ABD ile Çin bir enerji anlaşması yaparsa Yusuf Dinç

ABD’nin Çin ile rekabeti hadlerine yaklaşıyor. Çin geliştikçe ABD artan bir şiddetle mutlak üstünlüğünü kabul ettirmek ihtiyacı hissediyor. Çünkü doların geleceği buna bağlı. Peki, ABD’nin Çin’e üstünlük kabul ettirebileceği bir alan var mı? Sovyetlere yoktu mesela. Ekonomik olarak denklerdi. O yüzden Soğuk Savaş dönemi askeri üstünlük üzerine kuruldu. Sovyetlerde tarımsa tarım, sanayiyse sanayi, rezerv paraysa rezerv para, uzaysa uzay, enerjiyse enerji hepsi vardı. Sovyetler dağılınca ABD’nin karşısında

ABD’nin Çin ile rekabeti hadlerine yaklaşıyor. Çin geliştikçe ABD artan bir şiddetle mutlak üstünlüğünü kabul ettirmek ihtiyacı hissediyor. Çünkü doların geleceği buna bağlı.

Peki, ABD’nin Çin’e üstünlük kabul ettirebileceği bir alan var mı?

Sovyetlere yoktu mesela. Ekonomik olarak denklerdi. O yüzden Soğuk Savaş dönemi askeri üstünlük üzerine kuruldu.

Sovyetlerde tarımsa tarım, sanayiyse sanayi, rezerv paraysa rezerv para, uzaysa uzay, enerjiyse enerji hepsi vardı.

Sovyetler dağılınca ABD’nin karşısında kimse kalmadı. Rusya tek başına o anlamı ifade edemedi.

Fakat biraz yavaş biraz hızlı Çin farkı kapatıp öne de geçme emareleri gösterince dünyadaki kutup boşluğu dolmaya başladı.

Tarımsa 1 milyar kişiye, sanayiyse tüm dünyaya, uzaysa uzay, silahsa tüm muadiller…

Fakat Çin’de bir şey eksik; o da enerji. Bu nedenle para konusunda da dolara rakip olabilecek çapı oluşmuyor. Bir çıpa da oluşturamıyor.

Çin enerjisini çoğunlukla kendi kömür madenlerinden karşılamasa halihazırda ulaştığı seviyelerin çok gerisinde olurdu zaten. Tüm başlıklarda… Ama kömür de yetmiyor işte.

Ve bu şartlarda ABD’nin Çin’e üstünlüğünü kabul ettirebileceği tek bir başlık var; o da enerji. ABD biraz da bu yüzden Çin’in yumuşak karnını deşip duruyor. Venezuela ve İran gibi…

Trump daha önce ertelenen Çin ziyaretini önümüzdeki hafta gerçekleştirmeyi planlıyor. Olur mu, olmaz mı, bilmiyorum… Fakat ABD’nin Çin de dahil herhangi bir ekonomiden isteyeceği üç şey olduğunu biliyorum; birisi enerji, diğeri maden, üçüncüsü de altın. Amerika’nın jeoekonomik piramidinin en üst katmanı bunlardan oluşuyor.

ABD’nin enerji ajandası iki kısım; ya enerji kaynakları ABD’ye verilecek veyahut enerji alımları ABD’den yapılacak…

Enerjisini vermek doğrudan enerji varlıklarını ABD’nin kontrolüne vermek ile yahut enerjisini satışlarını ABD doları cinsinden yapmakla olur. Enerji almak ise doğrudan ABD’nin kendi sattığı enerjiyi almak veya satışına izin vermediği enerjiyi almamakla olur.

Maden kısmı nadir elementler üzerine yoğunlaşır ve ABD bu hususta Çin taktiğini uygular. Borç verir ve karşılık olarak madenleri ister. Yöntemi Çin’e göre daha kirlidir yalnız. Ukrayna mesela… ABD verdiği silahları borca yazdı ve karşılığında nadir element varlıklarını istedi.

Altın kısmı ise ülkelerin daha önce ABD’ye kaptırdığı altınların geri teslim edilmemesini esas alır. Bir de merkez bankalarının rezerv olarak altın değil, dolar tutmasını… Elindeki altını kaptıracak yoktur zira.

Şimdi bu çerçeveden hareketle Trump’ın Çin ziyaretini ele alırsak gümrükler vesaire detay kalıyor.

Trump Çin’den dolar rezervi tutmasını, altın biriktirmemesini, ABD tahvili almasını isteyecek. Bu istediklerini almak için de enerji kartını oynayacak.

Asıl zaferi ise Çin ile enerji anlaşması yaparsa kazanacak.

Gerilimin en başında Çin’in ABD ile yaptığı enerji anlaşmasına alternatifler geliştirmesi vardı zaten. Rusya, Venezuela, İran ve BAE ve Suudi Arabistan ile enerji ilişkileri Çin’in ABD hattından ayrılmasını temsil ediyordu.

Peki, Çin ABD’nin enerji dayatmasını kabul etmezse ne olur?

Gerilim artar. Çin’in tam tekâmül yükselmek için kullanmak istediği zamanı Çin’e vermezler. Büyük savaş patlar. Olacak olan olur. Maliyetlerine rağmen sıkıntı ki; bu sıkıntı dolardır, İsrail’dir, Amerikan emperyalizmidir; kesilir atılır.

Peki, Çin ABD’nin enerji dayatmasını kabul ederse ne olur?

Gerilimler biter. ABD küresel ölçekte bir normalleşme başlatır. Normalleşme barışçıl yoldan ABD’nin dünyayı yağmalaması demektir. İsrail’in gemi azıya alması demektir. Para sisteminden yerli paraların silinmesi demektir. Hoyratlığına küçük direnişler dışında bir mukavemet olmaması demektir. Tüm yönetimlerin ABD’ye müzahir olması demektir. Çin’in de ABD’nin göz ardı ettiklerine musallat olması demektir.

ABD kayırdıklarını bırakır adaleti tahkime kalkarsa başka. Herhalde kimse ABD’nin de Çin’in de adalet vadetmesini beklemiyordur.

Bu ikisinin uzlaşması dünyaya sempatik gibi görünebilir ama bu ihtimalin maliyeti uzlaşamamalarından daha az değildir.