2026 yılında vatandaşlara yapılan sosyal yardımlar ve tutarları Ahmet Ünlü

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı çok fazla sosyal yardım yapmaktadır. Bakanlığa ulaşıp da aç veya açıkta kalan bir vatandaşın olması mümkün değildir. Bu yardımlardaki en bariz sorun dağınıklık ve mükerrer olma riskidir. Bu yazımızda bu konuyu açıklamaya çalışacağız. Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Veri Tabanı 633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 33 üncü maddesinde Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Veri Tabanına yer verilmiştir. Bu maddeye göre; 1- Sosyal hizmetler ve yardımlar kapsamındaki kişilerin

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı çok fazla sosyal yardım yapmaktadır. Bakanlığa ulaşıp da aç veya açıkta kalan bir vatandaşın olması mümkün değildir. Bu yardımlardaki en bariz sorun dağınıklık ve mükerrer olma riskidir. Bu yazımızda bu konuyu açıklamaya çalışacağız.

Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Veri Tabanı

633 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 33 üncü maddesinde Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Veri Tabanına yer verilmiştir. Bu maddeye göre; 1- Sosyal hizmetler ve yardımlar kapsamındaki kişilerin tespiti, ulusal politika ve stratejilerin oluşturulması ve sosyal yardımların objektif yararlanma ölçütlerine göre belirlenmesi için veri sağlanması, mükerrer sosyal yardımların önlenmesi, bu alanda eşgüdümün sağlanması amacıyla sosyal güvenlik ve diğer ilgili veri tabanları ile bütünleşik yapıda, Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası temel alınarak Sosyal Yardımlar Bilgi Sistemi Veri Tabanı (Veri Tabanı) oluşturulur.

2- Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı birimleri ve kamu kurum ve kuruluşları ile 3294 sayılı Kanun hükümlerine göre kurulan vakıflar, yardım yapacakları kişilerin sosyal yardıma hak kazanıp kazanmadığını tespit amacıyla muhtaçlık durumlarını ve sosyal yardım alıp almadıklarını yardım yapılmadan önce Veri Tabanından sorgulamakla ve yapılan yardımların türü, miktarı ve ailenin diğer bireyleri de dâhil olmak üzere verildiği kişi ve verilme süresine ilişkin bilgiler ile yönetmelikle belirlenecek diğer konulara ilişkin bilgileri, yardım yapılmasına onay veren belgelerin oluşturulması ile eş zamanlı olarak Veri Tabanına işlemekle yükümlüdür.

3- Bakanlık, Veri Tabanında tutulan bilgileri belirleyeceği usûl ve esaslar çerçevesinde kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idareler ve Türkiye Kızılay Derneğine açabilir.

4- Veri Tabanındaki bilgilerin tamamı veya bir kısmı toplu hâlde hiçbir kuruma veya kişiye verilemez. Bakanlık Veri Tabanındaki bilgiler, elektronik ortamda, yedekleme sistemleri ile birlikte güncel olarak tutulur.

Maddede yer alan “Çalışma, Sosyal Hizmetler ve Aile Bakanlığı” ifadelerinin böyle bir bakanlık olmadığı için düzeltilmesi gerektiğini düşünüyorum. Ayrıca bu veri tabanının mahalli idarelerle ve Kızılay Derneği ile ortak kullanıma açılarak mükerrer yarımların önüne geçilmesi oldukça önemlidir. Bildiğimiz kadarıyla böyle bir veri paylaşımı yapılmıyor. Yine yardım amaçlı vakıf ve derneklerin bu veri tabanından veri güvenliği sağlanarak kullandırılması da mükerrer yardımların önüne geçilmesinde etkili olacağını düşünüyorum.

Bu çerçevede, yapılan sosyal yardımlardan bazılarını şu şekilde sıralayabiliriz; 1- Yeni Doğum Yardımı: 01.01.2025 tarihi ve sonrasında canlı doğan çocuklar için başvuru yapılması ve Türkiye’de ikamet ediyor olunması koşuluyla Türk vatandaşları faydalanabilmektedir.

1.çocuk için tek seferlik 5.000 TL, 2. çocuk için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 1.500 TL, 3. ve üzeri çocuklar için çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık 5.000 TL tutarında düzenli doğum yardımı yapılmaktadır.

1. çocuk için ödemeler tek seferliktir. 2. ve üzeri çocuklar için 5 yaşını tamamlayana kadar (altmışıncı ay dâhil) aylık ödeme yapılacaktır.

2- Çoklu Doğum Yardımı: Çoklu doğum ile dünyaya gelen 0-2 yaş aralığında çocukların bulunduğu ihtiyaç sahibi hanelerin beslenme ve öz bakım ihtiyaçlarının desteklenmesine yöneliktir.

Hane içinde kişi başına düşen aylık geliri net asgari ücretin 1/3’ünden (2026 yılı için 9.358,50 TL) az olan haneler faydalanabilmektedir. Ödemeler 1.000 TL olup, her ay için hesaplanıp 2 ayda bir yapılmaktadır.

3- Eşi Vefat Etmiş Kadınlara Yönelik Düzenli Nakit Yardım Programı: Hanede sosyal güvencesi olan birey bulunmayan, 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olan ve son resmi nikahlı eşini kaybetmiş kadınlara yöneliktir. Ödemeler 2.000 TL olup, her ay için hesaplanıp 2 ayda bir yapılmaktadır.

4- Öksüz ve Yetim Yardımı: 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olan annesi, babası veya her ikisi de vefat etmiş çocuklar için yapılan nakdi yardımlardır. Ödemeler 2.000 TL olup, her ay için hesaplanıp 2 ayda bir yapılmaktadır.

5- Asker Ailelerine Yönelik Düzenli Nakit Yardım Programı: Vatani görevini yerine getirmekte olan askerlerimizin, sosyal güvencesi olmayan ve 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olan ailelerinin askerlik görevi süresince desteklenmesi amacıyla yürütülmektedir. Ödemeler 1.500 TL olup, her ay için hesaplanıp 2 ayda bir yapılmaktadır.

6- Asker Çocuğu Yardımı: Sosyal güvencesi olmayan ve 3294 sayılı Kanun kapsamında ihtiyaç sahibi olup babası askerde olan çocuklar için yapılan nakdi yardımlardır. Ödemeler 750 TL olup, her ay için hesaplanıp 2 ayda bir yapılmaktadır.

7- Şehit Yakınları ve Gazilere Yönelik Yardımlar: Şehit Yakınları ve Gaziler Genel Müdürlüğü veya ilgili kamu kurumlarınca Genel Müdürlüğümüze vefat veya yaralı bilgisi iletilen kişilere yapılacak yardımlar ile şehit yakınları ve gazilerin muhtelif ihtiyaçlarının karşılanabilmesi amacıyla yapılan yardımları kapsamaktadır.

Şehit yakını ve gaziler başvuruda bulunabilir. Bununla birlikte vefat ve yaralı bilgisi iletilen kişilerin ihtiyaçlarına yönelik kaynak aktarımları başvuru veya talep beklenmeksizin re›sen gerçekleştirilmektedir.

Muhtelif yardımlar ile tedavi gören yaralılara yönelik ulaşım ve barınma yardımı kapsamında yapılan yardımlarda tutar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıf Mütevelli Heyeti tarafından ihtiyaca göre belirlenmektedir. Vefat ve yaralı bilgisi iletilen kişiler için 75.000 TL’yi geçmeyecek şekilde kaynak aktarımı gerçekleştirilmektedir.

Sosyal yardımların detaylarına https://www.aile.gov.tr/sygm/programlarimiz/sosyal-yardim-programlarimiz/ linkinden ulaşılabilir. Yapılan yardımların sadeleştirilmesinde fayda olduğunu ve tutarların da günün şartlarına göre güncellenmesi gerektiğini düşünüyorum.

Güncel olmayan mevzuatın yürürlükten kaldırmasında fayda var

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı internet sayfasında çok sayıda güncel olmayan yönetmelik yer almaktadır. Bakanlığın internet sayfasında yer alan https://kms.kaysis.gov.tr/Home/kurum/24301121 linkinde çok sayıda güncel olmayan mevzuat yer almaktadır.

Örnekler: 1-Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Avukatlık Sınav ve Atama Yönetmeliği. 2- Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Danışma Kurulunun Teşkili, Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik. Bu şekilde çok sayıda güncel olmayan mevzuatın güncellenmesi veya yürürlükten kaldırılması gerektiğini düşünüyorum.