100 yılı aşkın süre çorak kaldı! 130 hektarlık ada doğa restorasyonuyla yeniden kuşların yuvası oldu

Karayipler'deki Klein Curacao, bugün çok sayıda deniz kuşunun ürediği bir ada olsa da geçmişte bambaşka bir görünüme sahipti. Guano madenciliği ile keçi ve koyunların aşırı otlatması nedeniyle ada, 100 yılı aşkın süre boyunca çalı ve ağaçlardan yoksun kaldı. Bir dönem burada yuva yapan bazı deniz kuşları da 20. yüzyılın başlarına gelindiğinde ortadan kayboldu.

100 YIL BOYUNCA BİTKİSİZ KALAN ADA YENİDEN CANLANDI

Klein Curacao, yıllarca keçi ve koyunların aşırı otlatması ile guano madenciliğinin etkisiyle neredeyse tamamen çıplak hale geldi. Ancak adada 2000 yılında başlayan yerli bitki restorasyonu, Klein Curacao'nun kuş popülasyonunda dikkat çekici bir değişimin önünü açtı.

Curacao'nun yaklaşık 10 kilometre güneydoğusunda bulunan 130 hektarlık mercan ada, yaklaşık 2,5 kilometre uzunluğunda ve en geniş noktasında 700 metre genişliğinde. En yüksek noktası ise yalnızca 4,7 metre.

KEÇİLER VE KEDİLER ADANIN DENGESİNİ DEĞİŞTİRDİ

Klein Curacao'da keçiler 1990'lı yıllarda adadan çıkarıldı. Ekim 2001'de ise yabani kediler ortadan kaldırıldı. Özellikle kedilerin uzaklaştırılması, kuşların yeniden üremesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

2000-2005 yılları arasında adaya Curacao'dan 58 farklı yerli bitki türü taşındı. Toplamda 1.174 fidan ve saksılı bitkinin yanı sıra yüzlerce kilogram bitki çeliği, tohum ve meyve getirildi.

2022'DE ADA 9 KUŞ TÜRÜNE EV SAHİPLİĞİ YAPTI

Restorasyon çalışmalarının ardından adanın bitki örtüsü zamanla değişirken kuşların üreme alanları da genişledi. 2021 ve 2022 yıllarında yapılan haftalık gözlemler sonucunda 9 kuş türünün Klein Curacao'da yuva yaptığı belirlendi.

Bu sayı, geçmişle kıyaslandığında dikkat çekici bir değişime işaret etti. 2002'de yalnızca bir kuş türüne ait yaklaşık 140 çiftin yuva yaptığı kaydedilirken, 2021'de toplam yuva sayısı 430'un üzerine, 2022'de ise 650'ye çıktı.

1960'LARDAN SONRA İLK KEZ GERİ DÖNDÜ

Klein Curacao'daki değişimin en dikkat çekici örneklerinden biri Cayenne sumrusu oldu. 2021'de yaklaşık 230 çift olan türün sayısı 2022'de yaklaşık 500 çifte ulaştı. Üstelik bu türün adada en son 1960'larda yuva yaptığı belgelenmişti.

Gülgaga martısı da her iki yılda yaklaşık 75 çiftle üredi ve bu, türün adadaki üremesinin ilk doğrulanmış kaydı oldu. Sooty Tern olarak bilinen türün çift sayısı ise 2021'de 9 iken 2022'de 40-45 arasına yükseldi.

BAZI TÜRLER İÇİN İLK KAYITLAR GELDİ

2022 yılında Sooty Tern ve Bridled Tern türlerinin üremesi, Curacao için yeni ulusal kayıt olarak değerlendirildi. Ayrıca Roseate Tern ve Common Tern için de yuva kayıtları elde edildi.

Amerikan istiridye avcısının da Curacao bölgesinde ilk kez ürediği doğrulandı. Green Heron'un ise Klein Curacao'da daha önce hiç belgelenmemiş yuvalaması tespit edildi. Araştırmacılara göre ada artık bölgedeki en çeşitli ve aktif deniz kuşu üreme alanı haline geldi.

SIÇANLAR YENİDEN KURULAN DÜZENİ TEHDİT EDİYOR

Kuşların geri dönüşüne rağmen adadaki ekosistem tamamen güvende değil. Araştırmacılar kontrolsüz insan faaliyetleri, kedilerin yeniden adaya gelme ihtimali ve sıçanları üç önemli tehdit olarak sıralıyor.

Kamera kayıtlarında sıçanların geceleri üreme alanlarında dolaştığı görüldü. 2021'de bazı Cayenne Tern yuvalarındaki yumurtaların bırakıldıktan yalnızca bir gece sonra sıçanlar tarafından alındığı kaydedildi. Bu nedenle araştırmacılar, özellikle üreme döneminde sıçan kontrolünün öncelikli hale getirilmesini öneriyor.

HAFTADA 600'DEN FAZLA ZİYARETÇİ GELİYOR

Klein Curacao'yu haftada 600'den fazla günübirlik ziyaretçinin gezmesi de kuşların üreme alanları üzerindeki baskıyı artırıyor. Araştırmacılar, ziyaretçilerin belirli bölgelerden uzak tutulması, tasmasız evcil hayvanların yasaklanması ve adanın kuzey bölümüne girişin rehber eşliğinde sınırlandırılması gibi önlemler öneriyor.

Bir zamanlar bitki örtüsünü ve kuş çeşitliliğini büyük ölçüde kaybeden Klein Curacao'nun hikayesi, doğru koruma adımları atıldığında bir adanın ekosisteminin yıllar içinde yeniden şekillenebileceğini gösteriyor.