18 yaş altı sigortası iptal edilenler ne yapmalı? Sosyal Güvenlik Haberleri

AİLESİNİN İŞ YERİNDE 18 YAŞINDAN ÖNCEKİ SİGORTASI İPTAL EDİLEN NE YAPMALI? 1982 doğumluyum. 01.11 1998 tarihinde babamın iş yerinde işe başladım. Toplam 6650 prim günüm var. 25 yıllık sigortalılık süresi dolunca EYT’den yararlanmak için emeklilik dilekçesini verdim. SGK’dan 15 gün sonra tarafıma ret cevabı geldi. Sebebi ise 2013 yılında SGK'nın yayımladığı genelge. Genelgede, 18 yaş öncesi anne babaya ait iş yerinde çalışanların sigorta girişleri ve prim gün sayılarının geçersiz sayılacağı belirtilmiş. Bu genelge yüzünden yüzlerce binlerce kişi mağdur. Bu durumda ne yapmamız gerekiyor? (Şeref K.)

Çocukların 18 yaşından önce sigortalı çalışmaya başlaması halinde sigortalılık süresi 18 yaşını tamamladıkları tarihten başlatılıyor. Ancak, emeklilik koşullarının belirlenmesinde ilk çalışmaya başladıkları tarih dikkate alınıyor.

Kanun uyarınca işverenin iş yerinde çocukları ile ana, baba ve kardeşleri sigortalı çalışabiliyorlar. Fakat, Sosyal Güvenlik Kurumu, anne babasına ait iş yerinde 18 yaşından önce sigortalı çalışan çocukların sigortasını geçerli saymak için yazılı olarak yapılmış ve hakim tarafından onaylanmış iş sözleşmesi bulunmasını zorunlu kılıyor. Çocuğun çalıştırıldığı tarihte düzenlenmiş ve hakim tarafından onaylanmış iş sözleşmesi bulunmazsa anne babaya ait iş yerinde 18 yaşını doldurmadan önceki sigortayı geçersiz sayıyor.

Elinizde bu şekilde düzenlenmiş ve hakim tarafından onaylanmış iş sözleşmesi varsa bu sözleşme ile tekrar SGK’ya başvurabilirsiniz.

Diğer seçeneğiniz ise konuyu yargıya taşımanızdır. Yargıtay’ın bu konuda emsal kararı bulunuyor. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi (Esas No: 2023/1400, Karar No: 2023/1658), çocuk yararına konulmuş hukuk kurallarının çocuk aleyhine yorumlanamayacağı ve sosyal güvenlik hakkından mahrum bırakılmasının hukuk ve adalet ilkeleri ile bağdaşmayacağı gerekçesiyle SGK’yı haksız buldu. Yargıtay kararları sadece dava açan kişiyi bağlıyor. Ancak bu kararı emsal göstererek açacağınız davada hızlı yol alabilirsiniz.

Asıl yapılması gereken ise SGK’nın 2013/11 Sayılı genelgede Yargıtay kararı doğrultusunda değişikliktir. Değişiklik yapılmadığı sürece vatandaşlar dava açmak zorunda kalacak.

PRİM GÜNÜ EKSİK OLAN KADIN NASIL EMEKLİ OLABİLİR? 16.04.1981 doğumluyum, 20.10.1997 tarihinde çalışmaya başladım. Toplam 2300 günüm var. 29.07.2011 tarihinde ilk doğumumu yaptım. İlk çocuğum doğduğunda çalışıyordum fakat bakan olmadığı için daha sonra çalışmayı bırakmak zorunda kaldım. İkinci çocuk 29. 07.2016 tarihinde dünyaya geldi. Nasıl bir yol izlemem gerekiyor? Şu anda tekstil firmasında çalışıyorum, çalışmakta çok zorlanıyorum. Çocuklarım okula gidiyor. Emekli olabilmem için şartlarım nedir? (Gülefer U.)

Sigorta başlangıç tarihiniz itibarıyla normal emeklilik için 5975 günü tamamlamanız gerekir. Her bir çocuk için 2 yıla kadar doğum borçlanması yapabilirsiniz. Doğum borçlanması, çocuk 2 yaşını dolduruncaya kadar çalışmadığınız süreler için yapılabilir. Buna göre, iki çocuk için en fazla 1440 gün doğum borçlanması yapma hakkınız bulunuyor. Doğum borçlanmasıyla toplam prim gününüz 3600’ü aşarsa bundan sonra hiç çalışmasanız bile 58 yaşını doldurduğunuz tarihte emeklilik dilekçesi verebilirsiniz. Bu da 16 Nisan 2039 tarihinde dilekçe verebileceğiniz anlamına geliyor. Bu tarihten daha önce emekli olabilmeniz için prim gününüzü 5975’e tamamlamanız gerekir.

YURT DIŞINDA YAŞAYAN KADIN EKSİK PRİM GÜNÜYLE EMEKLİ OLABİLİR Mİ? Yurt dışında yaşıyorum, ancak Türkiye'de 2004’ten 2018’e kadar sigortalıydım. Toplam 4430 prim günüm var. 1999 öncesi bir yıllık sigortam ve 1 doğumum var. Ne zaman emekli olabilirim? (İsimsiz)

Sigorta başlangıç tarihinizi belirtmemişsiniz. 1999 öncesi çalışmaya başlayanlar, sigorta başlangıç tarihlerine göre 5000 ila 5975 prim gününe tabidir. Doğum borçlanmasıyla 720 gün kazanabilirsiniz. Doğum borçlanmasıyla normal emeklilik için gerekli prim gününe ulaşamazsanız 58 yaşını doldurduğunuz tarihte kısmi emeklilik başvurusu yapabilirsiniz.

YURT DIŞI BORÇLANMAYLA EMEKLİLİKTE KESİN DÖNÜŞ ŞARTI NEDİR? Türkiye'de EYT den emeklilik hakkımın dolmasına 284 gün kala Birleşik Arap Emirlikleri’ne yerleştim. Yurt dışı çalışmalarım için prim ödedim ve şu anda emekliliğe hak kazandım. Henüz Türkiye'ye dönmüyorum. Emekliliğe başvurursam Türkiye’ye dönmem gerekir mi? Eğer öyle bir şart varsa yurt dışı borçlanmalarını sildirip isteğe bağlı sigorta yaptırırsam bu şekilde emekli olursam yurda dönüş şartı aranır mı? (Ayşin S.)

Yurt dışı borçlanması ile emeklilikte kesin dönüş şartı konusunda kafa karışıklığı yaşanıyor. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun aradığı kesin dönüş şartı Türkiye’ye kesin dönüş yapmak değildir. Yurt dışında yaşamaya devam etmekte mahzur yok. Ancak, kısa süreli çalışmaya tabi işler hariç olmak üzere yurt dışındaki çalışmaların sona ermiş olması, yaşadığı yabancı ülkeden ikamete dayalı bir sosyal sigorta ödeneği ya da sosyal yardım ödeneği almamak gerekir.

Sosyal sigorta ödeneği ile o ülkedeki çalışmaya bağlı olarak hastalık, iş kazası , meslek hastalığı veya işsizlik nedeniyle iş göremezlik ödeneği ya da işsizlik maaşı kastedilmektedir.

Yaşadığınız ülkede sigortalı bir işte çalışmıyorsanız, sosyal yardım almıyorsanız Türkiye’ye dönmeden emekli aylığı bağlatabilirsiniz. İsteğe bağlı sigorta için Türkiye’de ikamet etme şartı aranmaktadır. Yurt dışında yaşayanlar isteğe bağlı sigorta yaptıramazlar.

2011 YILINDAN ÖNCEKİ PART TİME ÇALIŞMA SÜRELERİ İÇİN BORÇLANMA YAPILABİLİR Mİ? Şu anda devlet memuru olarak çalışıyorum ama kısa bir zaman içerisinde işimden ayrılacağım. Halihazırda askerlik süremi borçlandım ve ödenmiş prim gün sayım 8777’dir. Memuriyetten önce Türk Hava Yolları’nda part time ve özel sektörde tam zamanlı çalışmalarım mevcut. Emeklilik için gerekli olan 9000 prim gününe ulaşabilmek için bahsetmiş olduğum memuriyet öncesi çalışmalarımda yer alan eksik günlerimi borçlanabilir miyim? Yoksa sadece isteğe bağlı sigorta ödemesi ile mi eksik prim günlerimi tamamlayabilirim? (Murat E.)

Ay içinde 30 günden az süreyle çalışanların çalışma günlerini 30’a tamamlamak amacıyla borçlanma yapabilmelerinin iki koşulu vardır. Birincisi, işçi ile işveren arasında “kısmi süreli iş sözleşmesi” yapılması gerekir. İkincisi ise bu çalışmaların 25 Şubat 2011 tarihinden sonraya ait olmasıdır.

Eksik günleri borçlanma hakkından, kısmi süreli sözleşmesi bulunanlar ile ev hizmetlerinde 10 günden fazla çalışanlar yararlanır. Bu kişilerin eksik günlerine ilişkin borçlanma yapabilmeleri için ayrıca çalışmalarının işverence Sosyal Güvenlik Kurumuna “(06) Kısmi istihdam”, “(17) Ev hizmetlerinde 30 günden az çalışan”, “(23) Yarım çalışma” veya “(24) Yarım çalışma ve diğer” kodlarıyla bildirilmiş olması gerekir.

Sürenizi tamamlamadan memuriyetten kendi isteğinizle ayrılacaksanız 6 ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna isteğe bağlı iştirakçilik başvurusu yapmanız gerekir. Altı aydan sonra isteğe bağlı sigorta hakkınız ortadan kalkar. İsteğe bağlı iştirakçi olarak sizden emeklilik keseneği ve kurum karşılığı olarak görevden ayrıldığınız tarihteki emeklilik keseneğine esas aylık, derece, kademe ve varsa ek göstergeler üzerinden prim alınır.