Bakan Gürlek, 12 Eylül'ün "millî iradenin üzerinde vesayet kurmaya çalışan anlayışın demokrasi tarihimizdeki en ağır örneklerinden biri olarak hafızalardaki yerini koruduğunu" kaydetti.

Açıklamanın ana vurgusu yeni anayasa tartışmasına yönelikti. Gürlek, Türkiye Yüzyılı hedeflerinin en önemli unsurlarından birini şu sözlerle tanımladı:

"Vesayetçi zihniyeti kurumsallaştıran ve darbe döneminin izlerini taşıyan 1982 Anayasası'nı bütünüyle geride bırakarak Türkiye'yi sivil bir anayasaya kavuşturmaktır."

Bakan Gürlek, milletin ortak iradesini esas alan; sivil, demokratik, özgürlükçü ve kuşatıcı yeni bir anayasanın ülkeye kazandırılmasının "gelecek nesillere karşı tarihi sorumluluk" olduğunu belirtti.

Gürlek mesajını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a atıfla tamamladı:

"Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, millî iradenin üzerinde hiçbir vesayet odağının bulunmadığı daha demokratik, daha güçlü ve daha müreffeh bir Türkiye için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdüreceğiz."

12 Eylül 1980'de Genelkurmay Başkanı Orgeneral Kenan Evren komutasındaki Türk Silahlı Kuvvetleri yönetime el koydu. Darbeyle TBMM ve hükümet feshedildi, siyasi partiler kapatıldı, siyasi faaliyetler yasaklandı. Dönemde yüz binlerce kişi gözaltına alındı, çok sayıda kişi hakkında idam cezası verildi ve infaz edildi.

Darbe yönetiminin hazırlattığı 1982 Anayasası, 7 Kasım 1982'de yapılan halk oylamasında kabul edilerek yürürlüğe girdi. Metin, temel hak ve özgürlüklere getirdiği sınırlamalar ve darbecilere yargı bağışıklığı tanıyan Geçici 15. madde nedeniyle yıllarca eleştirildi. Söz konusu madde, 2010 anayasa değişikliği referandumuyla kaldırıldı; bu düzenlemenin ardından açılan davada Kenan Evren ve dönemin Hava Kuvvetleri Komutanı Tahsin Şahinkaya yargılandı.

1982 Anayasası bugüne kadar çok sayıda kez değiştirildi; ancak "darbe anayasası" nitelemesi siyasetin gündeminde kalmaya devam ediyor. Yeni ve sivil bir anayasa hazırlanması, iktidarın son dönemde öne çıkardığı başlıklar arasında yer alıyor.