42 yıllık konservenin içinden hazine çıktı Sözcü Gazetesi

Ecology and Evolution dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, uzun süre önce son kullanma tarihi geçmiş konserve somonların, deniz ekosistemlerindeki tarihsel değişimleri takip etmek için bilimsel bir veri kaynağı olarak kullanılabileceğini ortaya koydu. Washington Üniversitesi bünyesinde yürütülen ve şu an Yale Peabody Doğa Tarihi Müzesi’nde görev yapan Dr. Natalie Mastick ile Doç. Dr. Chelsea Wood liderliğindeki çalışma, parazit verileri üzerinden Alaska’nın deniz yaşamındaki 42 yıllık dönemi inceledi.

Araştırma kapsamında, 1979 ile 2021 yılları arasında Alaska Körfezi ve Bristol Koyu’nda yakalanan ve kalite kontrol amacıyla saklanan dört farklı somon türüne ait toplam 178 konserve incelendi. İncelemeye alınan numuneler pembe somon, kırmızı somon, keta somonu ve gümüş somon türlerinden oluştu. Konserveleme işlemi nedeniyle fiziksel bütünlüğü yıpranan parazitlerin tespiti için bilim insanları, somon dokusunun gramı başına düşen solucan miktarını hesaplama yöntemini geliştirdi. Yapılan laboratuvar analizlerinde, et numunelerinin içinde yaklaşık bir santimetre uzunluğunda anisakid türü deniz solucanları tespit edildi.

Elde edilen bulgular, zaman içinde parazit yoğunluğunun somon türlerine göre farklı seyrettiğini gösterdi. Geçen 42 yıllık süreçte keta ve pembe somonlardaki parazit sayısında düzenli bir artış kaydedilirken, gümüş ve kırmızı somonlardaki parazit seviyelerinin yıllar içinde doğrusal bir grafik çizerek nispeten sabit kaldığı görüldü. Araştırmacılar, bu farklılığın anisakid türlerinin belirli somon türlerine karşı konakçı seçiciliğinden kaynaklanabileceğini not etti.

Anisakid parazitlerinin yaşam döngülerini tamamlayabilmeleri için krillerden somon balıklarına, oradan da nihai konakçı olan balina, fok ve yunus gibi deniz memelilerinin sindirim sistemlerine geçmeleri gerekmektedir. Çalışmada, keta ve pembe somonlardaki solucan artışı, 1972 yılında yürürlüğe giren Deniz Memelilerini Koruma Yasası sonrasında koruma altına alınan ve popülasyonları artan deniz memelilerinin varlığı ile ilişkilendirildi. Nihai konakçı sayısındaki artışın, parazit döngüsünü doğrudan büyüttüğü belirtildi.

Chelsea Wood’un laboratuvarı tarafından 2020 yılında Global Change Biology dergisinde yayımlanan küresel meta-analiz verilerinde de en yaygın parazit türü olan Anisakis bolluğunun 1978-2015 yılları arasında dünya genelinde 283 kat arttığı, yakın bir tür olan Pseudoterranova seviyesinin ise sabit kaldığı raporlanmıştı. Konserve somon çalışması, bu tarihsel artış eğilimini bölgesel bazda doğrulamış oldu.