16 yaşındaki gencin ölümüne neden olmuştu... Enerji içeceklerini tüketirken bunları mutlaka bilmelisiniz 5 SORU 5 YANIT

İzmir Atakent Anadolu Lisesi 11’inci sınıf öğrencisi Alp Sirek, önceki gün Cadılar Bayramı kutlaması için Bostanlı Sahili'ne gitti. Sirek, burada arkadaşlarıyla bir marketten aldıkları votkayı, enerji içeceği ile karıştırarak içti. Ardından arkadaşlarıyla bir eğlence mekanına geçen Sirek, saat 20.00 sıralarında fenalaştı.

Arkadaşlarının ihbarı üzerine adrese sağlık ekipleri sevk edildi. Ambulansla Ege Üniversitesi Hastanesi’ne kaldırılan 16 yaşındaki genç, doktorların müdahalesine rağmen kurtarılamadı.

Bu olaydan sonra enerji içeceklerinin ve özellikle bu içeceklerin içki ile tüketilmesinin ne kadar ölümcül olabileceği gerçeği yeniden gündem oldu. Kardiyoloji Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Emrah Özdemir, enerji içeceklerinden neden uzak durulması gerektiğini 5 soruda anlattı.

1- Yüksek kafein içeriği ile bilinen enerji içeceklerini tüketmek zararlı mı?

Enerji içecekleri, son yıllarda özellikle gençler tarafından çok sık kullanılan, fiziksel ve mental performansı artırdığı düşünülen, içerisinde genellikle kafein, şeker, amino asit ve bazı vitaminleri bulunduran maddelerdir.

Enerji içeceklerinin içinde bulunan maddelere bakarsak:

-- Kafein, çeşitli bitkilerde doğal olarak bulunan bir uyarıcıdır. Hepimiz kahve içerek aslında kafein alıyoruz. Ancak, özellikle 200 mg ve üstü kafein alımında kafein zehirlenmesi dediğimiz durum oluşabilir.

-- Taurin, bir çeşit protein oluşturmaya yarayan, et, balık ve süt ürünlerinde bulunan bir amino asittir. Enerji içeceklerinde bulunan ve fiziksel performansı artırdığı düşünülse de bu tam olarak kanıtlanmamıştır.

-- Yine bunların dışında B vitamin kompleksleri, Ginseng, yağ metabolizmasında rol oynayan L-Karnitin ve bir çeşit kafein türü bir bitki olan Guarana da enerji içeceklerinin içinde bulunabilir.

-- Enerji içeceklerinde, enerji sağlanmasına yardımcı olmak ve kişiye içeceğin alınmasından itibaren hemen fiziksel bir performans artışı sunmak adına yüksek düzeyde şeker bulunur.

BÖBREK YETMEZLİĞİNE DAHİ NEDEN OLABİLİR

Enerji içeceklerinin alımıyla alakalı yapılan birçok bilimsel çalışmada bu içeceklerin sık ve yüksek miktarda tüketilmesiyle beraber tüketen kişilerde stres, agresif davranışlar, içecekle beraber alkol ve sigara kullanımında artış, hipertansiyon, şeker hastalığı riskinde artış ve uyku kalitesinin bozulması sıkça görülmüştür. Bu içecekler içildiğinde kişide fiziksel ve mental performansta bir artış gözlenir. Buna bağlı olarak asabiyet, anksiyete, uyku bozuklukları, titremeler, vücudu haddinden fazla yormaya bağlı olarak belli başlı risk faktörleri de varsa kalp krizlerine kadar giden bir süreç işleyebilir.

Ayrıca, bu içecekler içinde bulundurdukları yüksek düzeyde kafein neticesinde idrar yapımını artırırlar. Özellikle sıcak havalarda yeterli sıvı alımının olmadığı zamanlarda bu enerji içeceklerinin içilmesi böbrek yetmezliklerine neden olabilir. Aynı zamanda yapılan çalışmalarda enerji içeceklerinin yüksek miktarda tüketilmesinin diş sağlığı açısından da çok zararlı olduğu görülmüştür.

2- Bir de içki meselesi var... Enerji içeceklerinde bulunan yüksek miktardaki kafein ve diğer uyarıcı maddelerin, içkiyle karıştırıldığında olası tehlikeli etkileri nelerdir?

Son yıllarda özellikle enerji içeceklerinin alkolle beraber alımının sık olduğunu görüyoruz. Alkolün zaten kalp damar hastalıklarında ritim bozukluğunu artırıcı, kalp krizi geçirme riskini artırıcı, kalp yetmezliğini artırıcı birtakım etkileri vardır. Enerji içecekleriyle beraber alkol alındığında, kafeinin de etkisiyle kalbin iş yükü ciddi derecede artar. Böbrek fonksiyonları bozulmaya başlayabilir. Özellikle yazın sıvı kaybının çok olduğu zamanlarda bu çok daha fazla görülür.

KAFEİN TOKSİK DOZLARA ULAŞIYOR

Normalde enerji içeceklerinin yaklaşık 250 cc'sinde 2 adet espresso veya Türk kahvesine eşdeğer kafein bulunur. Kafeinin toksik dozu kişiden kişiye değişmekle beraber 200 miligram civarındadır. Bir espressoda da 60 miligram civarında kafein bulunur. Yani aslında bütün gün en fazla alınabilecek dozun %60'ını, 70'ini bir tane enerji içeceğiyle almış oluyoruz. Yalnız bunun kişiden kişiye farklılık gösterdiğini de unutmamak gerekir. Kimisi bir Türk kahvesiyle bile çarpıntı yaşayabilirken, kimi kişilerde 3-4 Türk kahvesini güne yayarak içerse veya espressoyu rahatlıkla bunu tolere edebilirler.

Özellikle gençlerde yoğun kahve içimi, alkolle beraber enerji içeceklerinin beraber alınması maalesef kafeinin toksik dozlara ulaşmasına ve kalp krizi riskinde artış, kalbin iş yükünde artış, böbrek yetmezliği riskinde artış gibi ölümcül yan etkilere yol açabilmesine neden olur.

GENÇLERİN KALBİ HAZIRLIKSIZ OLDUUĞU İÇİN ÖLÜMCÜL HALE GELİYOR

3- Enerji içeceğini alkolle tüketmek ölümcül olabilir mi?

Enerji içecekleri incelendiğinde maalesef özellikle kalp damar hastalığı olan veya bu hastalık için yüksek risk taşıyanlara yönelik bir uyarıyı maalesef görmüyoruz. Özellikle uzun yola çıkanlarda veya gençlerde ders çalışmak için, daha fazla eğlenmek için, fiziksel ve mental performansı artırmak için, uyanık kalmak için bu içeceklerin ardı ardına içildiğini görüyoruz. Bunlar da maalesef ani gelişen ritim bozukluklarına, ani gelişen kalp krizlerine neden olup kişilerin kaybedilmesine yol açabiliyor. Çünkü genç bir kalp, kalp krizlerine karşı daha hassastır.

Kalp damarları yavaş yavaş daraldığı zaman kalp, başına bir şey gelebilecek hissiyatıyla kendine baypas damarları oluşturur. Bu yüzden yaşlı kişilerde oluşan kalp krizleri, gençlerde özellikle 40 yaş altı kişilerde oluşan kalp krizlerine karşı daha az tehlikelidir diyebiliriz. Çünkü yaşlı kişilerde kalp buna hazırlanmıştır. Ancak gençlerde kalp kesinlikle buna hazırlıksız olduğu için ani gelişen kalp krizleri maalesef çok daha ölümcül olabiliyor.

‘BUNU İÇEREK HAYATINIZLA OYNAMAYIN’

4- Enerji içeceklerinin tüketimi konusunda yaş sınırı var mıdır?

Hepimizin bildiği gibi enerji içeceklerinin alımında herhangi bir yaş sınırlaması bulunmuyor. Ancak biz kardiyologlar olarak bu içecekleri tıpkı endokrinoloji ve dahiliye doktorları gibi, sağlıksız buluyoruz. Mutlaka hükümetimizin yapacağı çalışmalar sonrasında bir yaş sınırı belirlenmesini ve günlük alım dozunun denetlenmesini öneriyoruz.

Çünkü bu içeceklerle beraber tüketilen alkol, oluşabilecek toksik etkileri çok ciddi miktarda artırıyor. Bir kardiyolog olarak, enerji içeceğiyle beraber alkol tüketiyorsanız, size söyleyeceğim tek şey “hayatınızla oynamayın” olacaktır. Çünkü anlık yaşayacağınız fiziksel performans artışı, uyanıklık size çok çok pahalıya mal olabilir.

5- Enerji içeceklerindeki yüksek kafein ve şeker miktarları göz önüne alındığında, genç bir birey için güvenli kabul edilen günlük maksimum kafein tüketim sınırı nedir?

Biz kardiyologlar olarak kafein düşmanı değiliz. Kahve içilmesini öneriyoruz ama optimal dozlarda. Bu da nedir? Bir Türk kahvesi veya bir espresso 50-60 miligram civarında kafein içeriyor. Biz hastalarımıza veya hasta olmayan, bize muayeneye gelen gençlere; en fazla sabah bir, akşam bir kahve öneriyoruz. O da akşam saat 8'i geçmeyecek şekilde tüketilmeli.

Ancak içeceğiniz 250 cc bir enerji içeceğinde bu miktarın daha fazlası olacağını bilin. Bizim her zaman kalp hastalarından sakındığımız, alınmamasını istediğimiz ve zehir olarak nitelendirdiğimiz şeker bu enerji içeceklerinde bol miktarda bulunuyor. Kafein, şeker, alkol hepsi birleştiğinde adeta bir zehir oluyor ve maalesef ciddi kalp sorunlarına yol açabiliyor.