3 bin kişi o anteni kaldırmak için 2.5 milyon ödeme tehlikesiyle karşı kaşıya Sözcü Gazetesi

Charlie Ergen'in ABD'yi baştan sona kapsayan 5G ağı kurma planı, milyarlarca dolarlık yatırımlara rağmen beklenen sonucu vermedi. Projenin ardından ülke genelinde binlerce küçük mülk sahibinin çatılarında, su kulelerinde ve kiliselerinde dev telekomünikasyon ekipmanları kaldı. Şimdi ise bu mülk sahipleri, alamadıkları kiraların yanı sıra ekipmanların kaldırılması için binlerce dolarlık masraflarla karşı karşıya.

Ergen'in şirketi Dish Wireless, 5G ağı için ülke genelinde 3 binden fazla küçük mülk sahibiyle kira anlaşması yaptı. Antenlerin kurulması karşılığında ek gelir elde etmeyi bekleyen 80'den fazla kilise de bu anlaşmalara dahil oldu.

Şirket, 5G planlarının düzenleyicilerin incelemesine takılmasının ardından kira ödemelerini durdurdu. Dish geçen yıl ödemeleri keserken, haziran ayında iflas koruması başvurusunda bulundu. Şirket şimdi bazı bölgelerde ekipmanlarını geride bırakarak bu mülklerden çekilmeye hazırlanıyor.

Bu durum, ekipmanların kaldırılması için gereken masrafı mülk sahiplerinin üzerine bırakıyor.

Bir anteni kaldırmanın bedeli 49 bin dolar

Chicago yakınlarındaki Grace Capital'in kurucu ortağı Michael Grace, Dish'in Knoxville'de yönettiği 10 katlı bir ofis binasının çatısındaki antenler için geçen sonbahardan bu yana aylık 2 bin 500 dolarlık kira alamadığını söyledi.

Üstelik asıl sorun yalnızca ödenmeyen kira değil.

Grace, çatıda bulunan ekipmanların kaldırılması için bir vinç şirketine yaklaşık 49 bin dolar (yaklaşık 2 milyon 500 TL) ödemesi gerektiğini belirtiyor. Ekipmanı yerinde bırakmanın ise olası bir kazada kendisini hukuki sorumlulukla karşı karşıya bırakabileceğini söylüyor.

Grace'in tepkisi oldukça net:

"Artık ödeme yapmak istemiyorsanız sorun değil. Ekipmanınızı alıp gidin."

5G ağı için milyarlarca dolar harcandı

Dish'in 5G girişimi, şirketin 2020'de Sprint'ten Boost Mobile'ı 1,4 milyar dolara satın almasıyla ciddi biçimde büyümeye başladı.

Şirket daha sonra ABD'de sıfırdan bir mobil iletişim ağı kurmaya girişti. İflas dosyalarına göre Dish ve iştirakleri 5G altyapısının kurulması için yaklaşık 16 milyar dolar harcadı.

EchoStar'ın ise 2008'den bu yana kablosuz iletişimde kullanılabilecek spektrum lisanslarını satın almak için 30 milyar dolardan fazla harcadığı belirtildi.

Böylece Ergen'in 5G girişiminde yapılan toplam harcama 46 milyar doları aştı.

2025 baharına gelindiğinde Dish'in yaklaşık 24 bin kule sahasına 144 binden fazla radyo yerleştirdiği ve 5G bağlantılı 567,8 milyon dolarlık kira yükümlülüğü bulunduğu bildirildi.

Proje, düzenleyici kurumların incelemesiyle büyük bir sorunla karşı karşıya kaldı.

FCC soruşturması 5G planını sarstı

FCC Başkanı Brendan Carr, geçen yıl Ergen'e kurumun EchoStar'ın mobil ağı için gerekli yatırımları yeterince yapıp yapmadığını araştıracağını bildirdi.

Dish, temmuz ayında yaptığı iflas başvurusunda, soruşturmanın ve FCC'nin değerli spektrum lisanslarını iptal etme ihtimalinin şirket için "varoluşsal bir tehdit" oluşturduğunu belirtti.

Ergen daha sonra kablosuz spektrum varlıklarını AT&T ve SpaceX'e yaklaşık 40 milyar dolara satmayı kabul etti. FCC, satışların ardından soruşturmalarını sonlandırdı.

Bu süreç Dish'in kablosuz iletişim operasyonlarını tasfiye etmesine ve iflas sürecine girmesine engel olmadı.

Şimdi geride antenler kaldı

Dish'in iflasıyla birlikte ortaya çıkan en dikkat çekici sorunlardan biri ise şirketin yıllar içinde farklı noktalara yerleştirdiği ekipmanlar oldu.

Uydu ve baz istasyonu ekipmanlarının New York'taki apartmanların çatılarında, Minnesota'daki Vadnais Heights'te bir su kulesinde, California'daki Oakland'da bir ofis kulesinde ve Wisconsin'deki Greenfield'da bir banka binasında bırakıldığı bildirildi.

Boston'un yaklaşık 32 kilometre batısındaki Needham Congregational Church de bu mülklerden biri.

Kilisenin yöneticisi Tom Mollerus'a göre Dish'ten elde edilen kira geliri, kilisenin yıllık bütçesinin yaklaşık yüzde 5'ini oluşturuyordu. Ödemelerin kesilmesi, kilisenin başka programlardan tasarruf etmek zorunda kalabileceği anlamına geliyor.

Ancak kilisenin sorunu yalnızca kaybolan gelir değil.

Çatıdaki anten ekipmanları binaya ekstra yük bindiriyor, bakım çalışmalarını zorlaştırıyor ve ekipmanın korunması için ek masraflar çıkarıyor. Kilise, Dish'ten ödenmemiş kira ve gecikme cezaları için yaklaşık 20 bin 300 dolar talep ediyor.

Kiliseler de antenlerin altında kaldı

Telekom şirketleri için kiliseler, özellikle küçük yerleşimlerde yüksek ve merkezi konumları nedeniyle cazip noktalar arasında bulunuyor. Bu nedenle Dish'in çok sayıda kilise ve Mason tapınağıyla kira anlaşması yaptığı belirtiliyor.

New Jersey'deki Community Congregational Church, Dish'ten 87 bin 634 dolar talep ederken ekipmanların sökülmesi için yaklaşık 39 bin 650 dolarlık maliyet hesapladı.

New York'un Rochester kentindeki Community of the Savior ise yaklaşık 96 bin 924 dolar talep ediyor. Ancak Dish'in kendi belgelerinde bu kiliseye olan borcun 9 bin 388 dolar olduğu belirtiliyor.

Bu fark, iflas sürecindeki en büyük sorunlardan birini oluşturuyor: Mülk sahipleri ne kadar para alabileceklerini ve ekipmanların kaldırılması için yaptıkları masrafların ne kadarının karşılanacağını bilmiyor.

Küçük alacaklılar ne kadarını geri alabilecek?

Dish'in yaklaşık 9,75 milyar dolarlık tahvillerinin sahipleri şirketin yeniden yapılandırma planını destekliyor.

Buna karşılık, 5G altyapısının kurulmasına yardımcı olan Crown Castle ve American Tower gibi büyük baz istasyonu şirketleri plana itiraz ediyor. Crown Castle, önerilen anlaşmanın kendisine ödenmesi gereken milyarlarca dolarlık tazminatı fiilen ortadan kaldıracağını savunuyor.

Küçük mülk sahiplerinin durumu ise daha da belirsiz.

Yaklaşık 40 küçük ev sahibini temsil eden avukat Ivan Gold, temmuz ayında görülen duruşmada, küçük alacaklıların Dish'in tasfiye sürecinde ne kadar para geri alabileceklerini anlamalarının son derece zor olduğunu söyledi.

Gold, bu kişilerin "Dish Wireless'ın tasfiye sürecinin kurbanı" haline geldiğini savundu.

Bir sonraki kritik tarih ise 13 Ekim.

Teksas'taki iflas mahkemesinde davayı yöneten Yargıç Christopher Lopez'in, alacaklıların itiraz ettiği Dish yeniden yapılandırma planını değerlendirmesi bekleniyor.

Mülk sahiplerinin önünde iki ayrı fatura var

Dish, küçük mülk sahiplerine ödemelerin tamamının yapılacağını savunuyor. Şirket ayrıca maliyetlerin önemli bölümünün, spektrum lisanslarının satışından elde edilen gelirle oluşturulan 2,4 milyar dolarlık FCC fonundan karşılanabileceğini belirtiyor.

Bu fon kapsamında özellikle küçük mülk sahipleri için 200 milyon dolar ayrılmış durumda. FCC de 30 Temmuz tarihli kararında fonların ekipmanların "devre dışı bırakılması" ve diğer masraflar için kullanılabileceğini belirtti, ancak mülk sahipleri hâlâ ne kadar ödeme alacaklarını ve paranın ne zaman ellerine geçeceğini bilmiyor.

Üstelik ekipmanların çatılarda kalması, yeni kiracılarla anlaşmaların önünde de engel oluşturuyor.

California'nın Fullerton kentindeki First Presbyterian Church'ün tesis yöneticisi Brad Jacobsen, Dish'in sekiz aydır kira ödemediğini söyledi.

Daha büyük sorun ise antenlerin hâlâ binada bulunması.

Jacobsen'e göre ekipmanlar kaldırılmadığı sürece kilise çatıyı başka bir şirkete kiralayamıyor. Yani Dish'in ödemeyi bıraktığı kira geliri kaybedilirken, ekipmanların binadan sökülmesi için de yeni bir maliyet ortaya çıkıyor.

Milyarlarca dolarlık 5G projesinin geride bıraktığı tablo bu nedenle yalnızca bir şirketin iflasından ibaret değil. Ülke genelinde küçük mülk sahipleri, alamadıkları kiraların, kaldırılamayan antenlerin ve ortaya çıkan masrafların arasında ne kadar kayba uğrayacaklarını hesaplamaya çalışıyor.