Evlerini toprağın içine oyuyorlar! Yüzyıllardır süren yaşam şekli şaşırtıyor

Bir ev düşünün; kapısından içeri girmek yerine toprağın altındaki odalara iniyorsunuz... İlk bakışta kulağa oldukça sıra dışı gelse de Çin'in kuzeyindeki bazı bölgelerde bu yaşam biçimi yüzyıllardır görülüyor. “Yaodong” adı verilen bu geleneksel yeraltı evleri, özellikle Shaanxi eyaletinde dikkat çekiyor. Peki insanlar neden evlerini toprağın içine yaptı?

Bu sıra dışı evler “yaodong” adıyla biliniyor. Özellikle Çin'in kuzeyindeki Loess Platosu'nda yaygın olan bu geleneksel yapılar, bölgenin yumuşak ve kolay şekillendirilebilen lös toprağından yararlanılarak oluşturuluyor.

Bazı yaodonglarda önce yaklaşık 6-8 metre derinliğinde büyük bir çukur oluşturuluyor. Ardından çukurun duvarlarına odalar açılıyor. Böylece ortaya, ortasında açık bir avlu bulunan ve odaları toprağın altında yer alan sıra dışı bir yaşam alanı çıkıyor.

Bu evlerin en dikkat çekici özelliklerinden biri de yazın serin, kışın daha sıcak bir ortam sağlamaları. Toprağın doğal yalıtım özelliği, yeraltındaki yaşam alanlarının dışarıdaki sıcaklık değişimlerinden daha az etkilenmesine yardımcı oluyor.

Shaanxi'deki Baishe köyü, bu sıra dışı yapıların görüldüğü yerlerden biri. National Geographic'in aktardığına göre köyde bazı yaodonglar o kadar aşağıda bulunuyor ki, yüzeyden yürüyen birinin bunları fark etmesi oldukça zor.

Ancak bu yaşam biçimi günümüzde eskisi kadar yaygın değil. National Geographic, özellikle 1990'lı yıllardan itibaren Baishe'deki birçok kişinin yer üstündeki modern evlere taşındığını aktarıyor. Köydeki çok sayıda eski mağara ev ise artık kullanılmıyor. Bazıları depo olarak değerlendirilirken bazıları tamamen terk edilmiş durumda.

Modernleşmeyle birlikte yaodonglar da değişmeye başladı. Baishe köyü üzerine yapılan akademik bir araştırmada, bazı yeraltı konutlarının artık eski işleviyle kullanılmadığı, bir bölümünün ise turizm, depolama veya hayvancılık gibi farklı amaçlarla değerlendirildiği belirtiliyor.

Ancak bu sıra dışı yaşam biçiminin izleri tamamen ortadan kalkmış değil. Çin'in kuzeyinde yüzyıllar boyunca bölgenin toprağı ve coğrafi koşulları kullanılarak oluşturulan yaodonglar, bugün de geleneksel mimarinin dikkat çekici örnekleri arasında yer alıyor.