ABD, Rusya ve Çin temsilcileri BMGK de İran a yaptırımlar konusunda tartıştı

BMGK, İran'a yönelik 1737 Yaptırımlar Komitesinin faaliyetlerine devam etmesi konusunu ele almak için toplandı.

Konseyin aynı zamanda bu ay dönem başkanlığını yürüten ABD Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Rusya ve Çin’in İran’a yaptırımları denetleyen komiteyi istemediğini savunarak, bu iki ülkeyi İran yönetimini “korumakla” eleştirdi.

Waltz, Rusya ve Çin’in söz konusu komitenin çalışmalarını engellemesini “kötü niyetli” şeklinde tanımladı, hem Rusya'nın hem de Çin'in BM kararlarını ihlal ederek İran'la askeri ticaret bağlarını sürdürdüğünü savundu.

BM’ye üye tüm devletlerin İran'a karşı silah ambargosu uygulamasına devam etmesi gerektiğini söyleyen Waltz, “ABD, İran'ın füze, insansız hava aracı ve nükleer programıyla dünyayı rehin almasını engellemek için çalışmaya devam edecektir." ifadelerini kullandı.

Rusya, ABD'yi nükleer anlaşmadan "yasa dışı ve tek taraflı çekilmekle" eleştirdi

Rusya’nın BM Daimi Temsilcisi Vassily Nebenzia da ABD’yi "hukuksuzlukla" suçlayarak, Rusya’nın, Güvenlik Konseyi'nin 1737 Yaptırımlar Komitesini yeniden faaliyete geçirmek için hiçbir gerekçe görmediğini belirtti.

Nebenzia, “ABD'nin Güvenlik Konseyi'nin İran karşıtı kararlarının yeniden ele alınması ve 1737 Komitesinin yeniden kurulması konusunu gündeme getirmek için hiçbir yasal dayanağı bulunmamaktadır." ifadelerini kullandı.

İran’a karşı söz konusu komitenin kurulması için ABD’ye destek veren Batılı ülkeleri de eleştiren Nebenzia, ABD’nin 2018’de İran'ın nükleer programına ilişkin 2015'te imzalanan Ortak Kapsamlı Eylem Planı (JCPOA) anlaşmasından "yasa dışı ve tek taraflı olarak çekildiğini" hatırlattı.

Nebenzia, ABD ve ilgili Batılı ülkeleri “İran'ın nükleer programı konusunda diplomatik bir anlaşmaya varılması olasılığını ortadan kaldırmak için mümkün olan her şeyi yapmaya devam etmekle” suçladı.

"İran nükleer meselesinin ve krizinin kışkırtıcısı ABD'dir"

Çin’in BM Daimi Temsilcisi Fu Cong da 1737 Yaptırımlar Komitesi hakkında yorum yapmayacağını belirterek, "belirli bir ülkenin Konsey'i siyasi amaçlar için manipüle etmeyi bırakması" gerektiğini söyledi.

Fu, "ABD ve İsrail, askeri operasyonlarını derhal durdurmalı, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) güvenceleri altındaki İran nükleer tesislerine saldırmaktan kaçınmalı, gerilimin daha da tırmanmasını önlemeli ve çatışmanın tüm Orta Doğu bölgesine yayılmasını engellemelidir." dedi.

Uluslararası toplumun, dünyanın “orman kanununa geri dönmesine” karşı net ve kesin bir mesaj vermesi gerektiğini belirten Fu, “İran nükleer krizini tetikleyen şeyin ABD'nin tek taraflı olarak JCPOA'dan çekilmesi olduğunu vurgulamak istiyorum. İran nükleer sorunu siyasi ve diplomatik çözüm yoluna geri dönmelidir.” ifadelerini kullandı.

Fu, "Ayrıca, kendi güvenilirliğini tamamen hiçe sayıp iki kez İsrail'e katılarak İran'la müzakere sürecinde açıkça güç kullanan ve diplomatik çabaları sonuçsuz bırakan, bu nedenle İran nükleer meselesinin ve krizinin kışkırtıcısı ABD'dir." diye konuştu.

BM 1737 Yaptırımlar Komitesi

BMGK’nin 1737 sayılı kararı ile 2006’da İran’a yönelik yaptırımları denetlemek için kurulan Yaptırımlar Komitesinin faaliyetlerine ilişkin her 90 günde bir Konsey’e rapor sunması gerekiyordu.

Ancak komitenin faaliyetleri ABD ile İran arasında 2015’te varılan nükleer anlaşma sonrası BMGK'nin 2231 sayılı kararla yaptırımları kaldırması üzerine işlevini yitirmişti.

İran, Haziran 2025'te ABD ile müzakere süreci devam ederken İsrail ve ABD'nin saldırıları sonrasında UAEA ile işbirliğini askıya almış, İngiltere, Fransa ve Almanya'nın girişimiyle 2231 sayılı BMGK kararında yer alan "snapback mekanizması" 28 Ağustos 2025’te yürürlüğe girerek Tahran'a BM yaptırımları geri getirilmişti.